I SA/Wa 754/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak ( spr.), sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2023 r. sprawy ze skargi B. W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 732/15 1. wymierza Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz B. W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

B. W. (dalej: "skarżąca"), zgodnie z Aktem poświadczenia dziedziczenia (Rep. A nr [...]) spadkobierczyni D. Z., pismem z 20 marca 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej: "Prezydent") wyroku tego Sądu z 21 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 732/15. Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku D. Z. z 27 sierpnia 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...] hip. nr [...] reszta ozn. nr [...] z działu [...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 14 kwietnia 2016 r. W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z: 3 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1932/16; z 31 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 480/18 oraz z 25 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1945/21 wymierzył Prezydentowi grzywny w wysokości odpowiednio: 1000, 3000 i 6000 złotych; stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W dwóch pierwszych wyrokach (tj. z 3 lutego 2017 r. i z 31 sierpnia 2018 r.) oddalił skargę w zakresie żądania sumy pieniężnej, a w wyroku z 25 lutego 2022 r. orzekł o przyznaniu skarżącej od organu sumy pieniężnej w kwocie 6000 złotych. Mimo to sprawa odszkodowania nadal pozostawała nierozpoznana. W tym stanie rzeczy skarżąca po raz kolejny wezwała Prezydenta do wykonania wyroku (pismem z 13 marca 2023 r.), a następnie wniosła przywołaną na wstępie skargę, żądając w niej: wymierzenia organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty grzywny, na zasadzie określonej w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej jako: "p.p.s.a."; stwierdzenia, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; stosowanie do art. 154 § 2 p.p.s.a. uznania istnienia obowiązku organu do ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość; zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W motywach skargi przedstawiła przebieg dotychczasowego postępowania, zwracając uwagę, że organ do chwili obecnej nie wykonał wyroku z 21 stycznia 2016 r. i zlekceważył kolejne trzy wyroki tego sądu zapadłe w przedmiotowej sprawie, czym rażąco naruszył prawo. Zdaniem skarżącej, wymierzenie Prezydentowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz uwzględnienie pozostałych wniosków uzasadnione jest niewykonywaniem przez niego od przeszło 7 lat prawomocnego wyroku zobowiązującego do rozpoznania sprawy. Podniosła, że trzykrotne nałożenie na organ grzywny za niewykonanie wyroku oraz ponowne wezwania organu do jego wykonania nie zmobilizowało go do zakończenia przedmiotowego postępowania. Wskazała również, że niedowład organu, który od przeszło 33 lat nie jest w stanie zakończyć postępowania i wydać w tym przedmiocie merytorycznej decyzji uzasadnia uwzględnienie wniosku o uznanie istnienia obowiązku organu do ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość i jego korelatu w postaci uprawnienia skarżącej do otrzymania ww. odszkodowania wraz z uznaniem rażącej bezczynności organu w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Zaznaczył, że została ona nadana w dniu 21 marca 2023 r., zaś jej wpływ do organu datowany jest na dzień 24 marca 2023 r. Wskazał, że rozstrzygnięcie kończące postępowanie w sprawie zostało wydane w dniu 20 marca 2023 r. Podkreślił, że w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 skarga na bezczynność organu administracji publicznej po zakończeniu przezeń postępowania wydaniem decyzji administracyjnej, stanowi przeszkodę w podjęciu rozpoznania merytorycznego takiej skargi. W aktach administracyjnych znajduje się decyzja Prezydenta z 20 marca 2023 r. nr 137/SD/2023 odmawiająca S. Z, B. W., K. P., S. N., A. W., M. N., M. N., J. P. i B. S. przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...] hip. nr [...]" reszta ozn. "[...] z działu nr [...]", rej. hip. [...] stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] z obrębu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Wniesiona ona została w trybie art. 154 p.p.s.a., który w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie decyzją z 20 marca 2023 r. nr 137/SD/2023 Prezydent rozpoznał sprawę zainicjowaną wnioskiem z 27 sierpnia 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...] hip. nr [...] reszta ozn. nr [...] z działu [...]" – jednak nie uczynił tego w terminie wyznaczonym wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z 21 stycznia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 732/15, który to termin ekspirował 14 lipca 2016 r. Wydanie decyzji nastąpiło po trzykrotnym wymierzeniu mu grzywny z tytułu niewykonania ww. wyroku oraz upływie ponad 6 lat od terminu wyznaczonego przez Sąd. Oznacza to, że w sprawie miała miejsce bezczynność Prezydenta, która w tym przypadku przybrała postać kwalifikowaną, a wiec rażąco naruszyła prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a., jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia to, że w uprzednio wydanych orzeczeniach zwłokę w wykonaniu wyroku w ten sposób prawomocnie już oceniono, a od tego czasu uległa ona jedynie zwiększeniu. Zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę jak było prowadzone postępowanie po zwrocie akt z Sądu wraz z prawomocnym wyrokiem z 25 lutego 2022 r. wymierzającym organowi trzecią grzywnę. W aktach znajdują się kolejne pisma pełnomocnika skarżącej, którymi zwracał się o informację w sprawie, bądź wzywał do niezwłocznego rozpoznania wniosku o odszkodowania (vide: pisma z 20 września 2022 r., 9 listopada 2022 r., 8 marca 2023 r. i 13 marca 2023 r.). Zawiadomieniem z 21 listopada 2022 r. organ poinformował strony postępowania, że zebrał materiał pozwalający na wydanie decyzji i że strony mają 7 dni od doręczenia na złożenie ewentualnych wniosków, wyjaśnień czy dowodów (zapoznanie z materiałem). Jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru ww. zawiadomienie doręczone zostało najpóźniej 5 grudnia 2022 r. Powyższe zatem prowadzi do wniosku, że wydanie decyzji dopiero 20 marca 2023 r. nastąpiło w konsekwencji wniesienia ponaglenia, mimo, iż organ posiadał materiał potrzebny do wydania rozstrzygnięcia już na koniec 2022 r., o czym informował strony. Stąd zasadne jest wymierzenie mu z tego tytułu grzywny. Przy jej wymiarze Sąd uwzględnił okoliczność, że akta sprawy na skutek licznych skarg na niewykonanie wyroku, pozostawały w długotrwałym posiadaniu sądu administracyjnego, co znacząco utrudniało organowi rozpoznawanie sprawy wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Sąd miał również na uwadze okoliczność wynikającą z akt sprawy oraz z treści odpowiedzi na skargę, że w dniu 20 marca 2023 r. organ rozpatrzył m.in. przedmiotowy wniosek z 25 sierpnia 2008 r. i wydał decyzję odmawiającą odszkodowania. Mając zatem na względzie powyższe, kwotę grzywny Sąd ustalił w wymiarze 5000 złotych, a nie jak oczekiwała tego skarżąca w maksymalnej przewidzianej prawem wysokości. Wyższy niż orzeczony wymiar grzywny byłby w ocenie Sądu sankcją nadmiernie represyjną do stopnia zawinienia organu w naruszeniu prawa stron do rozpoznania ich sprawy bez zbędnej zwłoki. Zaznaczyć również należy, że suma pieniężna nie jest instrumentem uzyskiwania dochodu przez strony skarżące zwłokę organu w załatwieniu sprawy, czy ekwiwalentu dochodzonego w postępowaniu administracyjnym odszkodowania. Ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Z przepisu art. 154 § 7 p.p.s.a. wynika, że ustawodawca pozostawił Sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy, czy też zdyscyplinowanie organu, który dopuszcza się niewykonania wyroku. Mając przy tym na względzie, że sprawa finalnie została przez organ załatwiona, Sąd oddalił skargę w części dotyczącej żądania przyznania sumy pieniężnej. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku, a na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 oraz w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło natomiast na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.