II FZ 1454/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Sędzia WSA (del.) Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Gd687/13 w przedmiocie przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 3 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2005 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 3 lipca 2013 r. wydanym w sprawie I SA/Gd 687/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu J.K. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wyjaśnił, że mimo skutecznego doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu, termin do jego uiszczenia upłynął bezskutecznie z dniem 10 czerwca 2013 r. Następnie w dniu 11 czerwca 2013 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, wskazując że jednodniowe opóźnienie wpłaty kosztów sądowych wynikało z braku pieniędzy, które ostatecznie pożyczył od swojego syna L.K., który dokonał wpłaty ze swojego konta w jego imieniu. Tego samego dnia, tj. 11 czerwca 2013 r. skarżący uiścił wpis. Sąd, powołując się na przepis art. 85 i art. 86 § 1 p.p.s.a., wskazał, że czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, jednakże na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd postanowi o przywróceniu terminu. Zaznaczył m. in., że w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślił, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 marca 2004 r., FZ 13/04), WSA wskazał, że strona nie ponosi winy jeżeli dopełniła obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Uchybienie w tym względzie, spowodowane nawet lekkim niedbalstwem, narusza obiektywny miernik staranności i stanowi podstawę do oddalenia wniosku o przywrócenie terminu, skoro nawet lekkie niedbalstwo świadczy o zawinionym niedokonaniu czynności w terminie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej przez siebie sprawy, Sąd podkreślił, że w jego ocenie przyczyna uchybienia terminu przedstawiona jako brak środków pieniężnych na dokonanie wpłaty, nie uprawdopodobnia braku winy skarżącego, a wskazywane przez niego okoliczności nie mogą uzasadniać przywrócenia terminu. Podkreślił, że brak środków na uiszczenie wpisu sądowego nie może stanowić przesłanki do przywrócenia terminu, ponieważ przy doręczaniu odpisu zarządzenia dotyczącego wpisu skarżący został pouczony, że może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z którym to wnioskiem faktycznie wystąpił. Zaznaczył również, że okoliczność braku środków pieniężnych, wobec możliwości wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych, nie cechuje się ponadprzeciętnymi okolicznościami stanowiącymi przesłankę do przywrócenia uchybionego terminu i na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu, skarżący wniósł o jego uchylenie, uzasadniając brak terminowej wpłaty wpisu brakiem pieniędzy. Dodatkowo powołał się na zły stan zdrowia, wskazując że jest inwalidą, od wielu lat choruje na cukrzycę i z tego powodu utracił wzrok, a z powodu choroby kręgosłupa i układu krążenia ma niesprawność w przemieszczaniu się i wymaga stałej opieki osoby drugiej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie podważa ono skutecznie oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. W myśl przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie jej terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, której to czynności strona nie dokonała w terminie bez swojej winy, a zgodnie z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. wniosek taki składa się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy, a ocena argumentacji strony wnoszącej o to przywrócenie podlega ocenie sądu, który rozstrzyga czy brak swojej winy strona uprawdopodobniła. Uzależnione ono jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Zgodnie z orzecznictwem sądowym do okoliczności faktycznych, które uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, niepubl.), czy mylne pouczenie o środkach zaskarżania. Natomiast do przesłanek negatywnych zalicza się przykładowo: zaniedbanie pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji w zakładzie osoby prawnej (wyrok NSA z 9 marca 2000 r., I SA/Gd 1288/99), nieznajomość prawa (wyrok NSA z 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97), czy niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie NSA z 10 lutego 2000 r. , SA/Sz 1117/99). Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Można o nim mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/03). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Z treści omawianego przepisu należy wywieść, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy do sądu i powinna uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. W oparciu o powyższe, należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Z wniosku o przywrócenie terminu wynika, że uchybienie terminu było spowodowane brakiem środków finansowych na uiszczenie wpisu. Środki te skarżący pożyczył od syna, który opłatę uiścił w imieniu skarżącego lecz dokonał tego dzień po terminie. Podkreślić należy, że skarżący w otrzymanym wezwaniu do uiszczenia opłaty został pouczony o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże z wniosku tego skorzystał dopiero 25 czerwca 2013 r. – 2 tygodnie po upływie terminu do uiszczenia wpisu. Takiego działania skarżącego nie można uznać za wskazujące na dochowanie szczególnej staranności w prowadzeniu swoich spraw, zatem zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że przedstawiona przez skarżącego przyczyna uchybienia terminu nie uprawdopodabnia braku jego winy. Powyższej oceny nie zmienia powołanie się przez skarżącego w rozpoznawanym zażaleniu na zły stan zdrowia. Nie kwestionując tej okoliczności, nie mnożna uznać się za uprawdopodabniającą brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. Skarżący w zażaleniu nie wyjaśnił bowiem w jaki sposób jego zły stan zdrowia uniemożliwił mu terminowe złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy bądź terminowe uiszczenie opłaty, na pokrycie której środki uzyskał od syna. Tym samym nie wykazał, aby jego zły stan zdrowia był przyczyną uiszczenia wpisu po terminie bądź złożenia w tym czasie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.