II FZ 1311/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. T. i J. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1975/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. T. i J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 26 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 16 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1975/13, odmówił J. T. oraz A. T. – nazywanych dalej "Skarżącymi", przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że Skarżący prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, posiadają dwa domy mieszkalne, nieruchomość rolną oraz przemysłową. Cały wymieniony majątek objęty jest zajęciem komorniczym w związku ze sprawami sądowymi. Skarżący nie dysponują zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3 tys. euro. Skarżący wykazał w 2012 r. dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 10.342 zł. Na wezwanie do przedłożenia dokumentów dotyczących stanu finansowego i majątkowego, Skarżący nie udzielili odpowiedzi. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy postanowieniem z 3 marca 2014 r. odmówił Skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Po wniesieniu sprzeciwu od powyższego postanowienia, zarządzeniem z 9 kwietnia 2014 r. Skarżący ponownie zostali wezwani do złożenia dokumentów potwierdzających ich sytuację majątkową i finansową. Wezwanie to zostało bez odpowiedzi. Rozpoznawczy sprzeciw Skarżących, wspomnianym na wstępie postanowieniem, sąd pierwszej instancji odmówił Skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazując na art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późń. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, że Skarżący nie przedstawili informacji wystarczających do oceny ich sytuacji majątkowej, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Tym samym nie było możliwym ustalenie, czy Skarżący spełniali warunek udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 255 P.p.s.a.). Pomimo dwukrotnego wezwania do przedłożenia dodatkowych dokumentów, Skarżący nie udzielili odpowiedzi. Natomiast informacje zawarte w formularzu są niewystarczające dla dokonania rzetelnej oceny ich zdolności do partycypowania w ponoszeniu kosztów sądowych. Podano w nim na przykład wysokość dochodów osiągniętych przez Skarżącego w 2012 r., która nie ma znaczenia dla oceny obecnych możliwości strony. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący argumentowali, tak jak w poprzednich pismach, że decyzja której dotyczy sprawa, narusza art. 32 i art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Na nich natomiast ciąży obowiązek utrzymywania spółek, które korzystają z ich nieruchomości. Brak odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 kwietnia 2014 r. Skarżący wyjaśnili złym stanem zdrowia oraz pobytem w szpitalu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne, dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest brak możliwości poniesienia przez stronę pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, że obowiązek wykazania tej okoliczności ciąży na stronie postępowania. Zadaniem podmiotu wnioskującego o prawo pomocy jest zatem przedstawienie w sposób wiarygodny i przekonujący okoliczności usprawiedliwiających odstąpienie od obowiązku pokrycia kosztów postępowania sądowego. Obowiązkiem sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna i osobista strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 245 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że zarządzeniem z 15 stycznia 2014 r. a następnie 24 marca 2014 r. Skarżący zostali wezwani do złożenia dokumentów potwierdzających ich sytuację majątkową i finansową (art. 255 P.p.s.a.). Skoro Skarżący oba wezwania zignorowali, sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że nie wykazali oni wystąpienia przesłanek wyrażonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Do formularza PPF nie dołączono bowiem żadnych dokumentów źródłowych, nie przedstawiono ich także w odpowiedzi na wezwanie sądu. W tej sytuacji nie było wiadomo, czy Skarżący posiadają rachunki bankowe, i ewentualnie jakie środki pieniężne na nich się znajdowały. Nie można było także ustalić wysokości przychodów, ani ponoszonych wydatków. Wątpliwości sądu budził także sposób, w jaki wykorzystywane były wymienione we wniosku nieruchomości. Tym samym sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że Skarżący nie wykazali, aby ich sytuacja materialna nie pozwalała na uiszczenie wpisu od skargi, co uzasadniałoby skorzystanie z instytucji prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji nie miał bowiem możliwości dokonania oceny rzeczywistej kondycji finansowej Skarżących. Wskazane w zażaleniu przyczyny, ze względu na które Skarżący nie udzielili odpowiedzi na zarządzenie z 9 kwietnia 2014 r., należy ocenić jako nieusprawiedliwione. Przede wszystkim z załączonej do zażalenia karty informacyjnej wynika, że Skarżący przebywał w szpitalu od 23 maja 2014 r. do 3 czerwca 2014 r. Tymczasem wspomniane zarządzenie, w którym zakreślono siedmiodniowy termin do złożenia dokumentów, doręczono obu Skarżącym w dniu 5 maja 2014 r. Skarżący rozpoczął zatem hospitalizację, która miała uniemożliwić mu nadesłanie wymaganych dokumentów, po upływie terminu do ich złożenia. Nawet jeżeli zły stan zdrowia utrudniał Skarżącemu skompletowanie wymaganych dokumentów, zaznaczyć należy, że wezwanie zostało skierowane także do Skarżącej. Odnosząc się do pozostałych okoliczności wymienionych w zażaleniu zauważyć należy, że nie mają one związku z sytuacją majątkową Skarżących. Dotyczą jedynie zasadności decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 orzekł jak w sentencji.