I SA/Wr 1217/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. A. W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku postanawia: odmówić przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Postanowieniem z dnia 8 listopada 2016 r., przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na tej podstawie, po wystąpieniu do Okręgowej Rady Adwokackiej we W., na pełnomocnika Z. K. została wyznaczona adw. A.W. Na rozprawie w tutejszym Sądzie w dniu 5 kwietnia 2017 r. aplikant adwokacki upoważniony przez wyznaczoną pełnomocnik wniósł do protokołu m.in. o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Z protokołu rozprawy nie wynika, aby złożone zostało oświadczenie, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w żadnej części. Wyrok w niniejszej sprawie zapadł 5 kwietnia 2017 r. Wobec powyższego wskazać należy, że zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), wyznaczony profesjonalny pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W pierwszej kolejności powołać trzeba przepisy przejściowe i końcowe aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714). Na podstawie § 23 rozporządzenie to weszło w życie z dniem 5 listopada 2016 r., przy czym zgodnie z § 22, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W niniejszej sprawie postępowanie w pierwszej instancji wszczęte zostało jeszcze pod rządami poprzednio obowiązującego rozporządzenia i zakończyło się wyrokiem z 8 marca 2017 r. W związku tym zasady przyznania wynagrodzenia za pomocy prawną określają przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). Stosownie do treści § 3 rozporządzenia z 2015 r., wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Jak wynika z brzmienia powyższego przepisu, wskazane oświadczenie jest elementem obligatoryjnym każdego wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Z kolei jego brak nie ma charakteru formalnego, lecz materialny. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 90/09, stwierdzając, iż brak oświadczenia, że żądane koszty nie zostały zapłacone nie stanowi uchybienia formalnego, które można uzupełnić na wezwanie Sądu w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż nie jest pismem w rozumieniu art. 45-48 p.p.s.a. Oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały wypłacone w całości lub w części jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona. Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia. Wprawdzie powołane orzeczenie zapadło jeszcze pod rządami rozporządzenia z 2003 r., jednak z uwagi na tożsame wymogi co do wniosku pełnomocnika z urzędu o przyznanie kosztów pomocy prawnej, przewidziane we wszystkich ww. rozporządzeniach Ministra Sprawiedliwości, przedstawione stanowisko NSA nie straciło na aktualności. W tym stanie rzeczy, wobec braku stosownego oświadczenia w przedmiotowym wniosku, wniosek ten należało ocenić jako nieuzasadniony. Wobec powyższego, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy procesowej, postanowiono jak w sentencji.