II FSK 1884/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędziowie: NSA Grażyna Nasierowska, WSA del. Maciej Kurasz (sprawozdawca), Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Rz 1223/15 w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 12 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Rz 1223/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi A. B. (dalej jako "Skarżący", "Strona") na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej jako "p.p.s.a.") oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 12 października 2015 r. w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. 2. Sąd administracyjny w uzasadnieniu orzeczenia przedstawił następujący stan faktyczny: Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego. Zleceniem rekwizycyjnym z dnia 16 września 2014r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. zlecił organowi rekwizycyjnemu - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w J. przeprowadzenie w ramach pomocy prawnej egzekucji z nieruchomości stanowiącej własność Skarżącego położonej w W. w celu doprowadzenia do wykonania obowiązków objętych ww. tytułami wykonawczymi. Pismem z dnia 6 października 2014r. organ rekwizycyjny dokonał zajęcia nieruchomości oraz wezwał Stronę do zapłaty dochodzonych należności pieniężnych. W związku z bezskutecznym upływem terminu zakreślonego w wezwaniu, czynności opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości zostały przeprowadzone w dniu 27 kwietnia 2015r. przez sporządzenie, odczytanie i podpisanie przez obecnych uczestników stosownego protokołu. Wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości określona została na kwotę 113.421zł. 3. Pismem z dnia 8 maja 2015 r. Skarżący złożył zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, wnosząc o zmianę oszacowania nieruchomości, a także o ponowne wyznaczenie rzeczoznawcy majątkowego celem dokonania powtórnego opisu i oszacowania nieruchomości. 4. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2015r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. uznał zarzuty Strony do opisu i oszacowania wartości nieruchomości za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia organ rekwizycyjny wskazał, że sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę operat szacunkowy spełnia wymogi formalne, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm., dalej rozporządzenie). Zawiera informacje niezbędne przy dokonaniu wyceny nieruchomości, w tym wskazanie podstaw prawnych i uwarunkowań dokonanych czynności, rozwiązania merytoryczne, przedstawienie toku obliczeń oraz wynik końcowy. Przedstawiono również sposób dokonania wyceny nieruchomości, zawarto stosowne klauzule i zastrzeżenia wskazujące na szczególne okoliczności dotyczące wyceny, dołączono do operatu istotne dokumenty wykorzystane przy jego sporządzaniu. Na jego początku został umieszczony wyciąg, o którym mowa w art. 158 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 1774 z późn. zm., dalej u.g.n.) Operat został opatrzony datą, podpisem i pieczęcią rzeczoznawcy majątkowego. W dalszej kolejności organ rekwizycyjny wyjaśnił, że dla ustalenia wartości wycenianej nieruchomości rzeczoznawca majątkowy zgodnie z art. 154 u.g.n. zastosował podejście porównawcze metodą korygowania ceny średniej, poddając analizie nieruchomości podobne w zakresie prawnym i cech fizycznych. Odnosząc się do zarzutów Skarżącego, dotyczących występowania na nieruchomości złoża kruszywa naturalnego, Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że w dniu 21 maja 2015r. wystąpił do Marszałka Województwa P., Starosty J. oraz do P. w W. z zapytaniem, czy na wycenianej działce występują złoża kopalin. Z nadesłanych odpowiedzi wynikało, że złoża kopalin tam że nie występują. Organ podniósł również, że Skarżący wezwany do przekazania dokumentów potwierdzających istnienie złoża kopalin na szacowanej działce, nie przedłożył ich. 5. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wskazał, że nie zgadza się ze stwierdzeniem, że jego zarzuty z dnia 8 maja 2015r. do opisu i oszacowania wartości nieruchomości są nieuzasadnione. 6. Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie w opisanym na wstępie postanowieniu nie uwzględnił zażalenia i utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. 7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę na ostateczne postanowienie wskazał, że nie były zasadne zarzuty Skarżącego, jakie złożył odnośnie oszacowania nieruchomości w kontekście nieprawidłowej (zaniżonej wyceny tej nieruchomości). Wbrew zarzutom skargi w ocenie Sądu wojewódzkiego organ przeprowadził szerokie postępowanie dowodowe i ustalił, że brak jest dowodów mogących wskazywać na to, że dane podawane przez dłużnika są prawdziwe. Otrzymane od różnych instytucji informacje nie potwierdziły wskazań dłużnika, że na działce znajdują się kopaliny, prowadzony jest proces prowadzący do rozpoczęcia ich pozyskiwania, jak też, że z tego tytułu dłużnik uzyska znaczące wpływy, które będą generować też wpływy do budżetu. W tym zakresie twierdzenia dłużnika okazały się gołosłowne i nie znalazły potwierdzenia w wiarygodnych dowodach. Organ słusznie zatem uznał, że nie mogą one stanowić podstawy skutecznego zarzutu odnośnie oszacowania nieruchomości. 8. W skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. pełnomocnik Skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.: dalej "Kpa" ) w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm.: dalej: u.p.e.a.) oraz art. 151 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niesłuszne oddalenie zaskarżonym wyrokiem skargi, pomimo, iż brak było ku temu podstaw, gdyż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 12 października 2015r. zostało wydane z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 18 u.o.p.e.a., polegającym na niewyjaśnieniu przez organ istotnych dla sprawy okoliczności zakresie występowania złóż kopalin na nieruchomości będącej przedmiotem opisu i oszacowania. