I SA/Wa 584/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi Ł. K., L K. i D. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 85/20 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 2 000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz Ł. K., L. K. i D. K. sumę pieniężną po 1 000 (jeden tysiąc) złotych na rzecz każdego ze skarżących; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz Ł. K., L. K. i D. K. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

L. K., L. K. i D. K. (dalej jako "skarżący") w dniu 14 lutego 2023 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 lipca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 85/20, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z 25 maja 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] róg [...], ozn. hip. jako "[...]" dz. [...], [...] i [...], w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu w dniu 16 marca 2021 r. terminu do wydania decyzji, skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku i wymierzenia już raz organowi grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wnieśli o wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim; stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że wymierzona poprzednio organowi grzywna w wysokości 1000 zł nie przyniosła spodziewanego rezultatu w postaci podjęcia przez niego rozstrzygnięcia, w związku z czym tylko zastosowanie tak radykalnego środka jak nałożenie na organ grzywny w wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, jest w stanie zagwarantować ochronę praw skarżących dotkniętych instytucjonalną bezczynnością organu. Z kolei zgłoszone żądanie przyznania skarżącym sumy pieniężnej we wnioskowanej wysokości o funkcji dyscyplinująco-represyjnej i rekompensaty za wieloletnie oczekiwanie na załatwienie ich sprawy również powinno zasługiwać na uwzględnienie, gdyż istnieje uzasadniona obawa, że bez przyznania tej kwoty, organ w dalszym ciągu nie będzie wykonywał prawomocnego wyroku i będzie lekceważąco podchodził do swych obowiązków, zaś wielokrotnie naruszane w tym postępowaniu prawa skarżących do uzyskania rozstrzygnięcia w rozsądnym terminie, będą w dalszym ciągu czysto iluzoryczne. Przyznanie skarżącym sumy pieniężnej ma uświadomić im dodatkowo, że nie są oni bezbronni, że sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki jakich doznali na skutek przewlekłego prowadzenia jego sprawy, i że obejmuje skarżących swoją ochroną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że po przeprowadzeniu drobiazgowej procedury gromadzenia materiału dowodowego pismami z 20 lutego 2023 r. oraz 1 marca 2023 r. organ zawiadomił strony, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Następnie w dniu 20 marca 2023 r. Prezydent wydał decyzje nr [...] oraz nr [...] kończące przedmiotowe postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 31 lipca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 85/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości, w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a, odpisu orzeczenia. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 31 lipca 2020 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 16 grudnia 2020 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 16 marca 2021 r. Tymczasem organ dopiero decyzjami z 20 marca 2023 r.: nr [...] (dotyczącą dz. nr [...] cz., nr [...] cz., nr [...] cz. i nr [...] cz. - stanowiących własność m.st. Warszawy) oraz nr [...] (dotyczącą dz. nr [...] cz., nr [...] cz. i nr [...] cz. - stanowiących własność Skarbu Państwa) rozpoznał wniosek o ustanowenie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z 7 września 2022 r., którym wezwali Prezydenta do wykonania wyroku z 31 lipca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 85/20. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Zgodnie bowiem z art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 31 lipca 2020 r., okoliczność, że jest to już druga skarga na niewykonanie ww. wyroku (wyrokiem z 17 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1475/21 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 1000 zł) oraz fakt, że organ w dniu 20 marca 2023 r. wydał decyzje rozpoznające wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku w terminie. Ustalając wysokość grzywny Sąd miał na względzie, że po wymierzeniu pierwszej grzywny i zwrocie przez Sąd w dniu 10 sierpnia 2022 r. akt administracyjnych sprawy, organ nie tylko nie zakończył niezwłocznie postępowania (uczynił to dopiero 7 miesięcy później), ale też nie podejmował już w sprawie żadnych czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego, prócz wydruku tekstu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego tę nieruchomość i zdjęć ze strony Urzędu [...] obrazujących jej przeznaczenie planistyczne. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem organ od otrzymania w dniu 16 grudnia 2020 r. odpisu prawomocnego wyroku z 31 lipca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 85/20, podjął zaledwie kilka czynności w sprawie. Choć pierwszą z nich podjął niezwłocznie, bowiem w dniu 14 stycznia 2021 r. zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego dawnej nieruchomości hipotecznej, to już po otrzymaniu tej opinii w dniu 27 lipca 2021 r., kolejną czynność wykonał dopiero w dniu 29 marca 2022 r., kiedy to wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] z prośbą o wydanie opinii, czy możliwy jest zgodny z prawem i zagospodarowaniem przestrzennym podział dz. nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w celu oddania ich części w użytkowanie wieczyste wnioskodawcom. Po tej dacie nie podjęto już żadnych czynności, prócz wskazanego wyżej wydruku w dniu 16 marca 2023 r. tekstu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego przedmiotową nieruchomość i zdjęć ze strony Urzędu [...] obrazujących jej przeznaczenie planistyczne. Organu do sprawnego wydania decyzji nie zmobilizował również wydany wyrok z 17 lutego 2022 r., którym wymierzono grzywnę w wysokości 1000 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku z 31 lipca 2020 r., jak też kolejne wezwanie z 7 września 2022 r. do jego wykonania. W konsekwencji nie sposób przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej w wysokości po 1 000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ, mimo zobowiązania go przez Sąd do wydania decyzji i wymierzenia już raz grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, postępowanie zakończył dopiero w dniu 20 marca 2023 r., a to na skutek wniesienia przez skarżących kolejnej skargi na niewykonanie wyroku. Ustalając kwotę przyznanej sumy pieniężnej Sąd wziął jednak pod uwagę, że niniejsza sprawa została ostatecznie przez organ zakończona, a zatem wymierzona poprzednim wyrokiem grzywna przyniosła oczekiwany rezultat. Sąd wziął również pod uwagę, że akta administracyjne po wydaniu ww. wyroku zwrócone zostały do organu dopiero w dniu 10 sierpnia 2022 r., zaś 7 miesięcy później wydano decyzje kończące niniejsze postępowanie. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, w której skarżący wnieśli o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zaś organ nie sprzeciwił się temu wnioskowi.