II FZ 41/24

Dnia 9 lipca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Kr 937/23 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Kr 937/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił L. J. (dalej jako "Skarżący") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej jako "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej") z dnia 1 sierpnia 2023 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że we wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji pełnomocnik Skarżącego odniósł się do wydanego w sprawie przez Sąd postanowienia z dnia 21 listopada 2023 r. o zawieszeniu postępowania sądowego do czasu rozstrzygnięcia przez NSA sprawy mającej za przedmiot wygaśniecie decyzji ustalającej wysokość zryczałtowanego podatku opłacanego w formie karty podatkowej. Podał, że wobec faktu, iż zasadność wszczęcia i kontynuowania postępowania karnego skarbowego zależy do wyniku sprawy przed NSA, zaś Skarżącemu grozi niepowetowana szkoda w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania karnego skarbowego i wysokim prawdopodobieństwem ukarania Skarżącego - który jest także zobowiązany do uiszczenia podatku w wysokości określonej w zaskarżonej decyzji - mandatem karnym, wniosek o zawieszenie wykonania decyzji organu pierwszej i drugiej instancji jest w pełni zasadny. W konsekwencji, Skarżącemu grozi nie tylko szkoda materialna, ale również po wydaniu rozstrzygnięcia przez NSA zgodnego ze stanowiskiem Skarżącego, zajdzie potrzeba wzruszenia wszystkich postępowań tak administracyjnych, jak i karnych skarbowych, co z kolei wiąże się z ogromnym nakładem środków pieniężnych, czasu i sił. Pozostawanie przez ten okres przez Skarżącego osobą podejrzaną/ukaraną, który prowadzi szkołę i naucza dzieci mając przy tym nieposzlakowaną opinię, godzi w jego dobre imię i naraża na utratę zaufania klientów. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że, uzasadnienie wniosku nie pozwala dokonać oceny, czy jej wykonanie spowoduje wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Z wniosku wynika, że Skarżący uzasadnienia dla wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji upatruje przede wszystkim w wysokim prawdopodobieństwem ukarania go mandatem karnym, jak również koniecznością uiszczenia zobowiązania podatkowego w wysokości określonej w zaskarżonej decyzji. Wskazuje także możliwe konsekwencje związane z wydaniem przez NSA rozstrzygnięcia zgodnego ze stanowiskiem Skarżącego. Takie ogólnikowe uzasadnienie wniosku nie pozwala na dokonanie oceny, że w stosunku do Skarżącego zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sprawie Skarżący nie podał żadnych konkretnych, popartych stosownymi dokumentami źródłowymi, informacji dotyczących w szczególności jego aktualnej sytuacji majątkowej (w szczególności czy posiada nieruchomości, mienie o znacznej wartości), rodzinnej, które pozwoliłyby Sądowi ocenić zasadność wniosku. Nie jest również rolą Sądu domniemywanie, w czym Skarżący upatruje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania kwestionowanego aktu. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku strony skarżącej, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jej sytuacji majątkowej, posiadanych oszczędnościach, czy ponoszonych wydatkach. We wniosku takich informacji brak. Sąd stwierdził także, że nie jest dopuszczalne w ramach badania przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. dokonywanie oceny prawidłowości prowadzonego przez organy postępowania podatkowego, czy karnego skarbowego. Podnoszone w tym zakresie we wniosku okoliczności dla oceny zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie mają znaczenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zrzucił: 1) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 26 kwietnia 2023 r., wobec nieuwzględnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku niewstrzymania zaskarżonej decyzji, 2) na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego ustrojowego i wiążącego Polskę prawa międzynarodowego: a) art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego i wchodzących w jej zakres zasad pewności prawa, bezpieczeństwa prawnego i ochrony zaufania obywateli do organów państwa oraz z naruszeniem zasady legalizmu działania organów państwowych; b) art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 10 ust. 1, 2, 3 i art. 11 Europejskiego Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej, poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej sprzecznej z zasadą ochrony prawa obywateli Unii Europejskiej do dobrej administracji, w tym w szczególności prawa do jednolitego stosowania przepisów prawa oraz ochrony uzasadnionych i słusznych oczekiwań jednostki. Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 26 kwietnia 2023 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., Sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z powyższego przepisu wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Z drugiej zaś nakłada na Sąd obowiązek dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienia NSA z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn. akt I FZ 633/05, z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt I FZ 433/10, z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II GZ 518/14). Rozpoznając tego rodzaju wniosek należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to zatem, że o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Sąd oceniając zasadność zażalenia orzeka na podstawie akt sprawy, dokumentów, które ma przed sobą. Jeśli strona oczekuje uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, to powinna takowe dokumenty przedstawić. Skoro Skarżący nie dołączył dokumentacji na poparcie swych twierdzeń, która pozwoliłaby na podważenie oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może uwzględnić zażalenia. Spełnienie przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest tożsame z niesatysfakcjonującą sytuacją finansową Skarżącego, jak również nie wynika z samej wysokości zobowiązania podatkowego. W niniejszej sprawie brak jest możliwości oceny, jak dotkliwe będzie dla Skarżącego wykonanie decyzji. Skoro Skarżący oczekuje od Sądu wstrzymania wykonania decyzji, to powinien wniosek należcie udokumentować. Na tę konieczność wskazywał Sąd pierwszej instancji. Nie są bowiem wystarczające gołosłowne stwierdzenia Skarżącego by uzyskać satysfakcjonujące dla niego rozstrzygnięcie. W szczególności nie mogły odnieść zamierzonego skutku twierdzenia Skarżącego odnośnie do prowadzonej przez niego działalności edukacyjnej i stwierdzenie, że postępowanie karnoskarbowe, które byłoby wszczęte wobec Skarżącego, doprowadzi do utraty zaufania, które jest mu niezbędne do wykonywania pracy nauczyciela. Także wskazanie, że organy karne skarbowe zainicjowały postępowania karne przeciwko Skarżącemu za różne lata podatkowe i dwa postępowania zakończyły się już dobrowolnym poddaniem odpowiedzialności przez Skarżącego, nie uzasadnia wstrzymania wykonania decyzji. Fakt zapłaty wskazanych w decyzjach kwot, czy też mandatów nie jest bowiem przesłanką do wstrzymania wykonania decyzji w niniejszej sprawie. Skarżący podał, że na dzień 7 lutego 2024 r., wezwaniem z dnia 11 stycznia 2024 r., wezwany jest do stawiennictwa w charakterze podejrzanego celem wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutu z artykułu 54 § 2 w zw. z art. 54 § 1 k.k.s., a zatem na moment składania zażalenia nie ma już mowy o hipotetycznym, tylko realnym zagrożeniu ukarania Skarżącego. Powyższe nie zmienia faktu, że Skarżący nie wykazał, jaki powyższa okoliczność ma związek z ww. przesłankami wstrzymania wykonania decyzji. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. [pic]