I SAB/Wa 12/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Nina Beczek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lipca 2023 r. sprawy ze skargi W. Z. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 4 czerwca 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. hip. "[...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W. Z. pismem z [...] grudnia 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]". Skarżąca wniosła o wyznaczenie Prezydentowi [...] miesięcznego terminu do załatwienia sprawy, ewentualnie o podjęcie przez organ działań polegających na powołaniu biegłego z zakresu szacowania nieruchomości lub wydaniu decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że wnioskiem z [...] czerwca 2015 r. wystąpiła o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wniosek nie został rozpoznany, a sprawa od 7 lat oczekuje – zdaniem strony - jedynie na wycenę rzeczoznawcy. Skarżąca zaznaczyła, że Wojewoda [...] postanowieniem z [...] maja 2020 r. nr [...] uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi trzymiesięczny termin na załatwienie sprawy. Akta zwrócone zostały 25 października 2021 r., sprawa nie została jednak załatwiona, nie powołano też biegłego do wyceny wartości nieruchomości. Zdaniem skarżącej siedmioletni okres rozpoznawania sprawy narusza prawo strony do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki w sposób rażący i niebudzący wątpliwości. Podejmowane zaś przez organ działania noszą znamiona pozorności. Dokumenty, o które zwraca się organ znajdują się w aktach lub nie mają merytorycznego znaczenia dla sprawy. Skarga jest więc uzasadniona. Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że w toku postępowania podjęto szereg czynności mających na celu zgromadzenie pełnego materiału dowodowego w sprawie. Pismami z [...] grudnia 2022 r. organ wystąpił do Biura Organizacji Urzędu [...], Biura Geodezji i Katastru [...], Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego dla Dzielnicy [...] oraz do Archiwum Państwowego o dostarczenie dokumentów dotyczących przedmiotowej nieruchomości i jej dawnych właścicieli. Koniecznym okazało się ponadto zlecenie wykonania opracowania fotogrametrycznego polegającego na wkreśleniu i opisaniu dawnej nieruchomości hipotecznej na zdjęciach lotniczych z roku 1945, 1947, 1951, 1953, 1955, 1959, 1965. Następnie [...] stycznia 2023 r. wezwano strony do wskazania adresów korespondencyjnych lub dostarczenia dokumentów potwierdzających dalsze następstwa prawne wraz z adresami do korespondencji po zmarłych stronach postępowania, poinformowano o stanie postępowania oraz przewidywanym terminie rozpatrzenia wniosku do 31 maja 2023 r. W piśmie z [...] czerwca 2023 r. Prezydent [...] wskazał kolejne czynności podjęte w celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego, które miały miejsce 25 kwietnia 2023 r. i 5 czerwca 2023 r. Organ zaznaczył jednocześnie, że pismem z [...] kwietnia 2023 r. poinformowano strony, że przewidywany termin rozpatrzenia wniosku to 31 sierpnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) - dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wskazuje co prawda, że po złożeniu przez skarżącą wniosku z [...] czerwca 2015 r. o ustalenie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość organ podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Zwracano się do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o nadesłanie koniecznych informacji i dokumentów. Nie można jednak uznać, że Prezydent [...] działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Jak wynika z akt sprawy po wpłynięciu wniosku o ustalenie odszkodowania (co miało miejsce [...] czerwca 2015 r.) pierwsze czynności w sprawie podjęte zostały w sierpniu 2015 r. - pismami z [...] sierpnia 2015 r. zwrócono się do Archiwum Państwowego w [...] oraz do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Dzielnicy [...]