II FZ 166/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 954/15 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 lutego 2012 r. nr (...) w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w sprawie ustalenia wysokości stawki karty podatkowej za 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Przedmiotem zażalenia M. K. (dalej: skarżący, strona) jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 954/15, w którym ustanowiono na jego rzecz adwokata oraz odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W motywach orzeczenia sąd podał, że skarżący wystąpił w niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z niepracującą żoną i dwiema córkami. Do swojego majątku zaliczył obciążone hipoteką mieszkanie (współwłasność). Skarżący przedstawił też zestawienie wydatków, wśród których wymienił: spłatę kredytu i pożyczki - 1.005 zł, opłaty za: mieszkanie - 637 zł, prąd - 100 zł, gaz - 15 zł, telewizję i Internet - 85 zł, przedszkole - 1.350 zł i zajęcia dodatkowe - 230 zł. Łącznie wydatki te wynoszą 3.422 zł. Skarżący podkreślił też, że jedynym źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny jest jego wynagrodzenie wynoszące 4.943,67 zł. Dodał też, że postępowania sądowe w innych sprawach były dotychczas finansowane przez jego ojca. Postanowieniem z dnia 19 września 2017 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Pismem z dnia 17 października 2017 r. skarżący złożył sprzeciw od ww. orzeczenia starszego referendarza sądowego, zaskarżając je w zakresie odmowy przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.) stwierdził, że oceniając sytuację finansową skarżącego na podstawie złożonych przez niego oświadczeń oraz dokumentów źródłowych zawartych w aktach niniejszej sprawy, doszedł do wniosku, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Ze złożonych przez skarżącego dokumentów wynika, iż otrzymuje on wynagrodzenie wynoszące 4.943,67 zł netto. Na dochód czteroosobowej rodziny składa się również świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł, co oznacza, że łączny dochód wynosi 5.443,67 zł, zaś łączne zobowiązania i stałe wydatki typu opłaty za mieszkanie, czesne w przedszkolu czy zajęcia dodatkowe skarżący wyliczył na kwotę 3.422 zł. Z powyższego wynika zatem, że do dyspozycji Skarżącego pozostaje jeszcze miesięcznie kwota w wysokości około 2.000 zł. Porównując tą kwotę z wysokością kosztów sądowych, jakie skarżący miałby ponieść w niniejszej sprawie, tj. 200 zł (opłata kancelaryjna z doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem – 100 zł oraz wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej – 100 zł) Sąd uznał, że skarżący jest w stanie wygospodarować taką kwotę w swoim budżecie domowym. Na ocenę zdolności poniesienia przez Skarżącego w niniejszej sprawie kosztów sądowych w takiej wysokości miało również wpływ to, że skarżący uzyskał już znaczącą pomoc od państwa w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, które zobowiązany był uiścić choćby w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 1492/16, III SA/Wa 2110/15, III SA/Wa 3563/15. Sąd uznał również, że pozostająca do dyspozycji Skarżącego kwota około 2.000 zł jest niewystarczająca, by sfinansować z niej także wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego stwierdził, że skarżący musi pokryć koszty postępowań jednocześnie w kilku sprawach. Ponadto w jego interesie leży przedstawienie w postępowaniu prokuratorskim dowodów w postaci wyciągów z akt sprawy, co rodzi koszty kancelaryjne. Pełnomocnik skarżącego złożył oświadczenie, że nie może już dłużej finansować zmagań prawnych syna ‒ co dotychczas w pełni czynił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestionowanym orzeczeniu Sąd pierwszej instancji rzeczowo i adekwatnie wyjaśnił, dlaczego nie może uwzględnić wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy również w zakresie zwolnienia z kosztów postępowania. Jak prawidłowo podkreślił sąd pierwszej instancji, prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane stronie postępowania sądowoadministracyjnego w wyjątkowych przypadkach, tj. gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów tego postępowania. Sąd pierwszej instancji dokonał szczegółowej analizy możliwości finansowych skarżącego i zasadnie przyjął, że poniesienie kosztów postępowania, które obecnie wynoszą 200 zł (opłata kancelaryjna 100 zł i wpis od skargi kasacyjnej 100 zł) i najpewniej będą to jedyne koszty, nie przekracza tych możliwości. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że Sąd pierwszej instancji w sprawach skarżącego prawidłowo analizuje jego możliwości w odniesieniu do każdej sprawy przy uwzględnieniu również i tej okoliczności, że z jego skarg toczą się również inne sprawy przed sądem. Sąd słusznie wskazał, że w niektórych innych sprawach skarżący uzyskał prawo pomocy w zakresie całkowitym, w szczególności w okresie, gdy z jego wynagrodzenia była prowadzona egzekucja. Obecnie z akt sprawy nie wynika, by dochody skarżącego były zajęte. Ponadto skarżący został w tej sprawie zwolniony z najwyższego kosztu, tj. kosztu wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, którego udział w sprawie na tym etapie postępowania jest niezbędny do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie może mieć wpływu na treść niniejszego postanowienia oświadczenie pełnomocnika skarżącego ‒ jego ojca, który wskazał, że nie będzie już dłużej finansował postępowań sądowych syna. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy podlega bowiem ocenie sytuacja materialno-finansowa skarżącego, a z analizy tej sytuacji wynika, że skarżący jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych w tej sprawie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.