II FSK 905/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Grażyna Nasierowska, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, , po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Po 1241/16 w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 31 lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2003-2007 oddala skargę kasacyjną.

1.1. Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1241/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 31 lipca 2015 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2003-2007. 2.1. Od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik Skarżącego wywiódł skargę kasacyjną, którą zaskarżył wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Autor skargi kasacyjnej zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.; - naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwana dalej: "Ordynacja podatkowa") polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie - art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., mimo że decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Zarzut ten opiera się o okoliczność, że skarżący od 1980 r. nie pozostaje we wspólności ustawowej małżeńskiej, co nakazywało organ kierować decyzję wyłącznie do niego jak stronie postępowania; - naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 w zw. z § 2 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych polegające w szczególności na nieudzieleniu skarżącemu niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem postępowania, co w konsekwencji spowodowało, że nie był on w stanie należycie chronić swoich interesów jako strona postępowania. Ponadto na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. pełnomocnik Spółki oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. 2.2. Po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej organowi nie zażądał on przeprowadzenia rozprawy. 2.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 3.2. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. 3.3. Sąd I instancji oddając skargę wskazał, że zgodne z art. 249 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji. Termin, o którym mowa w tym przepisie jest terminem prawa materialnego, gdyż jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do zgłoszenia żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i jest to termin nieprzywracalny. Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, który nie został zakwestionowany w skardze kasacyjnej, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 23 października 2007 r., która stała się ostateczna wobec uchybienia terminu do wniesienia odwołania, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt I SA/Po 178/08. Z akt sprawy wynika, że ostateczna decyzja Prezydenta Miasta G. została skarżącemu doręczona w dniu 29 października 2007 r., a zatem termin na wniesienie żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji upływał z dniem 29 października 2012 r. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji pismem z dnia 10 stycznia 2013 r. Żądanie to zostało wniesione więc z uchybieniem terminu wynikającego z art. 249 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W tej sytuacji Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organ zobligowany był do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Powyższa kwestia stanowiła podstawę oddalenia skargi skarżącego, natomiast w skardze kasacyjnej w żaden sposób nie zakwestionowano stanowiska WSA. W skardze kasacyjnej podniesiono wyłącznie okoliczności, które nie stanowiły podstawy rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji. Wobec tego ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonym wyroku należało uznać za wiążącą, a podniesione zarzuty za bezzasadne. Żaden ze sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów nie pozwala bowiem na podważenie stanowiska Sądu I instancji, że w sprawie żądanie stwierdzenia nieważności decyzji zostało złożone po upływie terminu określonego w art. 249 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Z niezakwestionowanych ustaleń i oceny prawnej przyjętych w wyroku Sądu I instancji wynika, że objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostateczna decyzja podatkowa, została doręczona stronie skarżącej w dniu 29 października 2007 r. Wobec tego żądanie stwierdzenia nieważności tej decyzji z dnia 10 stycznia 2013 r. wniesione zostało po upływie pięciu lat od doręczenia decyzji, co, na podstawie art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, uzasadniało wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. 3.4. Tym samym wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania oceniać należy poprzez pryzmat nie zachowania przez stronę terminu zawitego z art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Ma to ten skutek, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie podlegał merytorycznemu rozpoznaniu. Podkreślenia wymaga, że odmowa wszczęcia postępowania stanowi jednocześnie odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygania merytorycznego o zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt V SA 2093/00 (publ. LEX nr 51308), odmowa rozpatrzenia żądania na podstawie art. 249 Ordynacji podatkowej jest orzeczeniem formalnym, bowiem po upływie pięciu lat od doręczenia decyzji wniesienie wniosku o stwierdzenie jej nieważności jest bezskuteczne, a organ nie może wszcząć już postępowania. Jakiekolwiek zatem zarzuty związane z wadliwością decyzji ostatecznej nie mogły zostać merytorycznie rozpatrzone. 3.5. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.