II FSK 1377/18

Dnia 26 czerwca 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej S.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Bk 1732/17 w sprawie ze skargi S.L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 28 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Bk 1732/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę S.L. (dalej jako "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 28 sierpnia 2017 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej Skarżący wniósł, m.in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w całości, z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że za wstrzymaniem wykonania ww. decyzji przemawia jego podeszły wiek ([...]) oraz okoliczność, że od 2015 r. utrzymuje się z emerytury w wysokości 2 794,61 zł netto. Skarżący podniósł, że jest osobą rozwiedzioną, prowadzącą jednoosobowo gospodarstwo domowe, w związku z czym wszelkie wydatki i koszty związane z zaspokojeniem bieżących potrzeb musi pokrywać samodzielnie. Skarżący od 2012 r. zamieszkuje w domu jednorodzinnym w B. przy ul. [...] na zasadzie dożywocia. Na utrzymanie mieszkania i koszty z tym związane ponosi miesięczne wydatki w wysokości 1 100 zł. Ponadto Skarżący jest osobą przewlekle chorą, cierpi na schorzenia kręgosłupa oraz leczy się ortopedyczno-neurologicznie. W związku z powyższym musi korzystać z rehabilitacji, stałego nadzoru specjalisty oraz ponosić koszty związane z zakupem leków. Wydatki z tego tytułu wraz z kosztami wyżywienia i utrzymania wynoszą miesięcznie ok. 1 600 zł. Skarżący spłaca też sukcesywnie na rzecz byłej żony udział w majątku wspólnym. Do skargi kasacyjnej zawierającej wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Skarżący załączył wyrok Sądu Okręgowego w B. Wydział I Cywilny z dnia 6 listopada 2008 r. sygn. akt [...] (rozwiązujący przez rozwód małżeństwo Skarżącego) oraz decyzję ZUS z dnia 1 marca 2017 r. o waloryzacji emerytury. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", mającym odpowiednie zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym na podstawie art. 193 tej ustawy, wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd może jednak na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym miejscu należy podkreślić, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałby znaczenia dla strony lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu lub zdrowiu. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia owych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym obowiązek ten spoczywa na wnioskodawcy. W orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 lipca 2014 r. sygn. akt II OZ 661/14 stwierdził, że obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniosek Skarżącego nie zawiera argumentacji wystarczającej do udzielenia mu ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej Skarżący powołał obie przesłanki z ww. przepisu, wskazując jako okoliczność uzasadniającą uwzględnienie wniosku swoją sytuację zdrowotną, polegającą na leczeniu skutków przewlekłej choroby jaką jest schorzenie kręgosłupa, związaną z tym rehabilitację i zakup leków. Skarżący nie wykazał jednak, w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji będzie miało wpływ na stan jego zdrowia. Jeżeli bowiem jego intencją było wskazanie, że wykonanie decyzji doprowadzi go do pozbawienia środków pieniężnych niezbędnych do opłacenia świadczeń zdrowotnych, to winien wykazać, że środkami takimi nie dysponuje w ogóle, bądź że posiada je w wysokości, która uniemożliwia jednoczesne zaspokojenie należności publicznoprawnych i opłacenie kosztów leczenia. Jeżeli natomiast, zdaniem Skarżącego, wykonanie decyzji będzie prowadziło, np. do pogorszenia się jego stanu zdrowia, to winien wskazać, w jaki sposób to właśnie egzekucja należności publicznoprawnych będzie na to oddziaływała. Takich danych, ani argumentów we wniosku nie przedstawiono. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Skarżący nie wykazał inicjatywy w zakresie uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonalności aktu administracyjnego. Skarżący ograniczył się w istocie do samego sformułowania wniosku, w tym do wymienienia kwot jego miesięcznych wydatków, nie przedstawiając jednak stosownych dokumentów na poparcie swoich twierdzeń. Na ocenę tę nie miały wpływu załączony przez Skarżącego wyrok Sądu Okręgowego w B. oraz decyzja ZUS o waloryzacji emerytury. Wynika z nich jedynie, że Skarżący jest osobą rozwiedzioną, a wysokość otrzymywanej przez niego emerytury na dzień 1 marca 2017 r. wynosiła 2 794,61 zł netto. Nadto Skarżący oświadczył, że zamieszkuje w domu jednorodzinnym na podstawie umowy o dożywocie. Z treści art. 908 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459, z późn. zm.) wynika z kolei, że istotą umowy dożywocia jest zapewnienie zbywcy nieruchomości dożywotniego utrzymania w zamian za przeniesienie własności nieruchomości, a zatem podstawową funkcją takiej umowy jest jej funkcja alimentacyjna. Skarżący nie przedłożył wprawdzie zawartej umowy dożywocia, ale wskazywanie przez niego na istnienie takiej umowy dodatkowo poszerza wątpliwości związane z kwestią ponoszenia przez niego kosztów własnego utrzymania, a tym samym wykazania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków - w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. - wykonaniem zaskarżonej decyzji. Natomiast w zakresie podnoszonej przez Skarżącego okoliczności, że jest emerytem i utrzymuje się jedynie z emerytury, należy podkreślić, że egzekucja jakichkolwiek zobowiązań (cywilnoprawnych lub publicznoprawnych) niezależnie od ich wysokości, skierowana do otrzymywanego przez dłużnika/zobowiązanego świadczenia emerytalnego bądź rentowego ma ustawowo określone granice. Kwestię tę regulują art. 139-141 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1383, z późn. zm.). Z tego względu na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.