I SA/Wr 553/14

Wrocław, dnia 18 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od marca do grudnia 2011 r. oraz określenia podatku od towarów i usług do zapłaty za kwiecień, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100.000 zł, od skargi z dnia 05 lutego 2014 r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...], nr [...], "A" sp. z o.o. w L. (dalej jako spółka) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym koszty sądowe. W uzasadnieniu podała że w 2012 r. doszło do zablokowania rachunków bankowych spółki oraz środków pieniężnych jej jedynego wspólnika. W konsekwencji spółka zaprzestała działalności gospodarczej i płacenia bieżących płatności. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 5.000 zł. Spółka nie posiada środków trwałych. W ostatnim roku bilansowym jej strata wyniosła 79.315.553,41 zł. Spółka ponadto ujawniła trzy rachunki bankowe, dwa z saldem zerowym i jeden z zadeklarowaną kwotą 4.911.760,13 zł. Na wezwanie w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z 2012 r., Dz. U. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) spółka przedłożyła: - kopie deklaracji podatkowych CIT-8 za lata 2012 i 2013; - kopię deklaracji VAT-7 za miesiące luty, marzec, kwiecień 2014 r.; - wyciąg z rachunku bankowego w "B" za kwiecień 2014 r.; - kopię jednostronnego rachunku zysków i strat za rok 2013; - kopię bilansu za 2013 r.; - sześć zawiadomień o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego, wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w dniach [...] i [...] 2012 r. oraz w dniu [...] 2013 r.; - oświadczenie prezesa spółki o sposobie zapłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi. Zgodnie z tymi dokumentami spółka w latach 2012-2013 osiągnęła odpowiednio przychody w wysokości 194.071.196,81 zł i 103.530,51 zł, natomiast koszty uzyskania przychodów wyniosły 194.697.218,20 zł (strata 626.021,39 zł) oraz 66.605.514,56 zł. (strata 66.501.984,05 zł). W miesiącach lutym, marcu i kwietniu 2014 r. spółka nie świadczyła usług ani nie dokonała dostawy towarów, wykazała jednak za kwiecień 2014 r. kwotę 25.092 zł do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. W bilansie za rok 2013 wykazała kwotę 5.112.198,61 zł inwestycji krótkoterminowych, w tym środki pieniężne w kasie i rachunkach w kwocie 4.912.198,61 zł. Do akt sprawy spółka załączyła wyciąg tylko z jednego rachunku bankowego, z saldem zerowym. Postanowieniem z dnia 26 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy spółce. W sprzeciwie spółka wdała się w polemikę z rozstrzygnięciem referendarza. Do sprzeciwu spółka załączyła szereg dokumentów: - kopie deklaracji VAT-7 za okres od maja 2013 r. do stycznia 2014 r. wraz z pismami spółki do organu podatkowego dotyczących korekty części tych deklaracji; - pismo "C" sp. z o.o. w S. z dnia 01 lipca 2012 r. wyrażające zgodę spółce na wydzierżawienie ciągnika siodłowego innemu podmiotowi; - wypowiedzenie umowy leasingu z dnia 05 grudnia 2012 r.; - wezwanie do zapłaty z dnia 27 grudnia 2012 r. wystosowanego do dłużnika spółki na kwotę 80.987,28 zł; - kopie trzech postanowień Prokuratora Rejonowego delegowanego do Prokuratury Okręgowej w L. z dnia [...] 2012 r., sygn. akt [...] Ds [...]/12/[...] o blokadzie rachunku bankowego na okres trzech miesięcy; - kopie trzech dokumentów oznaczonych jako "obroty konta", dotyczących innych rachunków bankowych, niż ujawnione we wniosku o przyznanie prawa pomocy, za 2012 r.; - postanowienie prokuratora Prokuratury Okręgowej w L. z dnia [...] 2012 r., sygn. akt [...] Ds [...]/12/[...], o uchyleniu środka zapobiegawczego postaci tymczasowego aresztowania zastosowanego wobec prezesa spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Regulacja ta musi być odczytywana w kontekście treści art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Bezspornym jest, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą więc być interpretowane rozszerzająco, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Osoba prawna wnioskująca o udzielenie prawa pomocy jest obowiązana wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie jest w stanie ich pozyskać, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania w tym kierunku. Wymaga podkreślenia, że ciężar dowodu, co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa każdorazowo na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa a więc formą pomocy publicznej. Już tylko z tego względu powinno być ograniczone tylko do sytuacji, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Trzeba wskazać, że ocena możliwości płatniczych w przypadku osób prawnych sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Mając powyższe na uwadze, wniosek spółki o przyznanie jej prawa pomocy należy rozpatrzeć negatywnie. Przede wszystkim Sąd, odmawiając spółce prawa pomocy, miał na uwadze zarówno wysokość, stwierdzonego zaskarżoną decyzją, zobowiązania podatkowego ciążącego na spółce (wartość przedmiotu sporu wynosi 66.605.979 zł) jak i wysokość wymaganego w sprawie wpisu od skargi (wpis maksymalny). Okoliczności te nie zwalniają jednak spółki od obowiązku wykazania, że nie jest ona wstanie ponieść tego wydatku. Tego zaś spółka nie wykazała. Z nadesłanych przez nią dokumentów, pomimo stosownych wezwań referendarza sądowego, nie wynika bowiem jej aktualna sytuacja finansowa. Wiadome jest jedynie, że na dzień wniesienia wniosku o prawo pomocy, to jest dzień 24 marca 2014 r., spółka posiadała na ujawnionym przez siebie rachunku bankowym kwotę 4.911.760,13 zł a więc sumę bez wątpienia wystarczającą do zapłaty wpisu w niniejszej sprawie. Należy przy tym zauważyć, że wszystkie dokumenty nadesłane przez nią a dotyczące czynności zabezpieczających na jej majątku, dotyczą 2012 r. bądź pierwszego kwartału 2013 r. a więc okresu sprzed ponad roku. Nie jest natomiast wiadome, czy organy ścigania bądź organy podatkowe, dokonywały jakiś dalszych czynności zabezpieczających przez ten czas. Sąd nie ma także żadnych informacji o tym, by trwało obecnie wobec spółki jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne. Tym samym nie jest wiadome, czy spółka może przedmiotową kwotą rozporządzać. Należy ponadto zauważyć, że spółka konsekwentnie unika przedstawienia historii rachunku bankowego na którym wykazała kwotę 4.911.760,13 zł. W zamian przedstawiła dokumenty dotyczące obrotów na rachunkach bankowych, innych niż ujawnione we wniosku o prawo pomocy, za 2012 r. a więc okres sprzed przeszło półtora roku. Dalej należy zauważyć, że fakt przynoszenia przez działalność gospodarczą straty nie oznacza, że spółka utraciła płynność finansową. Koszty uzyskania przychodu stanowią bowiem pojęcie prawa podatkowego i nie są zawsze tożsame z faktycznymi nakładami finansowymi, ponoszonymi przez przedsiębiorcę. Zwłaszcza, że pogorszenie się kondycji spółki jest widoczne dopiero od 2013 r.; w poprzedzającym roku podatkowym spółka odnotowała znaczny przychód. Reasumując, przedstawione przez spółkę dokumenty nie pozwalają przyjąć, że pozostaje ona aktualnie w złej sytuacji majątkowej. Z tego też względu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.