II FZ 119/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. S. Sp. z o. o. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Kr 1322/13 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych w sprawie ze skargi O. S. Sp. z o. o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 21 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił O. S. Sp. z o.o. z siedzibą w L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych Spółka wyjaśniła, iż wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 50.000,00 zł. Wartość środków trwałych określono na kwotę 23.021,24 zł, strata za ostatni rok obrotowy wynosiła 1.160.817,66 zł. Z oświadczenia strony wynikało, że w chwili obecnej Spółka nie posiada żadnych środków pieniężnych w kasie, nieruchomości, do ruchomości zalicza się zaś samochód, który znajduje się we Francji i jest przeznaczony do kasacji. Spółka wskazała obciążenie z tytułu pożyczek i kredytu obrotowego nieodnawialnego w kwocie 17.334,53 zł. Z rachunku zysków i strat za 2102 r. wynika, że przychody netto ze sprzedaży produktów wyniosły 11.824.428,34 zł. Strona cały czas funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie upadłości, jak również Spółka nie przewiduje zaprzestania działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołując się na regulację zawartą w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), uznał żądanie strony za nieuzasadnione. Sąd zwrócił uwagę, że pomimo poniesienia straty skarżąca prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, co potwierdzają dane wynikające z bilansu i rachunków zysków i strat. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że za uwzględnieniem twierdzeń strony o jej trudnej sytuacji finansowej nie przemawiały także dane odnoszące się do przychodów netto za 2012 r. (11.824.428,34 zł). W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o zmianę ww. rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wskazała, że znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej i obciążanie jej dodatkowymi kosztami postępowania sądowego jest niezasadne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowo w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zbadał zatem zasadność przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, zestawiając z sobą wysokość wpisu i stan majątkowy Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle znacznych przychodów, jakie uzyskuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że podjęła niezbędne kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Spółka dysponuje majątkiem trwałym o znacznej wartości, co wynika ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym. Stwierdzić trzeba, że dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa Spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale także sytuacja we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności Spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08 dostępne w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W kontekście powyższych ustalonych okoliczności należy uwzględnić, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11 dostępne w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że Spółka, która dysponuje środkami trwałymi o tak wysokiej wartości, a ponadto regularnie dysponowała znacznymi środkami pieniężnymi na rachunku bieżącym nie jest w stanie wygospodarować kwoty która na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie 100,00 zł, a także innych kosztów, które ewentualnie w tym postępowaniu mogą wystąpić. Podkreślenia wymaga, że z treści zażalenia nie wynikają żadne konkretne informacje o sytuacji finansowej Spółki, a ponadto w zasadzie nie nawiązano w nim do ww. argumentacji Sądu pierwszej instancji, która stanęła u podstaw oddalenia wniosku. Reasumując należy stwierdzić, że w świetle przedłożonych dokumentów zebranych w aktach sprawy na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji oraz konkluzja, że Spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.