I SAB/Wa 36/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] z siedzibą w Warszawie na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie do rozpoznania wniosku z 12 października 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z 30 kwietnia 2015 r. nr 273/GK/DW/2015, w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 4. przyznaje od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz [...] z siedzibą w Warszawie 2000 (dwa tysiące) złotych tytułem sumy pieniężnej; 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz [...] z siedzibą w Warszawie kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 17 stycznia 2023 r. [...] z siedzibą w W. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 12 października 2018r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 30 kwietnia 2015 r., nr 273/GK/DW/2015. Skarżące Towarzystwo zarzuciło Prezydentowi m. st. Warszawy rażące naruszenie art. 35 § 1 i 3 w związku z art. 12 k.p.a. Jednocześnie podniesiono, że na skutek braku podjęcia działań przez Prezydenta pismem z 12 grudnia 2022 r. wniesiono ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Ponadto wskazano, że Prezydent nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. i nie informował regularnie stron postępowania o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku oraz o nowym terminie załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze strona skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie organu do merytorycznego zakończenia sprawy w terminie określonym przez Sąd; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa; 4) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa; 5) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ wskazał, że wniosek [...] dot. stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 30.04.2015 r., nr 273/GK/DW/2015 orzekającej o odmowie ustanowienia na rzecz [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w W. przy ul. [...] i [...] oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] i [...] z obrębu [...] pochodzących z dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...] z powodu skierowania ww. decyzji do podmiotu niebędącego stroną w sprawie nie został do chwili obecnej rozpoznany - z powodu dużej ilości spraw wpływających do SKO. Podkreślono ponadto, że w pierwszej kolejności załatwiane są sprawy z zakresu opieki społecznej, świadczeń rodzinnych, świadczenia wychowawczego, funduszu alimentacyjnego oraz dodatków mieszkaniowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm, dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). Jak wynika z akt sprawy, wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 30 kwietnia 2015 r., nr 273/GK/DW/2015 wpłynął do organu 18 października 2018 r. Pismem z 12 grudnia 2022r. strona skarżąca złożyła ponaglenie. Pierwszą a zarazem jedyną czynnością podjętą przez organ do czasu wniesienia ponaglenia przez skarżącą było zwrócenie się pismem z dnia 26 października 2018 r. do Biura Spraw Dekretowych Urzędu m. st. Warszawy o akta własnościowe nieruchomości położonej przy ul. [...] , ozn. hip. [...] . Wnioskowane materiały wpłynęły do organu 28 listopada 2018 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że pomimo upływu terminów ustawowych organ nie wydał decyzji w sprawie. W tych okolicznościach sprawy Sąd uznał, że Kolegium dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane ponad cztery lata temu, pierwsze i jedyne czynności w sprawie zostały podjęte po upływie dwóch tygodni od wpływu wniosku, zaś w okresie od 26 października 2018 r. do dnia wniesienia skargi nie odnotowano żadnych czynności w sprawie. Zawiadomienia w trybie art. 36 kpa organ nie skierował do strony ani razu. Stąd też, Sąd uznał, że Kolegium dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wyznaczył organowi termin miesiąca – licząc od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy – na wydanie decyzji. W ocenie Sądu termin miesięczny jest wystarczający do merytorycznego załatwienia niniejszej sprawy. Odnosząc się do wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz o przyznanie sumy pieniężnej od organu Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 149 § 2 ppsa jedyną przesłanką warunkującą zastosowanie tych środków jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przyznanie sumy pieniężnej od organu oraz wymierzenie grzywny organowi jest więc uprawnieniem dyskrecjonalnym Sądu. Te dodatkowe środki służą wzmocnieniu instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania, ich celem jest zatem w pierwszej kolejności zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Instytucja sumy pieniężnej ma ponadto charakter kompensacyjny, chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy. W związku z tym Sąd uznał za zasadne wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie grzywny w wysokości 5000 zł., a także nałożenie nań dodatkowej sankcji w postaci przyznania na rzecz strony skarżącej od organu sumy pieniężnej, w wysokości dwóch tysięcy złotych. Ustalając wysokość sumy oraz grzywny Sąd wziął z jednej strony pod uwagę fakt, że ustawowy termin rozpoznania sprawy został przekroczony o ponad cztery lata, zaś w sprawie występuje 4 letnia bezczynności, w której organ nie wykonywał żadnych czynności w sprawie, co niewątpliwie rażąco narusza prawo strony do rozpoznania jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, z drugiej strony należało uwzględnić, że jak wiadomo Sądowi z urzędu, sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. cechują się znacznym stopniem skomplikowania i rozbudowanym stanem faktycznym, wymagają ustalania stanu prawnego nieruchomości na kilkadziesiąt lat wstecz, a przy tym w organach prowadzonych jest jednocześnie wiele tego rodzaju spraw, co może częściowo tłumaczyć przekroczenie terminów ustawowych. Z urzędu jest również Sądowi wiadomym, że pandemia koronawirusa spowodowała utrudnienia w pracy organów, co także należało wziąć pod uwagę. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 30 kwietnia 2015r., nr 273/GK/DW/2015 – w terminie miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Kolegium dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji), wymierzył organowi grzywnę w wysokości 5000 złotych (pkt 3 sentencji), przyznał stronie skarżącej od organu sumę pieniężną w wysokości 2000 złotych (pkt 4 sentencji) oraz orzekł o zwrocie kosztów sądowych (pkt 5 sentencji), stosownie do art. 200 ppsa w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.