II FZ 367/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 464/19 którym odrzucono skargę A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 6 maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 464/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę A. B. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 6 maja 2019 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stan sprawy przedstawia się następująco: Zarządzeniem z dnia 22 lipca 2019 r. Przewodniczący Wydziału I wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 2 sierpnia 2019 r. Termin do uiszczenia wpisu upływał z dniem 9 sierpnia 2019 r. W dniu 9 sierpnia 2019 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 12 września 2019 r., sygn. I SPP/Rz 177/19, Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Następnie, po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącej, Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 8 listopada 2019 r., sygn. I SPP/Rz 177/19, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Wnioskiem z dnia 12 grudnia 2019 r. skarżąca wystąpiła o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 września 2019 r. i przyznanie jej prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2019 r., sygn. I SPP/Rz 363/19, Referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia z dnia 12 września 2019 r. Kolejno, po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. I SPP/Rz 363/19, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Zarządzeniem z dnia 27 lutego 2020 r. Przewodniczący Wydziału I wezwał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 22 lipca 2019 r. do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 17 marca 2020 r. Termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął z dniem 24 marca 2020 r. Wpis nie został uiszczony. W dniu 24 marca 2020 r. skarżąca kolejny raz zawnioskowała o przyznanie prawa pomocy z uwagi na szczególnie ciężką sytuację finansową. Wskazywanym na wstępie postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę skarżącej, ponieważ pomimo skutecznego wezwania Sądu, nie uiściła ona wpisu od skargi. Sąd wyjaśnił także, że choć co do zasady złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy powoduje przerwanie biegu terminu do dokonania tej czynności, to w niniejszej sprawie skutek taki nie nastąpił, gdyż wniosek skarżącej o przyznanie jej tego rodzaju wsparcia został już prawomocnie rozpoznany na wcześniejszym etapie postępowania. Podobnie, prawomocnie rozpoznany został także wniosek skarżącej o zmianę prawomocnego postanowienia odmawiającego jej przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji żądanie zawarte piśmie skarżącej z 24 marca 2020 r. nie wywołało skutku w postaci przerwania biegu terminu, wobec czego termin do uiszczenia wpisu bezskutecznie upłynął w tym dniu. Na powyższe postanowienie, w ustawowym terminie, skarżąca złożyła zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Przepis ten definiuje jednocześnie, jakie pisma należą do katalogu pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym. Są to: skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Opłacenie skargi stanowi niezbędny warunek do podjęcia dalszych czynności z nią związanych. Nieuiszczenie należnego wpisu od skargi skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., który stanowi samodzielną podstawę do jej odrzucenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, wobec prawomocnego negatywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zgłoszenie kolejnego takiego żądania po wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o uiszczenie wpisu sądowego, nie wpływa na bieg ustawowego terminu do jego wykonania, tj. nie powoduje jego przerwania, ani zawieszenia (por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 2804/17, postanowienie NSA z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt II OZ 186/18). Gdyby bowiem dopuścić, że po prawomocnym wezwaniu do uiszczenia wpisu, strona może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie tej opłaty, to opłata ta nigdy nie zostałaby uiszczona, a sprawa nigdy nie zostałaby merytorycznie rozstrzygnięta, gdyż strona po każdym prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym konieczność jej uiszczenia, mogłaby złożyć kolejny wniosek w tym przedmiocie. Z tego względu należy przyjąć, jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że po prawomocnym zakończeniu postępowania o przyznanie prawa pomocy i wezwaniu strony do uiszczenia wpisu, kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wzywanej opłaty, nie powoduje skutku w postaci przerwania biegu terminu do dokonania tej czynności. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę skarżącej, w sytuacji gdy nie zastosowała się ona do prawomocnego wezwania Sądu i w wyznaczonym terminie nie uiściła ona wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.