II FZ 170/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. w organizacji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Po 498/13 odrzucające zażalenie A. sp. z o.o. w organizacji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Po 498/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. w organizacji na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 20 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia I SA/Po 498/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA") odrzucił zażalenie A. sp. z o.o. w organizacji (dalej: "Spółka", bądź "Skarżąca") na postanowienie WSA z dnia 9 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Po 498/13 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu (dalej; "Dyrektor IS") z dnia 20 marca 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Podstawą prawną powyższego orzeczenia był art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, że postanowieniem z dnia 9 listopada 2015 r. WSA oddalił wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie adwokata, ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 8 grudnia 2015 r. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia jako niezgodnego z prawem. Zgodnie z zarządzenie z dnia 15 grudnia 2015 r., wezwano Skarżącą do usunięcia braków formalnych zażalenia, poprzez nadesłanie odpisu tego zażalenia dla strony przeciwnej oraz sporządzenia zwięzłego uzasadnienia zarzutów zażalenia, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Pismo doręczono Skarżącej w dniu 5 stycznia 2016 r. (k. 267 akt sąd.). Pismem nadanym w urzędzie pocztowym dnia 12 stycznia 2016 r. strona Skarżąca nadesłała do WSA pismo oznaczone jako odpis zażalenia dotyczące sprawy prowadzonej pod sygnaturą I SA/Po 498/13 (k. 269 akt sąd.). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wskazał, że obowiązek dołączenia odpisów do pisma sformułowany został w art. 47 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym do pisma strony, a więc także do zażalenia, należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników celem doręczenia ich pozostałym stronom postępowania. Wskazać przy tym należy, że liczba odpisów zażalenia (pisma procesowego) jest zależna od liczby pozostałych stron uczestniczących w postępowaniu. WSA dodał, że w uchwale 7 sędziów z dnia 18 grudnia 2013 r., o sygn. akt I OPS 13/13, Naczelny Sąd Administracyjny wie (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że niedołączenie przez Skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Uzasadnienie tej uchwały wskazuje, że tak samo należy traktować niedołączenie przez stronę odpisów każdego pisma procesowego, w tym również z mocy art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenia. Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy WSA wskazał, że z uwagi na fakt, iż wniesione przez stronę skarżącą zażalenie nie spełniało wymogu formalnego określonego w art. 47 § 1 p.p.s.a. została ona wezwana do nadesłania brakującego odpisu zażalenia, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia. W ocenie WSA Skarżąca nie dopełniła nałożonych na nią obowiązków procesowych poprzez nadesłanie odpisu zażalenia z dnia 8 grudnia 2015 r., ponieważ pismo to nie jest odwzorowaniem złożonego zażalenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym oraz budzącego niezadowolenie Spółki, jako strony postępowania sądowoadministracyjnego, a także o zwolnienie spółki z opłat i kosztów sądowych w całości z powodu pogorszenia się sytuacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. W myśl natomiast art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, gdy w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Problem braku formalnego w postaci nieprzedłożenia odpisów wnoszonych do sądów administracyjnych pism procesowych był przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13, w której – koncentrując się na braku przedłożenia odpisów skargi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stwierdzono, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Jak wskazał w bowiem poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego: "Obowiązek dopełnienia wymagań formalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu. Sądy administracyjne orzekają na podstawie procedury, w obrębie której toczy się postępowanie, z wykorzystaniem instrumentów będących w ich dyspozycji oraz przysługujących im kompetencji. Okoliczność, że w ramach tych kompetencji ustawodawca przewidział m.in. rozwiązania określone w art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1 zd. 1 i art. 47 § 1 p.p.s.a., skutkujące w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi jej odrzuceniem, nie stanowi przecież o niekonstytucyjności wskazanych przepisów. W związku z tą jednoznaczną regulacją ustawową nie sposób przyjąć, że narusza ona prawo obywatela do sądu. p.p.s.a. nie zamyka drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw i wolności jednostki (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP), lecz umożliwia każdemu obywatelowi skorzystanie z tego prawa w ramach określonej procedury." Z wskazanych względów zasadnie uznał sąd pierwszej instancji, że nienadesłanie przez Skarżącą dwóch egzemplarzy odpisów skargi uniemożliwiło nadanie skardze prawidłowego biegu. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 194 § 1 pkt 1a) p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 tej ustawy, postanowił jak w sentencji.