II FZ 284/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Beata Cieloch (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 1491/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 1 lipca 2014 r. nr ... w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie.

1. Zaskarżonym postanowieniem z 13 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1491/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 1 lipca 2014 r. nr ... w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie dla skarżącej adwokata z urzędu i oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. 2. Uzasadniając postanowienie, WSA wskazał, że skarżąca domagała się przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 47-letnim synem. Ich miesięczny dochód wynosi 3329,98 zł i stanowi go emerytura skarżącej wraz z dodatkiem dla osób represjonowanych. Syn skarżącej nie osiąga żadnych dochodów. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 294,05 m² oraz działek o powierzchni 0,3286 ha, 0,0900 ha i 0,2010 ha, stanowiących wraz z domem jedną całość. Skarżąca nie dysponuje zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Posiada dwa samochody wymagające stałej naprawy. Skarżąca podała, że nie jest w stanie sama prowadzić swojej sprawy z uwagi na swój wiek, jak również stan zdrowia. Podała również, że ponosi wysokie wydatki na utrzymanie domu oraz opiekę lekarską. Skarżąca przedstawiła też wydatki (503,61 zł za gaz, 111,43 zł za usługi telekomunikacyjne, 128,42 zł raty kredytu, 359,97 zł za energię elektryczną, 115,41 zł za wodę, 69,00 zł za telewizję, 210,00 zł za gospodarowanie odpadami komunalnymi), historię rachunku bankowego jej syna za okres od 1 lipca do 21 października 2014 r., PIT-40 skarżącej za 2013 r., PIT-37 jej syna za 2013 r., odpisy z ksiąg wieczystych dotyczących posiadanych nieruchomości oraz dowody rejestracyjne samochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek zasługiwał na uwzględnienie jedynie w części. Sąd ten wskazał, że na obecnym etapie sprawy jedynym kosztem sądowym, do którego poniesienia zobowiązana jest skarżąca, jest wpis od skargi w kwocie 100 zł. Skarżąca pozostaje zaś w gospodarstwie domowym z bezrobotnym synem i miesięcznie mają do dyspozycji kwotę 3329,98 zł. Biorąc pod uwagę wysokość udokumentowanych przez skarżącą wydatków, WSA uznał, że jest ona w stanie poczynić oszczędności tak, by uiścić kwotę wymaganą tytułem wpisu. Zasadne było zdaniem WSA uwzględnienie wniosku skarżącej w pozostałej części, tj. ustanowienie dla niej adwokata z urzędu. Dodatkowe obciążenie finansowe w postaci opłacenia fachowego pełnomocnika mogłoby bowiem prowadzić do uszczerbku koniecznego utrzymania dla skarżącej i będącego na jej utrzymaniu syna. Sąd pierwszej instancji wziął pod uwagę, że skarżąca nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, jest osobą w podeszłym wieku, a zarówno ona, jak i jej syn wymagają opieki lekarskiej. Ponadto w rozpoznawanej sprawie pojawiają się zagadnienia o charakterze proceduralnym, które wymagają fachowej wiedzy prawniczej. 3. W zażaleniu na to postanowienie w części oddalającej wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych skarżąca wniosła o zwolnienie jej z kosztów sądowych. Jej zdaniem uzasadnione jest to tym, że przychody jej rodziny są w przeliczeniu na osobę przybliżone do płacy minimalnej, a koszty życia w K. są wyższe niż w innych miastach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji ocenił sytuację finansową, majątkową i rodzinną skarżącej pod kątem przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), uznając, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W świetle tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając sytuację skarżącej, żądającej przyznania jej tzw. prawa ubogich, wskazać przede wszystkim trzeba, że za osoby ubogie uznaje się przykładowo bezrobotnych bez prawa do zasiłku, osoby pozbawione majątku i źródła dochodu. Skarżąca nie wykazała zaś, aby znajdowała się w takiej sytuacji, która determinowałaby konieczność udzielenia jej na obecnym etapie sprawy pomocy z budżetu państwa w całkowitym wnioskowanym zakresie. Jak wskazała skarżąca, posiada ona stałe źródło dochodu, z którego pokrywa wskazane przez nią wydatki, a także - czego nie można pominąć - majątek - dom i dwa samochody. W porównaniu z wymaganym obecnie wpisem do skargi w wysokości 100 zł nie można więc uznać, że skarżąca nie będzie mogła uiścić tej kwoty. Argument strony dotyczący płacy minimalnej nie ma zresztą w tym przypadku żadnego znaczenia, nie należy bowiem zapominać, że nierzadko płaca minimalna jest źródłem utrzymania całej rodziny pracownika, który ją otrzymuje, natomiast skarżąca i jej syn mają w przybliżeniu podwójną kwotę jej wysokości wyłącznie na potrzeby obojga. Podobnie kwestia zamieszkania w K. nie ma znaczenia dla sprawy, dom w mieście może być bowiem źródłem dodatkowego dochodu, np. przy umowie najmu. Na podstawie posiadanych informacji stwierdzić więc należy, że skarżąca nie wykazała, aby nie mogła ponieść kosztów sądowych związanych z tą sprawą. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.