I SAB/Wa 285/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2026 r. sprawy ze skargi G. B. na bezczynność Wójta Gminy Prażmów w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu G. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

G. B. (dalej: "skarżący", reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 17 kwietnia 2016 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wójta Gminy Prażmów w przedmiocie rozpoznania wniosku z 14 października 2022 r. o ustalenie odszkodowania. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że Wójt Gminy Prażmów decyzją z 8 kwietnia 2022 r., nr 25 zatwierdził (na wniosek skarżącego) projekt podziału nieruchomości położonej we wsi [...] gm. Prażmów, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Piasecznie. W wyniku podziału powstały działki nr [...], [...], [...] oraz [...], przy czym działki o numerach [...] oraz [...] zostały przeznaczone pod poszerzenie dróg gminnych odpowiednio o numerach [...] i [...]. Podniósł, że od początku Gmina zobowiązywała się wobec niego, że zapłaci odpowiednie odszkodowanie za przejęte pod drogi grunty, jednakże do chwili obecnej nie wydała żadnej decyzji oraz nie wykonała obowiązku zapłaty odszkodowania zgodnie z art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2026 r., poz. 399 ze zm.). Skarżący wskazał, że pismem z 16 marca 2026 r. wystosował ponaglenie do organu na niezałatwienie sprawy w terminie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. oraz art. 12 k.p.a. i wniósł o: 1) dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga, 2) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. 4) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Prażmów wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej. Wskazał, że nie jest organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej ustalającej wysokość odszkodowania za działki nr ew. [...] i [...], obręb [...]. Skoro organ nie jest właściwy do wydania aktu, którego oczekuje skarżący, to brak tego aktu nie może zostać zakwalifikowany jako bezczynność organu. Przepisy o bezczynności nie mogą prowadzić do wykreowania kompetencji organu administracji publicznej tam, gdzie kompetencja taka nie wynika z ustawy. W konsekwencji nie można skutecznie zarzucać organowi naruszenia art. 35 § 3 k.p.a. przez niewydanie decyzji. Przepis ten odnosi się bowiem do załatwiania spraw administracyjnych przez organ właściwy do ich rozstrzygnięcia. Odnosząc się zaś do dotychczasowych czynności podejmowanych przez organ, Wójt wskazał, że nie negował samego faktu pozostawania sprawy w toku w zakresie czynności zmierzających do ustalenia możliwości uzgodnienia wysokości odszkodowania. Organ informował stronę o kolejności rozpatrywania zgłoszeń oraz o stanie sprawy. W piśmie z 24 marca 2026 r. poinformowano, że sprawy rozpatrywane są według kolejności wpływu wniosków, liczba rozpatrywanych spraw zależy od środków zabezpieczonych w budżecie gminy, obecnie rozpatrywane są wnioski z 2018 r,, a sprawa skarżącego znajduje się na 17 miejscu na liście oczekujących. Powyższych okoliczności nie należy jednak utożsamiać z prowadzeniem przez Wójta postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji ustalającej odszkodowanie. Informacje przekazywane stronie dotyczyły bowiem etapu uzgodnieniowego, związanego z możliwością polubownego ustalenia wysokości odszkodowania i zabezpieczeniem środków finansowych na jego wypłatę, nie zaś postępowania administracyjnego, w którym Wójt miałby wydać decyzję. Skarżący błędnie nadaje tym czynnościom charakter postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wójta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143), dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej ustawy, tj. w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie – ale mimo istnienia obowiązku – nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu. Aby zatem skutecznie wnieść skargę na bezczynność organu musi istnieć sprawa administracyjna zawisła przed tym organem, w której organ jest właściwy i zobowiązany do wydania jednego z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie skarżący domaga się wydania przez Wójta Gminy Prażmów decyzji administracyjnej o wypłacie odszkodowania zgodnie z art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: "u.g.n."). Zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n. za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 u.g.n. stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Stosownie do art. 129 ust. 5 u.g.n. w przypadku takim decyzję o odszkodowaniu wydaje starosta. Wyjaśnić należy, że powyższy przepis, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, przewiduje dwa odrębne tryby ustalenia odszkodowania za przejęte grunty. Pierwszy z nich polega na uzgodnieniu przez właściciela lub użytkownika wieczystego z właściwym organem wysokości odszkodowania i ma charakter cywilnoprawny, podczas gdy drugi tryb polega na ustaleniu odszkodowania przez organ administracji w drodze decyzji administracyjnej. Wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania jest możliwe, gdy wysokość odszkodowania nie zostanie ustalona w wyniku uzgodnień. Zatem, skarga na bezczynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przysługuje jedynie na bezczynność organu w przedmiocie wydania decyzji ustalającej odszkodowanie. Powyższe oznacza, że postępowanie administracyjne mające za przedmiot ustalenie odszkodowania musi zostać wszczęte, co jest możliwe wówczas, gdy nie dojdzie do porozumienia pomiędzy organem administracji a właścicielem lub użytkownikiem wieczystym. Oznacza to, że obligatoryjnym jest przeprowadzenie negocjacji celem uzgodnienia wysokości odszkodowania. Zatem, organ obligowany jest zatem zareagować na propozycję rozpoczęcia negocjacji. Nie muszą się one oczywiście zakończyć porozumieniem, co więcej w przypadku gdy organ jest przekonany o niezasadności żądania powinien odmówić prowadzenia negocjacji. W takim przypadku wypełniona zostaje przesłanka braku porozumienia co do wysokości odszkodowania i strona postępowania może następnie skorzystać z norm regulujących ustalanie i wypłatę odszkodowania według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. (zob: wyrok NSA z 12 kwietnia 2013 r., sygn. I OSK 596/13). Wobec powyższego, zgodnie z normą zawartą w ww. przepisie, pierwszeństwo przed administracyjnym ukształtowaniem stosunków prawnych pomiędzy byłym i obecnym właścicielem gruntu w przedmiocie zobowiązań odszkodowawczych ma tryb cywilnoprawny. Uzgodnienie, o którym mowa w tym przepisie, nie jest procesem sformalizowanym. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie regulują trybu prowadzenia uzgodnień, czasu ich trwania oraz formy zakończenia. Proces ten, sprowadzający się w istocie do wypracowywania przez zainteresowane strony, w drodze negocjacji, warunków na jakich gotowe są one zawrzeć satysfakcjonującą je umowę w sprawie wysokości odszkodowania jest pozostawiony woli samych negocjujących. O negatywnym ich wyniku można zaś mówić dopiero wówczas, gdy co najmniej jedna ze stron tego procesu nie wyraża zgody na dalsze prowadzenie rokowań. W związku z powyższym skoro w niniejszej sprawie, w której wniesiono skargę Wójt Gminy Prażmów nie jest zobowiązany do wydania decyzji ani żadnego innego aktu z zakresu administracji publicznej, to tym samym skarga na bezczynność organu w tej sprawie jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.