I SAB/Wa 25/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi T. S. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza, że Prezydent m.st. Warszawy dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta m.st. Warszawy do wydania aktu; 3. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz T. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu 12 stycznia 2023 r. [...] (dalej: skarżący) za pośrednictwem organu wniósł skargę (poprzedzoną ponagleniem z dnia 8 grudnia 2022 r.) na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy (dalej: organ) w rozpatrzeniu wniosku o wypłatę odszkodowania za grunt pochodzący z tabeli likwidacyjnej nr [...] wsi [...], działka nr [...]. Skarżący wniósł o: - zobowiązanie Prezydenta m. st. Warszawy do wydania odrębnej decyzji, która ustalałaby odszkodowanie wyłącznie w odniesieniu do udziału wynoszącego ¼ części w przedmiotowej nieruchomości, tj. udziału spadkowego [...] (ojca skarżącego), - zwrot wpisu i wydanie wyroku w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 846/18 uchylone zostały decyzje Prezydenta m. st. Warszawy (z 26 stycznia 2016 r. nr 16/GK/DW/2016) i Wojewody Mazowieckiego (z 26 lutego 2018 r., nr 825/2018). Organ – mimo otrzymania prawomocnego wyroku w dniu 4 października 2020 r. – od tego dnia pomimo wezwań nie podjął żadnych czynności procesowych. W odpowiedzi na skargę organ wskazał m.in., że po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 13 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 846/18 podjął – zgodnie z wytycznymi tego sądu – czynności m.in. zlecił wykonanie rozliczenia geodezyjnego polegającego na sporządzeniu mapy sytuacyjnej dawnej nieruchomości wraz z rozliczeniem jej powierzchni w aktualnych działkach ewidencyjnych oraz wykreśleniu gruntu objętego decyzjami odszkodowawczymi. Ponadto, organ podał, że pismem z dnia 2 lutego 2023 r. wezwał skarżącego do dostarczenia brakującego postanowienia o nabyciu spadku po [...], a także wezwał do udzielenia informacji kto był właścicielem przedmiotowej nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r., Nr 50, poz. 279). Jednocześnie organ podkreślił, że z uwagi na długotrwałe pozostawanie akt w posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony znacząco utrudnione było rozpoznanie sprawy, gdyż nie było możliwym prowadzenie przedmiotowego postępowania wyłącznie w oparciu o akta zastępcze, a o kolejności rozpatrywania spraw nie może decydować wyłącznie aktywność strony i ilość składanych skarg. Pismem z dnia 1 czerwca 2023 r. organ poinformował, że postanowieniem z dnia 1 czerwca 2023 r. Prezydent m. st. Warszawy zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosków w dotychczas nierozpatrzonej części dotyczących przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu uzupełnienia dokumentacji z uwagi na brak ustalonych następców prawnych po zmarłym [...] (spadkobiercy [...]). Sąd zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej jako "ppsa"), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa, sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z bezczynnością organu administracji publicznej, o jakiej mowa art. 3 § 2 pkt 8 ppsa mamy do czynienia gdy organ w ustawowym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął też stosownej czynności. Stosownie do art. 35 § 3 kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do tych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa na dokonanie określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 kpa). Według art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Natomiast w myśl art. 286 § 2 termin załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku o którym mowa w § 1a, odpisu orzeczenia. W kontrolowanej sprawie ocenie Sądu podlegała działalność organu w okresie od dnia 4 września 2020 r. (tj. od dnia przekazania organowi kopii prawomocnego wyroku sądu) do dnia złożenia skargi, tj. do dnia 12 stycznia 2023 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w niniejszej sprawie organ niewątpliwie dopuścił się bezczynności bowiem nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z art. 35 kpa w związku z art. 286 § 2 ppsa. Ponadto, na żadnym etapie postępowania organ nie dopełnił obowiązku z art. 36 kpa, tj. nie informował stron postępowania o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Organ po otrzymaniu w dniu 4 września 2020 r. kopii prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 846/18 pierwszą czynność w sprawie (pismo o zwrot akt administracyjnych) podjął w dniu 29 kwietnia 2021 r., tj. dopiero po ponad 7 miesiącach. Następne pismo także dotyczące przesłania akt organ wystosował do NSA w dniu 8 lipca 2021 r., a wytyczne zawarte w ww. wyroku sądu organ zrealizował dopiero pismem z dnia 24 sierpnia 2021 r. Kolejne czynności merytoryczne dotyczące rozpoznania sprawy (oprócz tych związanych z przesyłaniem ponagleń do organów nadrzędnych) organ podjął także z dużym opóźnieniem, tj. dopiero w dniu 2 lutego 2023 r. (pismo do stron postępowania o uzupełnienie dokumentacji i pismo do sądu wieczystoksięgowego o odpis wykazu hipotecznego) i w dniu 9 maja 2023 r. (wezwanie do nadesłania postanowienia o nabyciu spadku po [...], ewentualnie po jej spadkobiercach). Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2023 r. organ z urzędu zawiesił postępowanie administracyjne z uwagi na brak ustalenia następców prawnych po zmarłym [...] (spadkobiercy [...]). Mając na względzie powyżej opisany sposób procedowania organu w sprawie rozpatrzenia wniosku z 4 maja 2004 r. o przyznanie odszkodowania w części dotychczas nierozpoznanej należy wskazać, że organ bez wątpienia pozostawał w bezczynności, bowiem nie wywiązał się z ustawowych terminów wynikających z art. 35 kpa, ani też nie dopełnił obowiązku z art. 36 kpa o poinformowaniu stron o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy. W ocenie Sądu, postępowanie organu pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 kpa, podważa także wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nie usprawiedliwia takiego sposobu procedowania również tłumaczenie organu, że nie mógł podjąć czynności merytorycznych z uwagi na długotrwały brak akt administracyjnych. Należy wskazać, że organ nawet jeśli nie dysponował aktami administracyjnymi (które były w dyspozycji organów nadzorczych czy sądów administracyjnych) winien niezwłocznie o takie akta się zwrócić (o zwrot bądź wypożyczenie) i podjąć niezbędne czynności. W niniejszej sprawie organ zwlekał ponad 7 miesięcy z wystąpieniem o akta administracyjne. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, że brak akt administracyjnych sprawy nie stanowi usprawiedliwienia dla bezczynności w podejmowaniu czynności (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2019 r., sygn. I OSK 153/19, wyrok NSA z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. II GSK 1448/19, wyrok WSA w Warszawie z 17.04.2019 r., IV SA/Wa 68/19). Dlatego też Sąd w punkcie I wyroku stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu ww. wniosku. Sąd uznał także, że bezczynność nie miała charakteru rażącego z uwagi na wydanie – przed wyrokowaniem – przez organ z urzędu w dniu 1 czerwca 2023 r. postanowienia o zawieszeniu postępowania z uwagi na nieustalenie następców prawnych po zmarłym [...]. Z tego także powodu Sąd w punkcie 2. wyroku umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku, która to bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 wyroku), na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji (pkt 2 wyroku). O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa, na które składa się wpis od skargi w kwocie 100 złotych (pkt 3 wyroku).