. Następnie [...] lutego 2016 r. sporządzona została opinia geodezyjna nieruchomości. Kolejne czynności organ podjął w marcu i kwietniu 2019 r. (pisma skierowane do Biura Organizacji Urzędu [...] Wydziału Archiwum, do Sądu Rejonowego dla [...] oraz do Biura Prawnego Urzędu [...]) oraz w lutym i sierpniu 2020 r. (pismo skierowane do Wojskowego Biura Historycznego oraz do Biura Prawnego Urzędu [...]). Następnie postanowieniem z [...] października 2020 r. nr [...] przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone z urzędu do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po dawnych właścicielach nieruchomości. Przedmiotowe postanowienie z [...] października 2020 r. zostało uchylone w całości postanowieniem Wojewody [...] z [...] sierpnia 2021 r. nr [...]. Akta administracyjne zostały zwrócone do Prezydenta [...] [...] października 2021 r., zaś kolejne działania w sprawie mające na celu jej zakończenie podjęte zostały dopiero w lipcu 2022 r. oraz w grudniu 2022 r. (pismo z [...] lipca 2022 r. skierowane do pełnomocnika strony oraz pisma z [...] grudnia 2022 r. skierowane do Archiwum Państwowego, Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego dla Dzielnicy [...], Biura Geodezji i Katastru oraz do Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum), a następnie w styczniu 2023 r. - [...] stycznia 2023 r. zlecono wykonanie opracowania fotogrametrycznego polegającego na wkreśleniu i opisaniu dawnej nieruchomości hipotecznej na zdjęciach lotniczych z roku 1945, 1947, 1951, 1953, 1955, 1959, 1965, zaś pismem z [...] stycznia 2023 r. wezwano strony do wskazania adresów korespondencyjnych lub dostarczenia dokumentów potwierdzających dalsze następstwa prawne wraz z adresami do korespondencji po zmarłych stronach postępowania oraz poinformowano, że przewidywany termin rozpatrzenia wniosku to [...] maja 2023 r. W nadesłanym do Sądu piśmie z [...] czerwca 2023 r. organ poinformował ponadto o kolejnych podjętych działaniach w sprawie, które miały miejsce w kwietniu i czerwcu 2023 r. Jak wskazano [...] kwietnia 2023 r. ponowiono wezwania z [...] grudnia 2022 r. skierowane do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego dla Dzielnicy [...] oraz do Archiwum Państwowego, do którego wystosowano następnie pismo z [...] czerwca 2023 r. Pismem z [...] kwietnia 2023 r. poinformowano ponadto strony, że przewidywany termin rozpoznania wniosku to [...] sierpnia 2023 r. W sprawie podejmowane były zatem działania mające na celu jej wyjaśnienie i załatwienie. Nie można jednak uznać, że czynności te podejmowane były zgodnie z zasadami określonymi w powołanych wyżej przepisach kpa. Organ nie interesował się na bieżąco sprawą. Jak wskazano wyżej pomiędzy kolejnymi podejmowanymi działaniami zachodziły wielomiesięczne, niczym nieuzasadnione przerwy. Czynności podejmowane były sporadycznie, zwykle po interwencji ze strony skarżącej. Przy czym zdecydowaną większość działań organ podjął w istocie w grudniu 2022 r. (pisma z [...] grudnia 2022 r.), a następnie po wniesieniu skargi na bezczynność do WSA w Warszawie. Prezydent nie dotrzymał też terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z [...] maja 2020 r. uznającego ponaglenie skarżącej za uzasadnione i wyznaczającego termin na załatwienie sprawy wynoszący trzy miesiące od daty doręczenia postanowienia (tj. od dnia [...] maja 2020 r.), ani też terminów załatwienia sprawy wskazywanych w kolejnych pismach kierowanych do pełnomocnika strony. Po wydaniu zaś przez Wojewodę [...] postanowienia z [...] sierpnia 2021 r. uchylającego postanowienie z [...] października 2020 r. zawieszające z urzędu postępowanie, działania w sprawie podjęte zostały przez organ dopiero w lipcu 2022 r. Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że skarga na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość jest uzasadniona Nie ulega wątpliwości, że do dnia rozpoznania skargi sprawa nie została załatwiona. Bezczynności organu nie usprawiedliwiają przy tym takie okoliczności jak stopień skomplikowania sprawy, czy konieczność zgromadzenia materiału dowodowego i jego analiza. Sąd uznał ponadto, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że postępowanie toczy się już od 8 lat, czynności mające na celu wyjaśnienie i załatwienie sprawy podejmowane były przez organ nieregularnie, w dużych odstępach czasu, terminy załatwienia sprawy określone w kpa zostały zaś znacznie przekroczone. Sąd stwierdził jednocześnie, że z uwagi na charakter sprawy zasadnym jest zobowiązanie organu do jej rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1 i § 1a orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.