I SAB/Wa 14/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca: Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.K. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia odrzucić skargę.

Skarżąca H. K. reprezentowana przez r. pr. K. J., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku o objęcie nadzorem działalności Sądu Rejonowego dla [...][...] w [...] oraz działającego przy tym sądzie komornika sądowego. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż pomimo złożenia w dniu 2 września 2022 r. ww. wniosku (z 1 września 2022 r.), skarżącej nie udzielono odpowiedzi, nie wskazano czy jest on zasadny, czy też przeciwnie, a jeżeli nie jest to z jakich przyczyn. W ocenie skarżącej wniosek w rozumieniu art. 241 K.p.a. nie został w ogóle rozpoznany. Z tego względu skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie bądź oddalenie. Organ wskazał, że w Departamencie Prawa Gospodarczego zarejestrowane zostały dwie sprawy nadzorcze zainicjowane skargami r.pr. K. J. Pierwsza sprawa o znaku DPG-V.O511.515.2022 zarejestrowana została na skutek pisma z 1 września 2022 r., które zostało zakwalifikowane jako skarga na działalność Sądu Rejonowego dla [...][...] w [...] oraz działającego przy tym Sądzie Komornika O. R.. Skarga ta w dniu 9 września 2022 r. została przekazana Prezesowi Sądu Rejonowego dla [...][...] w [...]. W zakresie działalności Komornika nastąpiło to na podstawie art. 175 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 179 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1168, dalej u.k.s.), a w zakresie działalności Sądu w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 41c § 1 w zw. z art. 41b § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sadów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072 ze zm., dalej u.s.p.). Prezesa wskazanego Sądu wezwano do nadesłania kopii zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia skargi, a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości informacji o podjętych lub planowanych działaniach nadzorczych. Podstawą zarejestrowania drugiej sprawy o znaku DPG-V.0511.759.2022 było pismo pełnomocnika z dnia 24 października 2022 r. W piśmie tym pełnomocnik podniósł, że w dniu 2 września 2022 r. do Ministra Sprawiedliwości został złożony wniosek o zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością Sądu Rejonowego dla [...]-[...] w [...] oraz jego organu, tj. komornika O. R., a zamiast odpowiedzi trafiają do niego emocjonalne pisma Prezesa ww. Sądu, który to Sąd nadal nie doszukuje się żadnych nieprawidłowości w działaniu własnym i komornika (...). Pismo to z uwagi na zarzuty formułowane pod adresem Prezesa Sądu Rejonowego dla [...]-[...] w [...], na podstawie art. 41c § 1 w związku z art. 41b § 3 u.s.p., zostało przekazane Prezesowi Sądu Okręgowego w [...], którego zobowiązano do nadesłania do wiadomości Ministerstwa Sprawiedliwości kopii zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia skargi, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości informacji o podjętych lub planowanych działaniach w ramach wewnętrznego nadzoru administracyjnego. O podjętych w tym zakresie działaniach powiadomiono pełnomocnika pismem z dnia 16 listopada 2022 r. W piśmie tym poinformowano go również, że w Departamencie Prawa Gospodarczego nie została jeszcze zakończona sprawa nadzorcza nad działalnością Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...-[...] w [...] O. R. (DPG-V.O511.515.2022) oraz, że w ramach podjętych czynności o zbadanie stawianych Komornikowi zarzutów zwrócono się do Prezesa Sądu Rejonowego, przy którym działa Komornik, a Komornika wezwano do złożenia wyjaśnień. Nadmieniono także, że po przesłaniu odpowiedzi będą mogły być podjęte dalsze działania nadzorcze. Pismem z dnia 19 października 2022 r. Adm. 440-216/22 Wiceprezes Sądu Rejonowego dla [...]-[...] w [...] powiadomił stronę o sposobie załatwienia skargi w zakresie działalności Sądu Rejonowego dla [...]-[...] w [...] oraz działającego przy tym Sądzie Komornika O.R. Z kolei o sposobie załatwienia skargi z dnia 24 października 2022 r. na działalność Wiceprezesa Sądu Rejonowego dla [...]- [...] w [...] poinformowano stronę pismem z dnia 22 grudnia 2022 r. Wiz 440-899/22/E. Kopie obu informacji zostały przestane do Ministerstwa Sprawiedliwości. Dalej Minister podniósł, że zgodnie z regulacjami u.k.s. nadzór administracyjny nad działalnością komorników sądowych jest sprawowany w pierwszej kolejności przez prezesa właściwego sądu rejonowego (nadzór odpowiedzialny). W związku z tym ustawodawca uznał, że uprawnienia nadzorcze prezesa sądu rejonowego obejmują również rozpoznawanie skarg dotyczących działalności komorników, niestanowiących przedmiotu rozpoznania sądu w trybie art. 767 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Jeżeli zaś chodzi o skargę na działalność sądu, to zgodnie z przepisem art. 41b § 1 u.s.p. organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu. Jeżeli natomiast skarga dotyczy działalności prezesa sądu rejonowego organem właściwym do jej rozpatrzenia jest prezes sądu okręgowego (art. 41 § 3 u.s.p.). Z tych względów skargę z dnia 1 września 2022 r. w zakresie działalności Sądu Rejonowego dla [...]-[...] w [...] przekazano Prezesowi tego Sądu, zaś późniejsze pismo skarżącego z 24 października 2022 r. jako skargę na działalność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...]-[...] w [...] przekazano do rozpatrzenia Prezesowi Sądu Okręgowego w [...], w obu przypadkach żądając przesłania kopii zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia skargi, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości informacji o podjętych lub planowanych działaniach w ramach wewnętrznego nadzoru administracyjnego. W jednym i drugim przypadku o podjętych działaniach niezwłocznie powiadomiono stronę. Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolą działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W art. 3 § 2 P.p.s.a. wskazano katalog spraw, w których sądy administracyjne orzekają sprawując tego rodzaju kontrolę. Powyższy katalog nie przewiduje spraw załatwianych przez organy administracyjne w trybie Działu VIII K.p.a., w związku z czym nie podlegają one kognicji sądów administracyjnych. W konsekwencji działalność organów państwa i organów administracji publicznej regulowana przepisami wskazanego wyżej Działu VIII K.p.a., zarówno co do merytorycznej poprawności, jak i terminowości załatwiania skarg i wniosków, nie podlega kontroli sądów administracyjnych, co uzasadnia odrzucenie skargi. Przyjąć należy, że dotyczy to również skarg rozpatrywanych na podstawie przepisów innych ustaw, w tym u.s.p. i u.k.s. Z ostrożności procesowej, na wypadek uznania, że skarga ta nie podlega odrzuceniu, Minister wskazał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że organ dopuścił się bezczynności w odniesieniu zarówno do pisma z 1 września 2022 r. jak i pisma z 24 października 2022 r. Na podstawie tych pism niezwłocznie zarejestrowano w Ministerstwie Sprawiedliwości sprawy nadzorcze, w toku których pisma te zostały przekazane do rozpatrzenia właściwym organom, o czym skarżący został niezwłocznie powiadomiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Sąd przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy zobligowany jest w pierwszej kolejności do zbadania przesłanek dopuszczalności skargi. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 3 § 2a P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, a także, na mocy art. 3 § 3 tej ustawy, w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Jednocześnie na gruncie art. 4 omawianej ustawy sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. wynika, że skarga na bezczynność nie jest dopuszczalna w innych sprawach niż wymienione w powyższych przepisach. Wniesienie skargi na bezczynność/przewlekłość postępowania organu jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, a bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy w ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu albo nie podjął odpowiedniej czynności. Kontrola sądu sprowadza się przede wszystkim do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku o objęcie nadzorem działalności Sądu Rejonowego dla [...]-[...] w [...] oraz działającego przy tym sądzie komornika sądowego. Przedmiotowy wniosek nie mieści się w żadnej z ww. kategorii, gdyż jako korespondencja skargowa/wnioskowa jest rozpatrywany w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowanego "Skargi i wnioski". W sprawach dotyczących takiego postępowania nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Tryb skargowo-wnioskowy (art. 221 i następne K.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi/wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Zauważyć należy, iż ze skargi wynika, że sama skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, kwalifikuje swój wniosek z dnia 1 września 2022 r. jako wniosek w trybie art. 241 K.p.a., a jego przedmiotem ma być wzmocnienie praworządności, zapobieganie nadużyciom i ochrona własności skarżącej. Tymczasem ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego/wnioskowego w trybie przepisów Działu VIII K.p.a., w tym ewentualna bezczynność czy przewlekłość organu, nie podlega kognicji sądów administracyjnych. W tym zakresie Sąd podziela argumentację organu przedstawioną w odpowiedzi na skargę. W rezultacie przedmiotowa skarga, jako nienależąca do właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.