I SAB/Wa 221/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2024 r. sprawy ze skargi H. A. i A. W. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza, że Prezydent m.st. Warszawy dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta m.st. Warszawy do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz H. A. i A. W. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 11 sierpnia 2023 r. H. A. i A. W. (dalej: "skarżący"), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy (dalej: "organ", "Prezydent") w sprawie rozpoznania wniosku z 16 listopada 2018r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczonej hipotecznie jako "Emfiteutyczna Kolonia nr [...] w trybie art. 215 ugn. Skarżący wskazali, że organ naruszył art. 35 § 1 i k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy a także art. 36 § 1 i k.p.a. i 12 k.p.a. Skarżący wnieśli o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w zakreślonym mu przez Sąd terminie; 2) wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości; 3) zasądzenie od Prezydenta m. st. Warszawy kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że merytoryczne rozpatrzenie sprawy o odszkodowanie jest uzależnione od zapadłego rozstrzygnięcia w postępowaniu o charakterze zwrotowym, które jest aktualnie zawieszone do czasu złożenia do akt sprawy dokumentów potwierdzających następstwo prawne po zmarłych uczestnikach postępowania. W związku z powyższym podkreślono, że postanowieniem nr[...] z dnia 22 sierpnia 2023 r. Prezydent m. st. Warszawy zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 1 marca 1960 roku (data wpływu do Urzędu: 2 marca 1960 r.). złożonego przez A. S., wniosku z dnia 16 listopada 2018 roku złożonego przez H. A. oraz A. W. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. "Emfiteutyczna Kolonia nr [...]" do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 9 czerwca 2005 roku złożonego przez W. K. o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...]. Ponadto podkreślono, że w toku prowadzonego postępowania organ I instancji pozyskał informację, że sześcioro właścicieli wyodrębnionych lokali w budynkach a zarazem współwłaścicieli gruntu stanowiącego działki ewidencyjne wchodzące w skład przedmiotowej nieruchomości zmarło, w konsekwencji czego postanowieniem nr [...] z dnia 31 sierpnia 2023 r. Prezydent m. st. Warszawy zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 9 czerwca 2005 roku złożonego przez W. K. o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], do czasu złożenia do akt sprawy oryginałów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem dokumentów potwierdzających następstwo prawne po M. W., G. B., M. K., J. P., J. B., A. N. - w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] cz., [...] cz. z obrębu [...] oraz działek ewidencyjnych nr [...] cz., [...] cz., [...] cz., [...] cz. z obrębu [...], a postanowieniem nr [...] z dnia 31 sierpnia 2023 r. w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] cz. z obrębu [...] oraz działki ewidencyjnej nr [...] cz. z obrębu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt sprawy Prezydent m. st. Warszawy postanowieniem z 22 sierpnia 2023r., nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. "Emfiteutyczna Kolonia nr [...]" w trybie art. 215 ugn. Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Na gruncie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw, aby w ramach skargi na bezczynność organu prowadzącego postępowanie dokonywać kontroli prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego. Dokonanie przez Sąd, w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu, oceny prawidłowości zawieszenia postępowania prowadziłoby w istocie do oceny zgodności z prawem stosowania przez organ norm prawa procesowego i materialnego w prowadzonym przed nim postępowaniu, co jest nieuprawnione, gdyż te kwestie mogą być przedmiotem oceny jedynie w postępowaniu dotyczącym kontroli postanowienia o zawieszeniu postępowania. Zatem w sprawie niniejszej, w związku z wydaniem przez Prezydenta m. st. Warszawy ww. postanowienia z dnia 22 sierpnia 2023 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania - zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Zawieszenie postępowania w sprawie rozpoznania ww. wniosku powoduje bowiem, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Użycie ww. art. 149 § 1a p.p.s.a., zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, zdaniem Sądu, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy czyniąc je własnym stanowiskiem w sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., w sprawie sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., w sprawie sygn. akt II OSK 468/13). Powracając na grunt zawisłej sprawy wskazać należy, że z akt sprawy wynika następujący przebieg postępowania. Pismem z dnia 21 lutego 2022 r. radca prawny M. B. działający w imieniu skarżących H. A. i A. W. wniósł ponaglenie na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 215 ugn. Pismem z dnia 16 marca 2022r. Prezydent m. st. Warszawy wezwał pełnomocnika skarżących o przedłożenie do akt aktualnych adresów do korespondencji wszystkich następców prawnych dawnego właściciela hipotecznego przedmiotowej nieruchomości, podkreślając, że dalsze czynności w sprawie zostaną podjęte po ustaleniu wszystkich stron prowadzonego postępowania oraz po otrzymaniu adresów korespondencyjnych wszystkich stron postępowania ewentualnie ich następców prawnych. Pismem z dnia 22 marca 2022r. powyższe ponaglenie przesłano do Wojewody Mazowieckiego wraz z odpowiedzią organu na ponaglenie. W dniu 30 maja 2022 r. do organu wpłynęły wnioskowane dane adresowe stron postępowania. W dniu 8 września 2022 r. do organu wpłynęła opinia geodezyjna oraz opracowanie geodezyjne w zakresie rozliczenia przedmiotowej nieruchomości w działkach ewidencyjnych oraz rozliczeniu w strefach zabudowy wg. planu ogólnego z 1931 r. Postanowieniem z dnia 24 października 2022r., nr [...] Wojewoda Mazowiecki wniesione w sprawie ponaglenie uznał za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do czterech miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia wraz z aktami sprawy. Przedmiotowe postanowienie wraz z aktami sprawy wpłynęło do Prezydenta m. st. Warszawy w dniu 28 października 2022r. Ponadto dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność - organ postanowieniem z 22 sierpnia 2023r., nr [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 9 czerwca 2005 roku złożonego przez W. K. o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...]. Nie ulega więc wątpliwości, że rozpoznając przedmiotowy wniosek Prezydent m. st. Warszawy uchybił powołanym wyżej przepisom k.p.a. Wobec zaś podejmowania przez organ jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w k.p.a., Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa (pkt 1 sentencji wyroku). Sąd nie znalazł natomiast wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o wymierzenie organowi grzywny i w tej części skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku). W okolicznościach sprawy Sąd uznał, że obecnie nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby nieuzasadnione, a wystarczającą sankcją dla organu jest stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w związku ze stwierdzoną bezczynnością. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art.151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.