I SAB/Wa 232/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Monika Sawa (spr.) asesor WSA Kamil Kowalewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego 1. stwierdza, że Prezydent m.st. Warszawy dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

M. P. (dalej jako "skarżący") pismem z 29 sierpnia 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w rozpoznaniu wniosku z [...] listopada 1948 r. w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego (daw. własności czasowej) złożonego na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50 poz. 279, dalej "dekret warszawski") dot. nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...]. Skarżący wniósł o zakreślenie Prezydentowi m.st. Warszawy miesięcznego terminu na rozpoznanie powyższego wniosku w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego (daw. własności czasowej) złożonego na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, stwierdzenie, iż przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz uiszczonej opłaty skarbowej W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że wniosek o ustanowienie własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) został złożony w dniu [...] listopada 1948 roku przez [...] w imieniu nieżyjącego wówczas M. G. Orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1956 roku (nr [...]) odmówiono, przyznania własności czasowej M. G. co do 2/3 nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , ozn. jako hip. [...]. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy orzeczeniem administracyjnym Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1957 roku nr [...]. Decyzją z dnia [...] października 2019 roku nr [...] Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1957 roku nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1956 roku nr [...] w części dot. dz. ew. nr [...] z obrębu [...] oraz stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1957 roku nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1956 roku nr [...] w części dot. dz. ew. nr [...] z obrębu [...]. \N dniu 06 listopada 2019 roku (data prezentaty organu) wpłynęły wnioski złożone przez M. P., reprezentowanego przez adw. M. W., o rozpoznanie wniosku z dnia [...] listopada 1948 roku w zakresie obecnych dz. ew. o nr [...] z obrębu [...]. W dniu 20 października 2020 roku (data prezentaty organu) wpłynęła decyzja Ministra Rozwoju z dnia [...] października 2020 roku (znak: [...]) o utrzymaniu w mocy decyzji Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2019 roku nr [...]. Organ podniósł, że od tego momentu w istocie formalnie powziął wiedzę o tym, iż orzeczenie administracyjne z dnia [...] października 1956 roku zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Organ wskazał następnie, że z opracowania geodezyjnego sporządzonego przez biegłego geodetę wynika, iż dawna nieruchomość hipoteczna swoim obszarem obejmowała obecne działki ewidencyjne, które pozostają we własności lub użytkowaniu wieczystym osób trzecich. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wobec czego organ podjął czynności w celu ustalenia pełnego kręgu stron postępowania. Organ wskazał, że jednocześnie, w dniu [...].01.2023 r. Prokuratoria Generalna RP zwróciła się do organu o przekazanie akt przedmiotowego postępowania. Akta zostały zwrócone w dniu 05 września 2023 r. W dniu 15 września 2023 r. organ skierował do stron zawiadomienie w trybie art. 10 kpa, jednakże ze względu na fakt, iż nie upłynął jeszcze termin zakreślony w zawiadomieniu na wypowiedzenie się stron co do zgromadzonych dowodów w sprawie, wydanie rozstrzygnięcia nie było możliwe. Przy piśmie z dnia 24 stycznia 2024 r. organ złożył do akt decyzje z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] mocą których umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, czy też przewlekłość postępowania, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji. Jak wynika natomiast z akt niniejszej sprawy, Prezydentowi nie można w chwili obecnej zarzucić bezczynności, bowiem przed dniem rozpatrzenia skargi przez Sąd, tj. w dniu [...] stycznia 2024 r. wydał decyzje nr [...] mocą których umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Powyższe miało miejsce już po wniesieniu skargi, ale przed dniem wyrokowania. Zdaniem Sądu, wydanie przez organ ww. decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność w przedmiocie rozpoznania opisanego na wstępie wniosku dekretowego, nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.). Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta postępowania w niniejszej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt [...] października 2020 roku została złożona do akt decyzja Ministra Rozwoju z dnia [...] października 2020 roku (znak: [...]) utrzymująca w mocy decyzję dnia [...] października 2019 roku nr [...] Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju, mocą której odmówił on stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1957 roku nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1956 roku nr [...] w części dot. dz. ew. nr [...] z obrębu [...] oraz stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1957 roku nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1956 roku nr [...] w części dot. dz. ew. nr [...] z obrębu [...]. Opinia geodezyjna na którą wskazuje organ została wydana [...] stycznia 2022 r. i złożona do akt. Po jej złożeniu organ był obowiązany rozpoznać wniosek , co uczynił dopiero decyzjami z dnia [...] stycznia 2024 r., niemalże rok po zwrocie akt przez Prokuratorię Generalną RP. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.