I SA/Wa 2938/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2023 r. sprawy ze skargi S. T., K. M., A. R., A. R., B. N. i J. N. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lutego 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 16/16 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 5 000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżących S. T., K. M., A. R., A. R., B. N. i J. N. sumę pieniężną w kwocie po 1500 (jeden tysiąc pięćset) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżących S. T., K. M., A. R., A. R., B. N. i J. N. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

S. T., K. M., A. R., A. R., B. N. i J. N. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lutego 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 16/16, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z 18 lipca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji (ponad 6 lat), skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku i wymierzenia już raz organowi grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wnieśli o wymierzenie organowi grzywny; przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wówczas Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.); zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazali, że przyznana suma będzie stanowić dla nich rekompensatę za długotrwałą bezczynność Prezydenta, w związku z którą ponoszą wiele negatywnych konsekwencji, w tym oddziałuje ona negatywnie na ich zdrowie. Stres spowodowany długotrwałym postępowaniem źle wpływa na ich kondycję psychiczną i fizyczną. Skarżący są ponadto osobami w podeszłym wieku i zależy im, by zakończyć postępowanie jeszcze za ich życia. Co więcej, w niniejszej sprawie istnieje obawa dalszego niewykonywania wyroku Sądu, choć bezczynność Prezydenta jest całkowicie nieusprawiedliwiona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że postanowieniem z 13 grudnia 2022 r. nr 534/SD/2022 zawiesił niniejsze postępowanie z urzędu do czasu rozpatrzenia wniosku A. R. i J. R. z 12 marca 1991 r. o zwrot gruntów. Podał również, że nie wyraża zgody na rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W piśmie procesowym z 28 kwietnia 2023 r. organ wskazał, że w dniu 26 kwietnia 2023 r. poinformował strony postępowania o zebraniu w sprawie dotyczącej zwrotu nieruchomości materiału dowodowego pozwalającego na wydanie decyzji oraz o możliwości składania pisemnych wyjaśnień, wniosków oraz dowodów w terminie 7 dni. Po upływie tego terminu wydane zostanie stosowne rozstrzygnięcie w powyższym przedmiocie, o którym organ zawiadomi Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 12 lutego 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 16/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a, odpisu orzeczenia. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 12 lutego 2016 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 18 maja 2016 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 18 sierpnia 2016 r. Tymczasem organ do dnia wydania wyroku nie zakończył przedmiotowego postępowania, zaś postanowieniem z 13 grudnia 2022 r. nr 534/SD/2022 postępowanie to zawiesił. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z 2 listopada 2022 r., którym wezwali oni Prezydenta do wykonania wyroku z 12 lutego 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 16/16. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 12 lutego 2016 r., okoliczność, że jest to już druga skarga na niewykonanie ww. wyroku (wyrokiem z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 360/17 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 1000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 5 000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku w terminie. Ustalając wysokość grzywny Sąd miał na względzie, że po wymierzeniu pierwszej grzywny i zwrocie przez Sąd w dniu 19 lipca 2017 r. akt administracyjnych sprawy, organ nie tylko nie zakończył niezwłocznie postępowania, ale też podjął tylko dwie czynności w sprawie (w 2019 r. i 2021 r.) zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego, a następnie w dniu 13 grudnia 2022 r. zawiesił przedmiotowe postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem organ od otrzymania w dniu 18 maja 2016 r. odpisu prawomocnego wyroku z 12 lutego 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 16/16, podjął zaledwie kilka czynności, przy czym pierwszą z nich dopiero w dniu 28 lutego 2017 r., kiedy to wystąpił do Delegatury Biura Geodezji i Katastru w Dzielnicy [...]. o przesłanie wypisów z rejestru gruntów dla działek stanowiących obecnie dawną nieruchomość hipoteczną (które wpłynęły w dniu 24 marca 2017 r.). Następnie w dniu 2 marca 2017 r. wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...]. o przesłanie kopii decyzji lokalizacyjnych, pozwoleń na budowę i użytkowanie oraz wskazanie daty pierwszego wejścia na grunt inwestora (dokumentację tę nadesłano w dniu 20 marca 2017 r.). Trzecią czynność podjęto dopiero w dniu 19 czerwca 2019 r. występując do Biura Geodezji i Katastru o przesłanie kopii mapy ewidencyjnej z zaznaczeniem granic przedmiotowego terenu (dokumenty wpłynęły w dniu 25 lipca 2019 r.), zaś czwartą i ostatnią dokonano w dniu 29 października 2021 r., kiedy to wystąpiono do Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] w Warszawie. Wydziału Ksiąg Wieczystych o nadesłanie dokumentów z księgi hipotecznej prowadzonej dla tej nieruchomości. Od tej daty organ nie podjął już żadnych czynności w sprawie i to mimo wymierzenia mu w dniu 5 kwietnia 2017 r. grzywny w związku z niewykonaniem wyroku z 12 lutego 2016 r. oraz wystosowania przez skarżących w dniu 2 listopada 2022 r. wezwania do wykonania tego wyroku. W konsekwencji nie sposób przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie na rzecz każdego ze skarżących od organu sumy pieniężnej w wysokości po 1 500 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja bezsprzecznie wystąpiła w niniejszej sprawie, w której organ, mimo zobowiązania go przez Sąd do wydania decyzji i wymierzenia już raz grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, nie wydał decyzji kończącej postępowanie. Co więcej, nie czynił niemal żadnych starań zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. Ustalając wysokość ww. sumy pieniężnej na rzecz każdego ze skarżących Sąd wziął jednocześnie pod uwagę, że od 13 grudnia 2022 r. postępowanie niniejsze jest zawieszone, a zatem ustalenie jej wysokości na wyższym poziomie nie zdyscyplinuje organu do wydania decyzji, bowiem Prezydent na tę chwilę nie pozostaje w stanie bezczynności. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.