I SA/Wr 1410/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 lutego 2017 r. (sygn. akt I SA/Wr 1410/16) o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 9 września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 lutego 2017 r. (sygn. akt I SA/Wr 1410/16) o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W zażaleniu wniesionym od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2016 r. (błędnie oznaczonego w zażaleniu jako wydane w dniu 27 grudnia 2016 r.) o odmowie wstrzymania objętego skargą postanowienia z dnia 9 września 2016 r. o nałożeniu kary porządkowej, strona skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. W następstwie skierowanego do strony wezwania o złożenie przedmiotowego wniosku na urzędowym formularzu skarżąca przedłożyła formularz wniosku w którym podała, że ma na utrzymaniu czwórkę dzieci i ponosi wysokie koszty leczenia w związku z chorobą męża. Stałym źródłem dochodu strony jest prowadzona przez nią działalność gospodarcza. Na stronie ciążą zobowiązania z tytułu zaległości podatkowych na kwotę 1.018.195 zł oraz zobowiązania wobec banków – miesięczne raty pożyczek i kredytów wynoszą około 30.000 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona wymieniła czwórkę dzieci ur. w latach 1995, 1997, 1999 i 2001, podała, że posiada z mężem dom jednorodzinny o powierzchni 978 m2 o wartości 2.000.000 zł oraz osiemnaście innych nieruchomości, z których cześć obciążona jest hipoteką na rzecz banków. Poza tym ani skarżąca, ani członkowie jej rodziny nie posiadają zasobów pieniężnych czy przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Oboje małżonkowie uzyskują dochody z prowadzonych działalności gospodarczych, a ich wysokość miesięcznie wynosi łącznie 50.528,64 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały raty kredytów spłacanych przez małżonków, których łączna wartość wynosi 27.287 zł. Postanowieniem z dnia 27 lutego 2017 r. (doręczonym 18 kwietnia 2017 r.) referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem referendarza sądowego, w stosunku do skarżącej nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie jej wnioskowanego prawa, albowiem skarżąca jest w stanie uiścić wymagane koszty w sprawie, które, uwzględniając uiszczony już przez stronę wpis od skargi w kwocie 100 zł, obejmować jeszcze będą co najwyżej przyszłe koszty sądowe, tj. opłatę kancelaryjną i skargę kasacyjną. Ważąc możliwości finansowe wnioskodawczyni referendarz sądowy zwrócił uwagę z jednej strony na wysokość miesięcznych zobowiązań kredytowych skarżącej i jej męża (ok. 30.000 zł), z drugiej strony, na uzyskiwany przez małżonków z działalności gospodarczej dochód netto (50.000 zł). W sprzeciwie wywiedzionym od tego postanowienia skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zarzucając błędną ocenę stanu majątkowego wnioskodawczyni. Podniosła, że mimo uzyskiwanych dochodów zobowiązana jest do comiesięcznego regulowania zaległości podatkowych, oraz kredytów w znacznej wysokości (ok. 30.000 zł). Dodatkowo, zobowiązania męża skarżącej wobec Skarbu Państwa przekraczają sumę 300.000 zł. Skarżąca podniosła również, że na części posiadanych przez nią nieruchomości ustanowiono hipoteki. W ocenie skarżącej, referendarz sądowy powinien dokonać oceny stanu majątkowego wnioskodawczyni nie tylko przez pryzmat dochodów, ale i zobowiązań o znacznej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd, po ponownym zbadaniu akt sprawy, uznał, że zasadnie referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy w żądanym zakresie. Podstawą oceny spełnienia przez wnioskodawczynię przesłanek do przyznania jej wnioskowanego prawa są przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. z których należy wyprowadzić wniosek, że warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, jest wykazanie przez ubiegającego się o to prawo, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, okoliczności podniesione przez stronę na etapie ubiegania się o prawo pomocy nie dają podstaw do uwzględnienia wniosku z dwóch powodów. Po pierwsze, wymaga zwrócenia uwagi na wysokość miesięcznego dochodu netto małżonków, który jest wysoki, bo wynosi 50.000 zł. Wysokość tego dochodu pozwala małżonkom nie tylko na spłatę również bardzo wysokich obciążeń kredytowych w kwocie 30.000 zł miesięcznie, ale i na utrzymanie 6-osobowej rodziny, bo jak trafnie obliczył referendarz sądowy, po spłacie obciążeń kredytowych małżonkowie mają do dyspozycji na tzw. bieżące utrzymanie kwotę 20.000 zł. W ocenie Sądu, kwota 20.000 zł, nawet przy uwzględnieniu czwórki dzieci, pozwala nie tylko na utrzymanie, ale i na poniesienie kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego wnioskodawczyni i jej rodziny. Wypada w tym miejscu przypomnieć, że w sprawie skarżąca uiściła już wpis sądowy, który został obliczony na kwotę 100 zł. Poza tym wpisem oraz opłatą od zażalenia na postanowienie z dnia 19 grudnia 2016 r., również w kwocie 100 zł, na ewentualne przyszłe koszty sądowe składać się będą - co najwyżej kwota 100 zł od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, oraz wpis od skargi kasacyjnej który wynosi połowę wpisu od skargi. Nie są to zatem wydatki, które mogłyby powodować obawę co do tego, że ich poniesienie przez skarżącą nie obędzie się bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Po drugie, dla oceny zasadności wniosku nie mogła mieć w sprawie istotnego znaczenia okoliczność miesięcznych obciążeń kredytowych na poziomie kwoty 30.000 zł. Zobowiązania te, jakkolwiek niewątpliwie odczuwalne w domowym budżecie strony, nie mogą usprawiedliwiać braku środków na pokrycie przez skarżącą kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym z zakresu prawa pomocy powszechnie aprobowany jest pogląd, ze zobowiązania publicznoprawne (a do takich bez wątpienia zaliczyć należy koszty sądowe) należy traktować na równi z zobowiązaniami cywilnoprawnymi. Co się tyczy zaległych zobowiązań wnioskodawczyni i jej małżonka wobec Skarbu Państwa to należy podkreślić, że podniesiona na tę okoliczność argumentacja nie została w żaden sposób uprawdopodobniona. W rezultacie Sąd postanowił utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 lutego 2017 r., o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.