I SAB/Wa 288/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.D., T. D., K. D., M.D. i J. P. na bezczynność Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku z [...] kwietnia 2020 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1973 r., nr [...], nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie; 3. zasądza od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz K. D., T. D., K. D., M. D. i J. P. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

K. D.(1), T. D., K. D.(2), M. D. i J. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1973 r. nr [...] ustalającej odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] o pow. [...] m2 na rzecz S. K. oraz M. D. zarzucając organowi naruszenie art. 7, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 kpa. W związku z powyższym wnieśli o: 1) zobowiązanie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii do rozpoznania złożonego [...] kwietnia 2020 r. wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1973 r. nr [...] w terminie [...] miesiąca od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) zasądzenie od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz K. D.(1), T. D., K. D.(2), M. D. i J. P. zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazali, że pismem z [...] kwietnia 2020 r. K.D.(1), T.D., K. D.(2), M. D. i J. P. złożyli do Ministra Rozwoju wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1973 r. nr [...]. Sprawa przed Ministrem Rozwoju została zarejestrowana pod nr [...]. Pismem z [...] czerwca 2020 r. Minister Rozwoju poinformował wnioskodawców, iż przewidywany termin rozstrzygnięcia sprawy to 31 sierpnia 2020 r. Pismem z [...] września 2020 r. K. D.(1), T. D., K. D.(2), M. D. i J. P. złożyli ponaglenie na niezałatwienie przez Ministra Rozwoju w terminie sprawy. Mimo upływu terminu załatwienia sprawy oraz złożenia ponaglenia na bezczynność Ministra przedmiotowa sprawa nie została załatwiona. Minister nie wyznaczył także żadnego przewidywanego terminu załatwienia niniejszej sprawy. W ocenie skarżących nie ulega wątpliwości, że Minister Rozwoju, Pracy i Technologii pozostaje w postępowaniu nieważnościowym bezczynny. Skarżący nie widzą bowiem przeszkód powodujących niemożność wydania w niniejszej sprawie merytorycznej decyzji. Zatem uznać należało, że zostały spełnione wszelkie przesłanki do uwzględnienia przedmiotowej skargi. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju Pracy i Technologii wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu wskazał, że [...] kwietnia 2020 r. do Ministerstwa Rozwoju wpłynął wniosek K. D.(1), T. D., K. D.(2), M. D., J. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca [...] r. nr [...]. Organ niezwłocznie po otrzymaniu ww. wniosku przystąpił do gromadzenia materiału dowodowego. Pismem z [...] maja 2020 r. wystąpiono do Urzędu [...] Biura Spraw Dekretowych o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Ponadto [...] maja 2020 r. wystąpiono do Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie decyzji o lokalizacji szczegółowej celem weryfikacji objęcia jej zakresem ww. nieruchomości, a także zwrócono się do Archiwum Akt Nowych w [...] o udzielenie informacji, czy w zasobach archiwum znajdują się akta postępowania odwoławczego od decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z 11 czerwca 1973 r. celem weryfikacji, czy decyzja ta jest ostateczna. [...] maja 2020 r. do Ministerstwa Rozwoju wpłynęły przekazane przez Urząd Dzielnicy [...] [...] akta własnościowe nieruchomości [...], położonej przy ul. [...]. Zawiadomieniem z [...] czerwca 2020 r. Minister Rozwoju powiadomił strony o wszczęciu postępowania oraz wskazał przewidywany termin jej rozstrzygnięcia do [...] sierpnia 2020 r. [...] czerwca 2020 r. została sporządzona przez głównego specjalistę A. G.(posiadającą uprawnienia zawodowe geodety nr [...]) opinia geodezyjna w przedmiotowej sprawie. [...] lipca 2020 r. do Ministerstwa Rozwoju wpłynęły przekazane przez Archiwum Państwowe w [...] dokumenty lokalizacyjne przedmiotowej nieruchomości. [...] września 2020 r. do Ministerstwa Rozwoju wpłynęło ponaglenie K. D.(1), T. D., . K.D.(2), M. D., J. P. na niezałatwienie przez Ministra Rozwoju w wyznaczonym terminie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1973 r. Po weryfikacji materiału dowodowego przystąpiono do przygotowania projektu rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. [...] października 2020 r. do Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii wpłynęło pismo Archiwum Akt Nowych w [...] informujące, iż nie odnaleziono w zasobach archiwum dokumentów dotyczących postępowania odwoławczego od decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1973 r. [...] października 2020 r. do Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii wpłynęła skarga na bezczynność w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1973 r. Decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] Minister Rozwoju, Pracy i Technologii odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1973 r. