II FZ 205/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 206/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 20 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 20 stycznia 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r., Skarżący podał, że ani on, ani jego żona nie mają żadnych dochodów. Utrzymują dwoje dzieci. Ich majątek stanowi mieszkanie o pow. 141,89 m² z garażem w L., działka rekreacyjna o pow. 6 arów, magazyn o powierzchni ok. 360 m², nieruchomości rolne o pow. ponad 100 ha. W odpowiedzi na wezwanie dodatkowo wyjaśnił, że koszty bieżącego utrzymania jego rodziny to kwota na poziomie 1.100 zł miesięcznie, w których partycypują jego matka oraz matka jego żony. Skarżący przedstawił także kserokopie deklaracji VAT za czas od października 2011 do marca 2012 r., z których wynikają kwoty nadwyżki podatku naliczonego oraz kserokopię księgi podatkowej za pierwsze trzy miesiące 2012 r., z której wynika, że skarżący ponosił wydatki w prowadzonej działalności gospodarczej m.in. w lutym 2012 r. na poziomie 6.000 zł. Skarżący nie przedłożył zeznania podatkowego dotyczącego podatku dochodowego za 2013 r., do czego został wezwany. Zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej od marca 2012 r., a jego żona od stycznia 2013 r. Postanowieniem z dnia 5 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na skutek sprzeciwu wniesionego od powyższego rozstrzygnięcia sprawa zastała poddana pod rozpoznanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który postanowieniem z 17 lipca 2014 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ocenie sądu administracyjnego pierwszej instancji, Wnioskodawca nie przedstawił swojej sytuacji materialnej, poziomu uzyskiwanych środków finansowych, w sposób wyczerpujący, odpowiadający rzeczywistości, prezentując swą sytuację materialną jedynie wybiórczo i fragmentarycznie. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), argumentując, że w sprawie zostały wykazane okoliczności uzasadniające przyznanie Wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II FZ 681/10), z art. 246 § 1 pkt 2) P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 §1 P.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób nie budzący wątpliwości swej sytuacji majątkowej i rodzinnej, na podstawie której Sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, Sąd ma możliwość wezwania strony do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenie lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów (por. art. 255 P.p.s.a.). Odnosząc powyższe rozważania od okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przyznanie wnioskowanego uprawnienia procesowego mogło nastąpić jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego sprawy wpadkowej. Sąd administracyjny pierwszej instancji słusznie zauważył, że Skarżący przedstawił swą sytuację majątkową w sposób fragmentaryczny. Skarżący, na którym ciążył ciężar udowodnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, uchylając się od przedstawienia precyzyjnych i odpowiadających rzeczywistości informacji dotyczących jego sytuacji materialnej, w istocie uniemożliwił Sądowi poczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie. Nie sposób przyjąć, że Sąd, będący w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, dysponentem środków publicznych, będzie decydował o sfinansowaniu udziału skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, opierając się na nieprecyzyjnych i fragmentarycznych danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywający. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że to na Skarżącym spoczywał obowiązek udowodnienia, że jego sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie uprawnienia procesowego we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie, Strona powyższego obowiązku nie dopełniła, co daje podstawę do oceny rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji jako zgodnego z prawem. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.