II FZ 285/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Beata Cieloch (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 1492/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 1 lipca 2014 r. nr ... w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie.

1. Zaskarżonym postanowieniem z 13 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1492/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 1 lipca 2014 r. nr ... w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie dla skarżącego adwokata z urzędu i oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. 2. Uzasadniając postanowienie, WSA wskazał, że skarżący domagał się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Ich miesięczny dochód wynosi 3329,98 zł i stanowi go emerytura jego matki wraz z dodatkiem dla osób represjonowanych. Skarżący nie osiąga żadnych dochodów. Skarżący posiada dom o powierzchni 294,05 m² oraz nieruchomości gruntowe o łącznej powierzchni 0,6196 ha. Skarżący nie dysponuje zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Posiada dwa samochody wymagające stałej naprawy. Skarżący przedstawił też wydatki (503,61 zł za gaz, 111,43 zł za usługi telekomunikacyjne, 128,42 zł raty kredytu, 359,97 zł za energię elektryczną, 115,41 zł za wodę, 69,00 zł za telewizję, 210,00 zł za gospodarowanie odpadami komunalnymi), historię swojego rachunku bankowego za okres od 1 lipca do 21 października 2014 r., PIT-40 jego matki za 2013 r., PIT-37 skarżącego za 2013 r., odpisy z ksiąg wieczystych dotyczących posiadanych nieruchomości oraz dowody rejestracyjne samochodów. Ponadto skarżący przedstawił zaświadczenia o wyrejestrowaniu działalności gospodarczej i wykreśleniu wpisów z Ewidencji Działalności Gospodarczej oraz zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek zasługiwał na uwzględnienie jedynie w części. Sąd ten wskazał, że na obecnym etapie sprawy jedynym kosztem sądowym, do którego poniesienia zobowiązany jest skarżący, jest wpis od skargi w kwocie 100 zł. Skarżący pozostaje zaś w gospodarstwie domowym z matką i miesięcznie mają do dyspozycji kwotę 3329,98 zł. Biorąc pod uwagę wysokość udokumentowanych wydatków, WSA uznał, że jest on w stanie poczynić oszczędności tak, by uiścić kwotę wymaganą tytułem wpisu. Zasadne było zdaniem WSA uwzględnienie wniosku skarżącego w pozostałej części, tj. ustanowienie dla niego adwokata z urzędu. Dodatkowe obciążenie finansowe w postaci opłacenia fachowego pełnomocnika mogłoby bowiem prowadzić do uszczerbku koniecznego utrzymania dla skarżącego i jego matki. Sąd pierwszej instancji wziął pod uwagę, że w rozpoznawanej sprawie pojawiają się zagadnienia o charakterze proceduralnym, które wymagają fachowej wiedzy prawniczej. 3. W zażaleniu na to postanowienie w części oddalającej wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych skarżący wniósł o zwolnienie go z kosztów sądowych. Jego zdaniem uzasadnione jest to tym, że przychody jego rodziny są w przeliczeniu na osobę przybliżone do płacy minimalnej, a koszty życia w K. są wyższe niż w innych miastach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji ocenił sytuację finansową, majątkową i rodzinną skarżącego pod kątem przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), uznając, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W świetle tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając sytuację skarżącego, żądającego przyznania tzw. prawa ubogich, wskazać przede wszystkim trzeba, że za osoby ubogie uznaje się przykładowo bezrobotnych bez prawa do zasiłku, osoby pozbawione majątku i źródła dochodu. Skarżący, choć jest bezrobotny, zdecydował bowiem o zakończeniu działalności gospodarczej, nie wykazał, aby znajdował się w takiej sytuacji, która determinowałaby konieczność udzielenia mu na obecnym etapie sprawy pomocy z budżetu państwa w całkowitym wnioskowanym zakresie. Jak wskazał skarżący, pozostaje on na utrzymaniu matki, którą się opiekuje, posiadają stałe źródło dochodu, z którego pokrywają wskazane wydatki, a także - czego nie można pominąć - majątek - dom i dwa samochody. W porównaniu z wymaganym obecnie wpisem do skargi w wysokości 100 zł nie można więc uznać, że skarżący nie będzie mógł uiścić tej kwoty. Argument strony dotyczący płacy minimalnej nie ma zresztą w tym przypadku żadnego znaczenia, nie należy bowiem zapominać, że nierzadko płaca minimalna jest źródłem utrzymania całej rodziny pracownika, który ją otrzymuje, natomiast skarżący i jego matka mają w przybliżeniu podwójną kwotę jej wysokości wyłącznie na potrzeby obojga. Podobnie kwestia zamieszkania w K. nie ma znaczenia dla sprawy, dom w mieście może być bowiem źródłem dodatkowego dochodu, np. przy umowie najmu. Na podstawie posiadanych informacji stwierdzić więc należy, że skarżący nie wykazał, aby nie mógł ponieść kosztów sądowych związanych z tą sprawą. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.