II FZ 1352/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 1054/12 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 16 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za miesiące od stycznia do kwietnia 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z dnia 20 sierpnia 2013 r., nadesłanym pocztą elektroniczną, Skarżąca wniosła, m.in. o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Zarządzeniem z dnia 18 września 2013 r. Skarżąca została wezwana do podpisania tego pisma lub nadesłania podpisanego egzemplarza w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Równocześnie Sąd przesłał Skarżącej formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z pouczeniem o obowiązku wypełnienia formularza i podpisania, a następnie złożenie go w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Stosowne wezwania zostały wysłane do Skarżącej w dniu 19 września 2013 r. Ze zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że w dniu 9 października 2013 r. Skarżąca odebrała wezwanie do podpisania pisma nadesłanego pocztą elektroniczną, natomiast przesyłka zawierająca formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, pomimo dwukrotnego zawiadomienia Skarżącej, nie została podjęta. W dniu 13 listopada 2013 r. Sąd orzekł o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy ponieważ Skarżąca pomimo wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu, zaniechała wykonania tego obowiązku. W zażaleniu Skarżąca wniosła o uchylnie powyższego orzeczenia oraz z ostrożności procesowej wniosła też o przywrócenie terminu do złożenia wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podała, że wykonała wezwanie Sądu z dnia 19 września 2013 r. (dowód potwierdzenie sądu z dnia 16 października 2013 r.). Dalej podniosła, że Sąd nie podał daty awizowania, ani też daty próby doręczenia druku, o którym mowa w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w ten sposób Sąd uniemożliwił złożenie Skarżącej reklamacji na poczcie. W załączeniu Skarżąca nadesłała uzupełniony formularz o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II FZ 535/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na orzeczenie tutejszego Sądu o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 17 czerwca 2014 r. odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd wskazał, że stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 13.03.2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a.). Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie wniosek nie zasługuje na uwzględnienie bowiem Skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek okoliczności świadczących o niezawinionym uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Z lakonicznego uzasadniania pisma z dnia 3 grudnia 2013 r. (stanowiącego jednocześnie zażalenie i wniosek o przywrócenie terminu) oraz akt sprawy, wynika że Skarżąca nie złożyła wypełnionego wniosku PPF ponieważ nie podjęła korespondencji sądowej zawierającej formularz wniosku. Nie wyjaśniła także co było przyczyną nieodebrania tej korespondencji. Zarządzenie z dnia 18 września 2013 r. wzywające do wypełnienia i podpisania formularza o przyznanie prawa pomocy, zostało nadane do Skarżącej w dniu 19 września 2013 r. (k. 78 akt sądowych). Skarżąca pomimo dwukrotnego awizowania (w dniach 23 września 2013 r. i 1 października 2013 r. - k. 79) nie podjęła przesyłki w terminie, dlatego przesyłka została zwrócona do nadawcy. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie, Skarżąca podniosła, że "w jej interesie jest odbiór każdej korespondencji, dlatego nie sposób założyć, że skarżąca zgłaszając się na pocztę nie odebrała korespondencji". Wyjaśniła, że "nie można nawet założyć, że skarżąca będąc na poczcie nie odebrała pisma, ponieważ musiałaby być adnotacja poczty podpisana przez adresata, że adresat odmówił odbioru". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepisy art. 86 § 1 zd. 1 oraz art. 87 § 2 P.p.s.a. przewidują bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uprawdopodobni ona brak winy w przekroczeniu terminu. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przy ocenie przesłanki braku winy należy brać pod uwagę kryterium starannego działania wymaganego od osoby należycie dbającej o swoje interesy (zob. m. in. postanowienia NSA: z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162, publ. Mon. Prawn. 2003/8/340 i z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 997/10 – treść orzeczenia dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl, zwanej dalej: CBOSA). Przywrócenie terminu może bowiem nastąpić wyjątkowo i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. m. in. postanowienia NSA: z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 402/11 i z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I GZ 459/10 – treść orzeczeń dostępna w CBOSA). Zadaniem strony ubiegającej się o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest więc uwiarygodnienie przyczyn uchybienia terminowi jako przeszkód nie dających się pokonać nawet przy dołożeniu największego wysiłku. Należy zauważyć, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. W orzecznictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (wyrok NSA z 4 czerwca 2002 r., II SA/Ka 1977/00, niepubl.). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (por. wyrok NSA z 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003/8/340). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (post. NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/03, Mon. Praw. 2002/23/1059). Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy do sądu. Dokonana ocena powinna uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Z treści art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Uznać zatem należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Mając powyższe na uwadze zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w zażaleniu zarzuty, względem zaskarżonego orzeczenia, nie zasługują na uwzględnienie. Słusznie bowiem sąd pierwszej instancji uznał, że przedstawiona przez stronę argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie terminu. Nie można bowiem uznać za wystarczającą okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu wyjaśnień Skarżącej odnośnie tego, że "w jej interesie jest odbiór każdej korespondencji, dlatego nie sposób założyć, że skarżąca zgłaszając się na pocztę nie odebrała korespondencji". Ponadto jak trafnie wskazał sąd pierwszej instancji, z lakonicznego uzasadniania pisma z dnia 3 grudnia 2013 r. (stanowiącego jednocześnie zażalenie i wniosek o przywrócenie terminu) oraz akt sprawy, wynika że Skarżąca nie złożyła wypełnionego wniosku PPF ponieważ nie podjęła korespondencji sądowej zawierającej formularz wniosku. Skarżąca nie wyjaśniła co było przyczyną nieodebrania tej korespondencji. Zarządzenie z dnia 18 września 2013 r. wzywające do wypełnienia i podpisania formularza o przyznanie prawa pomocy, zostało nadane do Skarżącej w dniu 19 września 2013 r. (k. 78 akt sądowych). Skarżąca pomimo dwukrotnego awizowania (w dniach 23 września 2013 r. i 1 października 2013 r. - k. 79) nie podjęła przesyłki w terminie, dlatego przesyłka została zwrócona do nadawcy. W świetle przedstawionych uwag stwierdzić należało, że powołane przez stronę okoliczności nie uprawdopodobniały braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia skargi. Z tych względów, uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji