I SAB/Wa 72/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. N. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie prowadzenia sprawy dotyczącej czynności Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego postanawia odrzucić skargę.

Z. N. pismem z dnia 3 marca 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Rady Ministrów (dalej również jako: organ) "w związku z prowadzeniem sprawy dotyczącej dokonywania zbrodni i występków" przeciwko skarżącemu i innym obywatelom "przez państwo polskie poprzez służby specjalne Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, których dokonywanie ma miejsce na podstawie decyzji administracyjnej wydanej przestępczo na podstawie ściśle tajnej ustawy dotyczącej działań operacyjnych polskich służb specjalnych ze złamaniem praw Konstytucji RP". W treści powyższej skargi skarżący wskazał, że złożył do Prezesa Rady Ministrów skargę z 18 grudnia 2022 r. w przedmiocie nadużywania zbrodniczo ściśle tajnego sprzętu cybernetycznego przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego a także wniósł o przyjęcie go przez Prezesa Rady Ministrów w sprawie "skarg na podstawie art. 253 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego w celu doprowadzenia do spowodowania zaniechania przez ABW popełniania zbrodni i występków". Następnie skarżący opisał szczegółowo dalszą korespondencję prowadzoną z organem w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, podkreślając, że z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, iż skarżący od 2016 r. kieruje pisma do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, w których podnosi, że Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego wszczepiła w jego ciało mikrokomputer i skarżący żąda osobistego spotkania z Prezesem Rady Ministrów jako organem nadzorującym Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Departament Spraw Obywatelskich Kancelarii Prezesa Rady Ministrów udzielał odpowiedzi na pisma Z. N. oraz informował o braku możliwości spotkania z Prezesem Rady Ministrów. Wskazywano jednocześnie, że istnieje możliwość zawiadomienia przez skarżącego organów ścigania, tj. policji i prokuratury, w przypadku podejrzenia popełnienia przez określone osoby czyny zabronionego. Prezes Rady Ministrów zaznaczył, że nie sposób uznać, iż sprawa z którą zwrócił się do niego skarżący należy do kategorii spraw administracyjnych, wymienionych w art. 1 pkt 1-4 kpa. Przy czym organ zauważył, że nawet przy założeniu, iż pisma skarżącego kierowane do Prezesa Rady Ministrów stanowiły skargi w myśl działu VIII kpa, zważyć należy na utrwalony w orzecznictwie pogląd, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego z działu VIII kpa nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII kpa, nie maja bowiem formy aktu lub czynności o jakich mowa w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), powoływanej dalej jako ppsa. Postępowanie zaś w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do zainteresowanego, jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. W konsekwencji działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, iż nie mieszczą się w katalogi czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu w myśl art. 3 § 2 ppsa. W związku z tym w przypadku wniesienia skargi do organu administracji na podstawie art. 227 kpa stronie nie służy skarga do sądu administracyjnego na działanie organu, na bezczynność organu, na przewlekłe prowadzenie postępowania, ani na wynik tego postępowania. Prezes Rady Ministrów wskazał, że nie wydał w odniesieniu do skarżącego żadnego z aktów wymienionych w przytoczonym art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa. Nie był również zobowiązany do zajmowania stanowiska w jednej z form prawnych wskazanych w powołanych przepisach. Skoro Prezes Rady Ministrów czy też Kancelaria Prezesa Rady Ministrów nie były zobowiązane do podjęcia czynności w formach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa, to nie można mu jednocześnie skutecznie zarzucić niewłaściwego działania czy też braku działania organu administracyjnego w tym zakresie. Dlatego też sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy, a brak właściwości sądu administracyjnego stanowi podstawę do odrzucenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kognicja sądów administracyjnych określona została natomiast m.in. w art. 3 § 2 ppsa, który zawiera szczegółowy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych. Z treści ww. przepisu wynika, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tak wyznaczonym zakresie kognicji sądów administracyjnych nie mieści się przedmiot niniejszej skargi dotyczącej bezczynności Prezesa Rady Ministrów "w związku z prowadzeniem sprawy dotyczącej dokonywania zbrodni i występków" przeciwko skarżącemu i innym obywatelom przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Przedmiotowa skarga nie dotyczy bowiem żadnej z form działalności administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-9 ppsa. Skardze Z. N. można przypisać co najwyżej charakter skargi wniesionej w trybie przepisów Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowanego "Skargi i wnioski". Czynności podejmowane przez organy administracji w trybie przepisów Działu VIII kpa nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Tryb skargowo-wnioskowy (art. 221 i następne kpa) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 227 kpa przedmiotem skargi w tym trybie może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Kodeks postępowania administracyjnego nie narzuca organom formy w jakiej może nastąpić załatwienia skargi złożonej w opisywanym trybie. Stanowi jednak, że sprawa ma być załatwiona bez zbędnej zwłoki, a skarżącego zawiadamia się o sposobie załatwienia skargi (art. 237 kpa). Oznacza to, że podejmowane w trybie 237 kpa zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi nie przybiera żadnej z prawnych form działania organu administracji publicznej, podlegających kontroli sądu administracyjnego. W postępowaniu uregulowanym przepisami Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego nie rozstrzyga się bowiem sprawy administracyjnej, a jedynie informuje o sposobie załatwienia skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany pozostaje pogląd, że czynności podejmowane przez organy w trybie przepisów ww. Działu VIII, odnoszące się do skarg i wniosków, nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 ppsa i stąd nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia