III SAB/Gl 37/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w R. w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z 5 grudnia 2022 r. R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w R. w przedmiocie wydania zaświadczenia. Do skargi dołączył: - kierowane do Dyrektora Zakładu Karnego w R. wnioski z 25 kwietnia, 2 i 5 maja oraz 23 maja 2022 r. o wydanie zaświadczenia; - pisma organu stanowiące odpowiedź na powyższe wnioski; - ponaglenie adresowane do Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w K. z 21 czerwca 2022 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, względnie jej oddalenie. Wskazał, że w sprawie nie mogą znaleźć zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Skarżący odbywa bowiem karę pozbawienia wolności, w związku z czym znajdują do niego zastosowanie przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy oraz rozporządzeń wykonawczych wydanych na jego podstawie, zwłaszcza rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2013 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 i 2185 – dalej jako k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 i 2707 – dalej jako O.p.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2022 r., poz. 813 z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI O.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, zgodnie z § 2a i § 3 tego artykułu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji, wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W tym miejscu należy zauważyć, że wydawanie zaświadczeń uregulowane jest w dziale VII kodeksu postępowania administracyjnego (art. 217-220). Rolą sądu administracyjnego jest uprzednie zbadanie skargi pod względem jej dopuszczalności. Stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądu administracyjnego otwiera drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast skarga wniesiona na akty lub czynności, które nie podlegają kontroli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy (tak WSA w Olsztynie w postanowieniu z dnia 3 sierpnia 2021 r., sygn. II SAB/Ol 87/21, LEX nr 3210239). W rozpoznawanej sprawie złożona skarga nie mieści się, zdaniem Sądu, w żadnej z wymienionych w art. 3 § 2-3 p.p.s.a. kategorii czynności, a zatem nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Z treści skargi i statusu skarżącego - który jest osobą pozbawioną wolności - wynika, że jest on niezadowolony ze sposobu wykonywania czynności przez Dyrektora Zakładu Karnego w R., a dokładnie z odpowiedzi jakie otrzymał od tego organu w związku ze złożonymi wnioskami o wydanie zaświadczeń. To oznacza, że powyższa sprawa nie podlega rozpoznaniu w trybie postępowania sądowoadministracyjnego. Stanowisko takie wyraził tut. Sąd w postanowieniu z dnia 19 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SAB/Gl 201/21. Sąd w składzie tu orzekającym również go podziela. Z ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 127– dalej k.k.w.) wynika prawo skazanego do składania wniosków kierowanych do organów postępowania wykonawczego. Postanowienia k.k.w. stanowią lex specialis w stosunku do przepisów działu VII k.p.a. "wydawanie zaświadczeń". Postanowienia te mogą nie tylko uszczegóławiać tryb postępowania w sprawie wydania zaświadczenia, ale także wprowadzać odstępstwa od zasad ogólnych, także w zakresie postępowania skargowego. I tak zgodnie z art. 6 § 2 k.k.w. skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Sposób załatwiania takich wniosków, skarg i próśb reguluje obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1960 - dalej jako: rozporządzenie). Wymieniony akt normatywny kompleksowo reguluje kwestie związane z załatwianiem wniosków, skarg i próśb przez organy właściwe do ich rozpoznania, w szczególności poprzez określenie terminów ich załatwiania, stosowanego trybu, organów właściwych w tych sprawach oraz organów sprawujących nadzór nad jednostką, do której skierowano skargę. Z tego względu uzasadnionym będzie przyjęcie, że rozporządzenie jest aktem prawnym szczególnym wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego z zakresu załatwiania spraw skarg i wniosków składanych przez osoby osadzone w zakładach karnych i aresztach śledczych. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że skazany może także, na podstawie art. 7 § 1 k.k.w., zaskarżyć do sądu decyzje organów postępowania wykonawczego, wymienionych w art. 2 pkt 3 - 6 i 10 k.k.w., w tym decyzje dyrektora zakładu karnego. Właściwym do rozpoznania skargi - co wynika z art. 7 § 2 k.k.w. – jest sąd powszechny. W niniejszej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił nie tyle postępowanie organu związane z wydaniem zaświadczenia, ile sposób załatwienia sprawy, który w ocenie skarżącego narusza przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W tej kwestii Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że w sprawie mają zastosowanie regulacje wskazanego wyżej rozporządzenia, co oznacza, że kompetencję do rozpatrzenia skargi na bezczynność w sprawie wydania skazanemu zaświadczenia posiada sąd powszechny, a nie sąd administracyjny. Sąd ten rozpatruje bowiem skargi na decyzje wydawane w postępowaniu wykonawczym. Natomiast skarga do sądu administracyjnego na bezczynność składana na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy p.p.s.a. uzależniona jest od tego czy w danej sprawie dopuszczalna jest skarga na decyzje, postanowienia albo inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej. Jeżeli sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrzenia skargi na dany akt wskazany w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy p.p.s.a. skarga na bezczynność nie jest dopuszczalna. Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że żaden przepis prawa nie przewiduje, aby czynności organów postępowania wykonawczego dokonywane były poprzez wydawanie aktów o charakterze administracyjnym, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Także żaden z powołanych wyżej przepisów k.k.w. nie stanowi o stosowaniu, w zakresie regulowanym rozporządzeniem przepisów k.p.a. Jest to istotne zwłaszcza z punktu widzenia regulacji art. 1 § 2 k.k.w. do postępowania w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Tym samym brak jest podstaw do prowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku, jakiego dotyczy skarga. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.