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Minister wskazał, że przedmiot niniejszej sprawy wymagał dokonania szczegółowej analizy akt. Podkreślił, że zasada szybkości postępowania nie jest zasadą nadrzędną w stosunku do innych zasad postępowania wymienionych w kpa. Zasada szybkości postępowania określona w art. 12 kpa jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej. Obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz rozpatrzenie sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ rozpoznając sprawę winien działać z należytą starannością. Ponadto reorganizacja w Ministerstwa w październiku 2020 r., w tym brak możliwości podejmowania niezwłocznie działań, ze względu m.in. na brak pełnomocnictw, co utrudniało wystosowywanie jakiejkolwiek korespondencji w sprawach, uniemożliwiało załatwienie przedmiotowych spraw w terminie wynikającym z art. 36 kpa. Również bardzo duża liczba spraw prowadzonych przez każdego z referentów, stan pandemii i utrudniona ciągłość w pracy (pracownicy pracujący zdalnie), uniemożliwiała wyprowadzenie zaległości w krótkim czasie. Wskazane okoliczności powinny wpływać na ocenę zaistnienia bezczynności oraz ewentualnego stopnia tego naruszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Nie budzi wątpliwości Sądu to, że w niniejszej sprawie Minister Rozwoju Pracy i Technologii był bezczynny, w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 kpa, w rozpatrzeniu sprawy z wniosku K. D.(1), T. D., K. D.(2), M. D. i J. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1973 r. nr [...]. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy w postępowaniu administracyjnym jaki przewiduje art. 35 § 3 kpa, tj. termin 2 miesięcy oraz nowy termin na załatwienie sprawy wyznaczony przez organ (art. 36 § 1 kpa) do [...] sierpnia 2020 r. zostały w niniejszej sprawie przekroczone. Z akt sprawy wynika, że wniosek o stwierdzenie nieważności z [...] kwietnia 2020 r. wpłynął do Ministra Rozwoju [...] kwietnia 2020 r. Pismem z [...] maja 2020 r. organ nadzoru wystąpił o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości oraz akt postępowania odwoławczego dotyczących decyzji z [...] czerwca 1973 r. Zawiadomieniem z [...] czerwca 2020 r. Minister poinformował strony postępowania o wszczęciu postępowania nieważnościowego, możliwości: zapoznania się z aktami sprawy, złożenia dowodów, wypowiedzenia się pisemnego w sprawie. Wskazał, że załatwienie sprawy nastąpi do [...] sierpnia 2020 r. Po otrzymaniu [...] września 2020 r. ponaglenia i [...] października 2020 r. skargi na bezczynność Minister decyzją z [...] listopada 2020 r. zakończył sprawę nieważnościową orzekając, co do istoty sprawy. Oceniając natomiast stan bezczynności Ministra, licząc od daty otrzymania przez organ wniosku o stwierdzenie nieważności ([...] kwietnia 2020 r.) do daty wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie ([...] listopada 2020 r.), pomijając okres od [...] marca 2020 r. do [...] maja 2020 r. (zawieszenie biegu terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym wynikające z ustawodawstwa dotyczącego COVID-19) Sąd uznał, że bezczynność Ministra nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Minister mimo trudności spowodowanych pandemią COVID-19, zawiadomił strony o wszczęciu postępowania nadzorczego, podejmował w sprawie czynności postępowania wyjaśniającego, zrealizował obowiązek z art. 36 § 1 kpa i wydał w sprawie decyzję kończącą postępowanie nieważnościowe. Zatem przekroczenie przez Ministra maksymalnego ustawowego terminu 2 miesięcy i nowego terminu na załatwienie sprawy nie było nacechowane złą wolą organu, czy uporczywym uchylaniem się od załatwienia sprawy i w związku z tym nie miało charakteru rażąco nadmiernego. Sąd zwraca uwagę, że wydanie przez organ nadzoru decyzji kończącej postępowanie nieważnościowe powoduje, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa". Z tych też względów Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu (decyzji administracyjnej) na skutek wniosku nieważnościowego (pkt 2 sentencji wyroku). W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że wystarczającą przeszkodę do uwzględnienia skargi w powyższym zakresie stanowi zdarzenie w postaci wydania przez organ decyzji kończącej sprawę nieważnościową. W niniejszej sprawie Sąd oparł swoje stanowisko na poglądzie zaprezentowanym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 600/12. W wyroku tym NSA zwrócił uwagę, że sprawa administracyjna jest załatwiona w chwili wydania przez organ aktu kończącego postępowanie bowiem decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej sporządzenia. Zdaniem NSA już z chwilą podpisania decyzji mamy do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym, w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna, a dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej decyzji. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro organ wydał decyzję, to usunął tym samym stan bezczynności, a zatem Sąd winien postępowanie sądowoadministracyjne umorzyć w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa (pkt 1 wyroku), art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 ppsa (pkt 2 wyroku) w zw. z 119 pkt 4 i art. 120 orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego, opłat skarbowych od stosunków pełnomocnictwa, kosztów działania jednego pełnomocnika (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).