II FSK 1964/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Małgorzata Wolf- Kalamala (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński, Protokolant Bernadetta Pręgowska, po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B[...] sp.j. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 151/16 w sprawie ze skargi B[...] sp.j. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w prowadzeniu egzekucyjnym 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od B[...] sp.j. z siedzibą w [...] na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1.1. Wyrokiem z 26 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (sygn. akt I SA/Sz 151/16) oddalił skargę B[...] sp. j. z siedzibą w [...] – nazywanej dalej "Spółką", na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z 16 grudnia 2015 r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. 2.1. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik Spółki podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.") w zw. z art. 33 § 1 pkt 3, 8 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.; dalej jako "u.p.e.a.") polegające na oddaleniu przez Sąd pierwszej instancji skargi Spółki, co skutkowało brakiem kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia, w sytuacji gdy: - w tytułach wykonawczych określono egzekwowane obowiązki niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji; - zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny; - tytuły wykonawcze nie spełniały wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. W motywach skargi kasacyjnej wskazano również na naruszenie art. 239b § 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej jako "O.p.") poprzez nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nie ostatecznej, chociaż nie było ku temu przesłanek. 2.2. Pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. 2.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna okazała się niezasadna, dlatego została oddalona. 3.2. Mając na względzie sposób w jaki sformułowano w skardze kasacyjnej zarzuty oraz ich uzasadnienie, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest bowiem granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Innymi słowy, wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 P.p.s.a.). Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej oznacza, że sąd ten – co do zasady – nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania pierwszoinstancyjnego poza granicami zaskarżenia. 3.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. nie został wystarczająco precyzyjnie uzasadniony. W tym zakresie autor skargi kasacyjnej wpierw wymienił wszystkie elementy tytułu wykonawczego przewidziane w art. 27 § 1 u.p.e.a., po czym stwierdził, że brak któregokolwiek z nich oznacza, iż tytuł wykonawczy dotknięty jest wadą skutkującą niedopuszczalnością prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Stanowisko to, co do zasady, jest trafne, niemniej jednak, aby tak sformułowany zarzut okazał się skuteczny należało przede wszystkim wskazać, który z tych elementów miałby zostać pominięty przez organ egzekucyjny przy wystawianiu tytułu wykonawczego. Samo ogólnikowe stwierdzenie nie może zastąpić rzeczowej argumentacji, która wykazałaby, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł uchybienia przez Dyrektora Izby Skarbowej art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Ponadto, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, znajdujące się w aktach administracyjnych tytuły wykonawcze zawierają wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 27 § 1 u.p.e.a. W tym kontekście zupełnie niezrozumiała jest zarzut strony dotyczący błędnego określenia sposobu naliczania odsetek, ponieważ w postanowieniu z 9 listopada 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] uznał zarzut ten za prawidłowy. Na tej podstawie organ egzekucyjny, kierując się art. 34 § 4 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne, a następnie uchylił podjęte czynności egzekucyjne. 3.4. Chybionym okazał się również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, zarzut ten nie został przedstawiony przez stronę w toku postępowania egzekucyjnego i pojawił się dopiero w skardze wywiedzionej od postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. Tym samym, zgodnie z art. 27 § pkt 9 u.p.e.a., jest on spóźniony (s. 9-10 uzasadnienia wyroku). Należy przy tym zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik Spółki zupełnie zignorował motywy zaskarżonego wyroku dotyczące poszczególnych zarzutów. Zamiast podjąć polemikę z oceną przedstawioną przez Sąd pierwszej instancji pełnomocnik strony powielił w znacznej mierze treść skargi, która z kolei jest w zasadzie tożsama z pismem 29 października 2015 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego, zawierającym zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. 3.5. Powyższe dotyczy również zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że zajęcie rachunku bankowego jest jednym z mniej dokuczliwych środków egzekucyjnych. Ponadto zajęciu podlegała jedynie określona w zawiadomieniu kwota, w pozostałej części środki znajdujące się na rachunku pozostawały wciąż do dyspozycji Spółki. Sąd wskazał również, że do zajęcia doszło 20 października 2015 r., natomiast ostatnia czynność została podjęta 28 października 2018 r., na skutek której organ zaspokoił ciążące na Spółce zobowiązanie podatkowe. Powyższej argumentacji pełnomocnik Spółki przeciwstawił jedynie dość ogólnikowe twierdzenie, że zajęcie rachunku utrudniało prowadzenie działalności i narażało ją na utratę płynności finansowej. Nie wyjaśnił przy tym, na czym konkretnie miałoby polegać owo utrudnienie, ani nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie tezy o możliwej utracie płynności finansowej. Twierdzenia te należało zatem ocenić jako gołosłowne. Jako równie gołosłowne należy ocenić twierdzenia strony o zamiarze dobrowolnego uregulowania zaległości podatkowej oraz możliwość skierowania czynności egzekucyjnych do innych, wskazanych przez Spółkę, składników majątkowych Spółki. Organ egzekucyjny nie ma bowiem obowiązku zwracania się do dłużnika przed rozpoczęciem egzekucji o wskazanie preferowanych przez niego sposobów zaspokojenia wierzytelności. 3.6. Odnosząc się końcowo co zarzutu naruszenia art. 239b § 1-2 O.p. należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że zarzut ten nie może zostać rozpoznany w ramach postępowania wszczętego na skutek złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Dotyczy on bowiem prawidłowości nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej. Również w tym wypadku autor skargi kasacyjnej pominął przedstawioną w kontrolowanym wyroku argumentację Sądu pierwszej instancji. 3.7. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 209 P.p.s.a. w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 tej ustawy.