II FSK 3643/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 1 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej L. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1072/13 w sprawie ze skargi L. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 29 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: podjąć zawieszone postępowanie.

Postanowieniem z dnia 9.11.2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zawiesił postępowanie w sprawie do czasu zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych skarżącego L. W., który zmarł. Sąd Rejonowy dla K. postanowieniem z dnia 14.02.2018 r. ([...]) stwierdził, że spadek po zmarłym L. W. nabył w całości syn M. W., natomiast A. W.-B. na podstawie zapisu windykacyjnego nabyła prawo użytkowania wchodzącej w skład spadku nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 128 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna jego zawieszenia, w szczególności w razie śmierci strony - od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo od dnia ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku. Zgodnie z art. 922 § 1 ustawy z dnia 23.04.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r., poz. 1025 ze zm., dalej: K.c.) prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób, z tym, że spadkodawca na mocy art. 9811 K.c. może dokonać zapisu windykacyjnego, postanawiając w testamencie, że oznaczona osoba z chwilą otwarcia spadku nabywa przedmiot zapisu. O ile jednak dziedziczenie ma charakter sukcesji uniwersalnej (ogólnej), bowiem z chwilą otwarcia spadku spadkobiercy z mocy prawa wstępują w ogół praw i obowiązków zmarłego, zapis windykacyjny prowadzi do nabycia przez zapisobiorcę tylko przedmiotu zapisu, jest więc przejawem sukcesji syngularnej (szczególnej). Nie budzi wątpliwości, że spadkobiercy zmarłego są jego następcami prawnymi, a zarówno poświadczenie dziedziczenia, jak i postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, stwarzają domniemanie prawne, że wskazane w nim osoby są następcami prawnymi zmarłego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28.01.2016 r., III CZP 100/15); spadkobiercy są zatem następcami prawnymi strony postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 128 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Za następców prawnych w tym rozumieniu zasadniczo nie można jednak poczytać osób, na których rzecz spadkobierca poczynił zapis windykacyjny, ich uprawnienie jest bowiem ograniczone do nabycia z chwilą otwarcia spadku tylko oznaczonej rzeczy lub prawa (zespołu praw), co wyklucza ich z grona sukcesorów generalnych. Należy jednak zauważyć, że przymiot następców prawnych może im jednak przysługiwać, jeżeli sprawa sądowoadministracyjna dotyczy przedmiotu zapisu windykacyjnego, na przykład, gdy jego przedmiotem jest przedsiębiorstwo, z którego działalnością wiązała się sprawa sądowoadministracyjna (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9.08.2016 r., II FSK 3546/15). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie na mocy orzeczenia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku następcą prawnym zmarłego skarżącego jest wyłącznie jego syn, M. W., poczyniony przez skarżącego zapis windykacyjny odnosi się do prawa użytkowania nieruchomości, a przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest podatek dochodowy od osób fizycznych, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 128 § 1 pkt 1 w związku z art. 131 i art. 193 P.p.s.a. podjąć zawieszone postępowanie wyłącznie z udziałem spadkobiercy skarżącego.