II FZ 367/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Po 186/13 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 28 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Po 186/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący, przedstawiając swoją sytuację rodzinną i finansową we wniosku, oraz w pismach uzupełniających, a także w sprzeciwie od postanowienia, nie uprawdopodobnił istnienia przesłanki niezbędnej do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i córką. Posiada nieruchomość w Tarnowie Podgórnym, która składa się działki o pow. 1297 m² zabudowanej budynkiem mieszkalnym i budynkiem warsztatowym, działki o pow. 379 m² zabudowanej halą magazynową i działki o pow. 325 m² zabudowanej budynkiem warsztatowym. Uzyskiwane przychody z działalności gospodarczej pozwalają skarżącemu na zatrudnianie 8 pracowników, ponoszenia miesięcznie kosztów w wysokości 3.900 zł na wyżywienie, środki czystości, szkołę córki oraz spłacanie na bieżąco rat kredytu (1500 zł). Skarżący podał również, że ponosi wydatki na leczenie, jednakże nie przedstawił żadnych informacji uzasadniających to stwierdzenie. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że podatnik jest w stanie pokryć koszty sądowe bez znacznego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił, że Sąd nie dokonał trafnej analizy możliwości płatniczych podatnika uznając że pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 2.000,00 zł (wpis od skargi) nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla strony. Podatnik wskazał, że fakt posiadania przez niego nieruchomości i osiągania stałego dochodu nie może stanowić zasadniczej podstawy do stwierdzenia, że stać go na uiszczenie kosztów sądowych. Końcowo skarżący podniósł, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia Sąd nie wziął pod uwagę, że od dłuższego czasu podatnik bardzo poważnie choruje i wymaga stałej opieki lekarskiej oraz, że ponosi przez to wyższe niż przeciętnie wydatki związane z swoim utrzymaniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Powołane we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, przy czym, to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Rozpoznając zażalenie należy zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki pozwalającej na udzielenie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować znaczny uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił, że sytuacja materialna skarżącego nie spełnia niezbędnych warunków do przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu trudno jest dać wiarę, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych (2.000 zł) kiedy wiadomo, że uzyskuje regularnie dochód ze swej działalności gospodarczej, zatrudnia pracowników i posiada nieruchomości. Poza tym podatnik spłaca kredyt bez żadnych opóźnień. Dlatego też nie można uznać aby poniesienie kosztów w sprawie spowodowało znaczący uszczerbek utrzymania konicznego dla strony. Podkreślenia wymaga również fakt, iż spłata kredytu nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Za możliwością udzielenia prawa pomocy nie przemawia również podniesiony w zażaleniu argument dotyczący stanu zdrowia skarżącego, ponieważ, jak już właściwie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, podatnik nie przedstawił żadnych dokumentów na uprawdopodobnienie tego zarzutu. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.