II FSK 2081/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 2 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Po 1289/13 odrzucające skargę M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 29 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1289/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA") odrzucił skargę M. K. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu (dalej: "Dyrektor IS") z dnia 29 lipca 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 28 maja 2013 r. ustalającą Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."). W decyzji Dyrektora IS zawarto pouczenie, zgodnie z którym decyzja może podlegać zaskarżeniu do WSA, za pośrednictwem Dyrektora IS, w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. Decyzja została doręczona Skarżącemu dnia 1 sierpnia 2013 r. Skargę na powyższą decyzję Skarżący złożył osobiście w Izbie Skarbowej w Poznaniu dnia 6 września 2013 r. WSA postanowieniem z dnia 10 października 2013 r. odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Po złożeniu zażalenia przez Skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 55/14, oddalił zażalenie. W uzasadnieniu wskazanego na wstępie postanowienia WSA z dnia 16 kwietnia 2014 r. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu - uwzględniając treść art. 83 § 2 P.p.s.a. - upłynął w dniu 2 września 2013 r., natomiast skarga została złożona w dniu 6 września 2013 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia. Sąd dodał, że z uwagi, iż Skarżącemu prawomocnie odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia skargi należało odrzucić skargę złożoną po upływie terminu do jej wniesienia. W skardze kasacyjnej wniesionej na powyższe postanowienie Skarżący działając przez pełnomocnika – adwokata – zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, tj. odrzucenie skargi na decyzję Dyrektora IS z dnia 29 lipca 2013 r., w sytuacji, gdy Skarżący wykazał, że złożenie skargi po przewidzianym przepisami prawa terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, miało miejsce z przyczyn, za które Skarżący nie ponosił winy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentowano, że do uchybienia terminu do wniesienia skargi doszło nie z winy Skarżącego ale pracownika organu podatkowego, a Sąd wydając zaskarżone postanowienie powinien był wziąć pod uwagę całokształt materiału dowodowego oraz przedstawionych przez Skarżącego argumentów. Ponadto podkreślono w skardze kasacyjnej, że w sytuacji, gdy pracownik biura podawczego organu odmawia przyjęcia skargi, podnosząc niedopuszczalność jej złożenia, Skarżący mógł zasugerować się tym i zaniechać dalszych prób złożenia skargi. W związku z tym podsumowano, że w przedstawionych okolicznościach nie może być mowy o uchybieniu terminu do złożenia skargi z winy Skarżącego. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej w sprawie, przeprowadzenie rozprawy oraz rozpoznanie sprawy również pod nieobecność Skarżącego lub pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Z akt sprawy wynika bezspornie, że Skarżący otrzymał decyzję Dyrektora IS w dniu 1 sierpnia 2013 r., zatem ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi był dzień 30 sierpnia 2013 r. (tj. sobota). W myśl art. 83 § 1 p.p.s.a. terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego z zastrzeżeniem § 2. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy (art. 83 § 2 p.p.s.a.). Skoro zatem w niniejszej sprawie termin do złożenia skargi upływał w sobotę, to należy uznać, że ostatnim dniem terminu do dokonania tej czynności procesowej był dzień 2 września 2013 r. (tj. poniedziałek). Tymczasem, jak wynika z akt sprawy skarga została złożona przez Skarżącego w dniu 6 września 2013 r., a więc po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga jako wniesiona z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Odnosząc się do jedynego zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej należy podkreślić, że przedmiotem zaskarżonego postanowienia była wyłącznie kwestia zachowania ustawowego terminu do wniesienia skargi. Wbrew opinii autora skargi kasacyjnej, przy jej rozpoznawaniu nie bada się okoliczności wskazujących na zawinienie lub niezawinienie Skarżącego w przekroczeniu terminu do dokonania czynności procesowej. Kwestia winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi rozważana była w wydanym w związku z wnioskiem Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi postanowieniu WSA z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1289/13, od którego zażalenie oddalił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 55/14. We wskazanym wyżej postanowieniu z dnia 10 października 2013 r. WSA nie podzielił argumentów Skarżącego zmierzających do wykazania braku jego winy w niedochowaniu terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora IS z dnia 29 lipca 2013 r. Zatem przy wydawaniu kontrolowanego postanowienia Sąd pierwszej instancji nie badał już przyczyn dla których Skarżący nie złożył skargi w terminie, a jedynie terminowość dokonania spornej czynności procesowej. Natomiast to, że skarga złożona została po terminie nie zostało podważone w skardze kasacyjnej. Autor tego środka zaskarżenia skupił się bowiem na kwestiach, które jak wyżej wskazano podlegały ocenie w związku z wnioskiem Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Z uwagi na fakt, że w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie miał wątpliwości co do wydania rozstrzygnięcia o treści jak w sentencji, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o skierowanie sprawy na rozprawę. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika Skarżącego, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, to w niniejszym postanowieniu nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii z uwagi na to, że stosownie do art. 250 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym (por. postanowienie NSA z 10 lutego 2014 r., I FPS 3/13, oraz wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., GSK 1412/04, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się natomiast do wniosku Dyrektora IS zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, mając na uwadze uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. (sygn. akt I OPS 4/07), dostępne: WWW.orzeczenia.nsa.gov.pl, w której przyjęto, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.