I SAB/Gl 20/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Rotter (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 5 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Pocztę Polską S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odrzucić skargę.

W piśmie z 9 lipca 2026 r. Z. M. (dalej "strona skarżącą") złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Pocztę Polską S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 17 sierpnia 2026 r. wezwano stronę skarżącą do wyjaśnienia, czy przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wniosła ponaglenie do właściwego organu administracji publicznej na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 622 ze zm.), dalej "O.p.", w terminie 7 dni pod rygorem przyjęcia, że takie ponaglenie nie zostało wniesione. Dodatkowo, z taki samym zapytaniem, zwrócono się do pełnomocnika organu. Przesyłka polecona zawierająca powyższe wezwanie została doręczona stronie skarżącej w dniu 31 sierpnia 2026 r. W odpowiedzi strona skarżąca w piśmie z 7 września 2026 r. oświadczyła, że wymóg ten został przez nią spełniony w sposób ciągły, wielokrotny i udokumentowany. Powołując się na orzecznictwo sądowe oraz na zasadę prymatu treści dokumentu nad jego nazwą wskazała, że przed skierowaniem skargi do Sądu składała do organu pisma, które w swej treści stanowiły bezpośrednie ponaglenia do niezwłocznego zakończenia postępowania i zwrotu środków, tj. pismo z 20 stycznia 2026 r. stanowiące zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym (w którym zażądała niezwłocznego zawieszenia egzekucji oraz uchylenia zajęcia świadczenia rentowego, z uwagi na kierowanie pism pod niewłaściwy adres), pismo z 11 marca 2026 r. stanowiące odpowiedź na wezwanie organu do uzupełnienia dokumentów (w którym zarzuciła organowi celowe przeciąganie postępowania poprzez żądanie nieistotnych dokumentów), pismo z 25 maja 2026 r. stanowiące zażalenie na postanowienie organu I instancji (w którym zarzuciła organowi ponad półtoraroczną opieszałość w weryfikacji baz danych oraz zażądała niezwłocznego zwrotu nienależnie wyegzekwowanych środków w terminie 14 dni). W ocenie strony skarżącej z powyższego wynika, że organ pozostawał w stałej i rażącej zwłoce oraz ignorował formalne wezwania do niezwłocznego załatwienia sprawy. Pełnomocnik organu w piśmie z 1 września 2026 r. wskazał, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających wniesienie przez stronę skarżącą ponaglenia przed złożeniem skargi do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Badanie merytorycznej zasadności skargi jest poprzedzone każdorazowo analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia, o których mowa w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W świetle art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej jest uzależniona od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy, stosownie do treści § 2 przepisu, rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Z powyższych regulacji prawnych wynika, że droga sądowa jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Zatem prawidłowe wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Wskazuje na to w szczególności użyty w art. 53 § 2b p.p.s.a. zwrot "skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść (...) po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu" - co należy rozumieć jako samoistny warunek dopuszczalności skargi, który trzeba spełnić, aby prawnie dopuszczalne stało się wniesienie takiego środka ochrony sądowej. W przedmiotowej sprawie strona skarżącą została wezwana do wyjaśnienia, czy przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wniosła ponaglenie do właściwego organu administracji publicznej na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 O.p. Należy podkreślić, że w niniejszym przypadku błędnie odwołano się do przepisów O.p. dotyczących ponaglenia, bowiem w podstawie prawnej wezwania należało wskazać art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691), dalej "k.p.a." w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 268 ze zm.), w myśl którego jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej: 1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy, 2) w postępowaniu egzekucyjnym - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Wskazanie błędnych przepisów w tym zakresie nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż art. 53 § 2b p.p.s.a. obejmuje wymóg wniesienia ponaglenia przewidzianego w obu ustawach. Zgodnie bowiem z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Tym samym złożenie skargi na bezczynność organu, czy też na przewlekłość prowadzenia sprawy jest możliwe dopiero po wniesieniu ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę wskazać należy, że strona skarżąca – pomimo wskazania w wezwaniu błędnej podstawy prawnej – odpowiedziała na niej w terminie, jednakże nie złożyła dokumentu, który można byłoby uznać za ponaglenie, a więc nie wykazała, iż przed wniesieniem skargi do Sądu wystąpiła z ponagleniem na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, w konsekwencji należy zatem uznać, że nie wyczerpała ona trybu zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 p.p.s.a., co obliguje Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Wprawdzie w piśmie z 7 września 2026 r. strona skarżąca wskazała, że kilkukrotnie wnosiła ponaglenia do organu, jednakże z ich treści nie wynika, żeby pisma te stanowiły ponaglenia w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a. Pisma te bowiem stanowiły zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, odpowiedź na wezwanie organu do uzupełnienia dokumentów oraz zażalenie na postanowienie organu I instancji. Wymaga podkreślenia, że sam brak zatytułowania pisma jako "ponaglenie", co do zasady, nie stoi na przeszkodzie do uznania, że strona wyczerpała przysługujące jej środki zaskarżenia. Jednakże z treści pism wskazanych przez stronę skarżącą nie wynika, że zwracała się do organu o załatwienie sprawy administracyjnej w terminie i zarzuciła bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zatem pisma te nie mogą stanowić ponaglenia w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a. Brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną. Stosownie natomiast do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowił odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.