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 Kpa w zw. z art. 18 u.o.p.e.a. oraz art. 151 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niesłuszne oddalenie zaskarżonym wyrokiem skargi, pomimo że Dyrektor lzby Skarbowej w Rzeszowie, jak i Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. dokonali błędnej oceny operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę J. K., polegającej na przyjęciu, iż operat ten został sporządzony w sposób prawidłowy, w sytuacji gdy zaproponowana wycena nie uwzględnia faktu, iż na wycenianej nieruchomości znajdują się złoża kopalin. Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik Skarżącego wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych za obie instancje, rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. 9. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: skarga wobec braku usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu. 10. Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia przez sąd administracyjny przepisów procesowych dotyczących ustalenia stanu faktycznego, w tym w szczególności kwestii związanej z oszacowaniem wartości nieruchomości wskazać należy, że w ramach zajęcia rekwizycyjnego organ egzekucyjny był zobligowany do przeprowadzenia wyceny nieruchomości z udziałem biegłego, działającego na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. W orzecznictwie ukształtował się jednolity pogląd, że przepisy u.g.n. stosuje się do wszystkich nieruchomości, bez względu na ich podmiotową przynależność (a więc nie tylko do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, czy jednostek samorządu terytorialnego). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 października 2005 r., IV CK 106/05 (pub. m.in. w OSN z 2006/7 – 8/128) stwierdził, że ilekroć w przepisach odrębnych ustaw mówi się o czynnościach wykonywanych przez biegłych lub inne osoby posiadające uprawnienia do szacowania nieruchomości", należy przez to rozumieć, iż czynności te mogą wykonywać wyłącznie rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w ustawie. Jak zauważył SN: "Oznacza to także, że dokonując szacowania (wyceny) nieruchomości, biegły rzeczoznawca majątkowy powinien przestrzegać przepisów działu IV u.g.n. Wynika to jednoznacznie z art. 149, który stanowi, że przepisy rozdziału 1 działu IV stosuje się do wszystkich nieruchomości, bez względu na ich rodzaj, położenie, podmiot własności i cel wyceny. Podobne stanowisko zostało zawarte w wyroku SN z dnia 16 stycznia 2002 r., IV CKN 610/00 (OSNC 2002, nr 11, poz. 138). Związanie biegłego przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami rodzi określone implikacje, w tym konieczność uwzględnienia przy wycenie treści art. 150 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 tej ustawy. Sąd pierwszej instancji zasadnie wskazał, że istota sporu nie dotyczy procedury przeprowadzenia samej wyceny a kwestii związanej z nie uwzględnieniem przez biegłego wartości kopalin znajdujących się na nieruchomości należącej do Skarżącego. Podnieść należy, że wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej organy egzekucyjne, a także sam biegły przeprowadziły dokładną analizę słuszności stanowiska Skarżącego co do istnienia kopalin na nieruchomości. Z akt sprawy wynikało, że Naczelnik Urzędu Skarbowego że w dniu 21 maja 2015r. wystąpił do Marszałka Województwa P., Starosty J. oraz do Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie z zapytaniem, czy na wycenianej działce występują złoża kopalin. Z nadesłanych odpowiedzi wynikało, że złoża kopalin tam że nie występują. Organ podniósł również, że Skarżący wezwany do przekazania dokumentów potwierdzających istnienie złoża kopalin na szacowanej działce, nie przedłożył ich. Rzeczoznawca majątkowy wzywany do ustosunkowania się do kwestii złóż kopalin wyjaśnił, że nieruchomość objęta wyceną jest położona na terenie oznaczonym jako rolniczy, w części w obszaru o szczególnym zagrożeniu powodzią. Skarżący nie przedstawił stosownej dokumentacji potwierdzającej istnienie złóż, tj. dokumentacji geologicznej określającej istnienie złóż, wielkość pokładów, zapisu w planie zagospodarowania przestrzennego gminy o przeznaczeniu terenu, w którym położona jest nieruchomość na cele wydobywcze, zezwolenia na wydobycie kruszywa z nieruchomości. Organ odwoławczy wziął również pod uwagę, że Skarżący, wzywany przez organ rekwizycyjny, nie przedstawił dokumentacji potwierdzającej istnienie złoża kopalin na szacowanej działce w postaci zatwierdzonego projektu prac geologicznych oraz zatwierdzonej dokumentacji geologicznej złoża kopalin. 11. Zdaniem Sądu kasacyjnego sąd pierwszej instancji zasadnie ocenił, że w przedmiotowej sprawie organy wykonały wszystkie niezbędne czynności w celu ustalenia rzeczywistej wartości nieruchomości Skarżącego. Zgodzić się należy, z sądem pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do rzetelnego załatwienia sprawy. W szczególności zadbał o to, aby autor kwestionowanej wyceny, wyjaśnił wszelkie zgłoszone przez strony zarzuty i wątpliwości. Nie widząc podstaw do zakwestionowania, od strony formalnej, dokonanego przez rzeczoznawcę oszacowania wartości zajętej nieruchomości, zasadnie stwierdzono, że organ był uprawniony do przejścia do kolejnego etapu egzekucji z nieruchomości, tj. sporządzenia z tej czynności protokołu opisu i oszacowania. 12. Zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że stan faktyczny został w sprawie ustalony w sposób prawidłowy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał również, że nie było podstaw do kwestionowania oceny sądu pierwszej instancji w zakresie braku podstaw do podważenia wyceny biegłego ze względu na znajdujące się na terenie nieruchomości cenne kopaliny. 13. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalając skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. | |