I SA/Wa 54/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) sędzia WSA Przemysław Żmich asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi J.S., B.K. i A.S. reprezentowanej przez opiekuna prawnego T.O. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 47/19 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz J. S., B. K. i A. S. reprezentowanej przez opiekuna prawnego T. O. sumę pieniężną w wysokości po 1000 (tysiąc) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. S., B. K. i A. S. reprezentowanej przez opiekuna prawnego T. O. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

J. S., Z. S., R. S., B. K. i A. S. reprezentowana przez opiekuna prawnego J. O. wnieśli skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 47/19. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" - w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi grzywny oraz przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej w kwocie 28.414 zł. W uzasadnieniu skargi wskazali, że wniosek o odszkodowanie został złożony 27 października 2016 r. Wobec niewydania decyzji i braku czynności w sprawie została złożona skarga na bezczynność, a tutejszy Sąd wyrokiem z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 47/19 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Podnieśli, że pomimo wydanego wyroku ze skargi na bezczynność wniosek o odszkodowanie nie został rozpoznany, żaden z uczestników nie otrzymał informacji o przebiegu postępowania i o przewidywanym terminie jego zakończenia. Z uwagi na nierozpoznanie sprawy w zakreślonym przez Sąd terminie, skarżący wezwali Prezydenta do wykonania prawomocnego wyroku (pisma: z 27 listopada 2019 r. i z 3 października 2022 r.). Skarżący wskazali, że ponieśli koszty prowadzonego postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że postanowieniem z 21 czerwca 2017 r., nr [...] zawiesił postępowanie o przyznanie odszkodowania do czasu złożenia przez strony postępowania dokumentów potwierdzających następstwo prawne po H. K. i M. K.. Postanowieniem z 26 lipca 2017 r., nr [...] podjął przedmiotowe postępowanie. Wyrokiem z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 47/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wpłynął do organu 31 lipca 2019 r. Postanowieniem z 3 lipca 2020 r., nr [...] Prezydent zawiesił postępowanie o odszkodowanie do czasu zakończenia postępowania w sprawie wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z 8 lutego 2022 r., nr [...] Prezydent [...] odmówił B. K., Z. S., J. S., R. S., A. S. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Decyzja ta stała się ostateczna. Postanowieniem z 14 czerwca 2022 r., nr [...] Prezydent podjął zawieszone postępowanie. Organ podkreślił, że postępowanie o przyznanie odszkodowania prowadzone jest zgodnie z obowiązującą w Biurze Spraw Dekretowych procedurą postępowania w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 u.g.n., stanowiącą załącznik do zarządzenia nr [...] Prezydenta [...] z 15 grudnia 2016 r. W toku postępowania koniecznym jest, m.in.: skontrolowanie dokumentów potwierdzających następstwo prawne; dokumentów przenoszących roszczenia; sprawdzenie czy istnieją przesłanki uzasadniające objęcie wnioskodawców układami indemnizacyjnymi; zgromadzenie dokumentów potwierdzających dane właściciela nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu warszawskiego; zwrócenie się do różnych jednostek, biur i archiwów o nadesłanie koniecznych do rozpoznania wniosku dokumentów i podjęcie szeregu innych czynności. Organ podał, że opiekun prawny A. S. zmarł [...] grudnia 2022 r., wobec czego pismem z 9 stycznia 2023 r. zwrócono się do Sądu Rejonowego dla [...] o przekazanie informacji czy przed sądem tym zostało złożone przyrzeczenie przez aktualnego opiekuna A. S. oraz o przesłanie uwierzytelnionej kopii zaświadczenia dla opiekuna, jeśli takie zdarzenie miało miejsce. Ponadto, pismem z 9 stycznia 2023 r. zwrócono się do Archiwum Państwowego w [...] o przesłanie uwierzytelnionych kopii dokumentów z akt nieruchomości oraz Biura [...] dotyczących ww. gruntu. O dokonanych czynnościach strony postępowania zostały poinformowane pismem z 9 stycznia 2023 r. Organ wyjaśnił, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu. Waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego ani oznaczonych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd wskazuje, że pomimo, iż skarżący zatytułowali skargę, jako skargę na bezczynność, to z treści jej uzasadnienia wynika, że skarżący zarzucili Prezydentowi niewykonanie wyroku tutejszego Sądu z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 47/19. Tak też odczytał skargę organ. Skarżący J. S. na rozprawie przeprowadzonej 10 kwietnia 2024 r. potwierdził, że skarga dotyczyła niewykonania przez Prezydenta wyżej wskazanego wyroku. Postanowieniem z 24 listopada 2023 r. Sąd odrzucił skargę Z. S. i R. S.. Postanowienie jest prawomocne. Opiekun prawny A. S. - T. O., ustanowiony po śmierci J. O. (postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z 23 stycznia 2023 r., sygn. akt [...] i zaświadczenie tego Sądu z 23 stycznia 2023 r.) poparł skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przepis art. 154 § 1 ppsa stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały przez skarżących spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 47/19 zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy został doręczony Prezydentowi 31 lipca 2019 r. Postanowieniem z 3 lipca 2020 r. Prezydent zawiesił postępowanie o odszkodowanie do czasu zakończenia postępowania w sprawie wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z 14 czerwca 2022 r. Zgodnie z art. 103 kpa zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Z akt sprawy nie wynika, aby po podjęciu zawieszonego postępowania organ podejmował czynności zmierzające do załatwienia sprawy, jak również aby informował strony o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Nie uczynił tego także po wezwaniu przez skarżących Prezydenta do wykonania wyroku pismem z 3 października 2022 r. Do daty orzekania przez Sąd organ nie poinformował o rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie. Z wyżej wskazanych przyczyn uznać należy, że zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 ppsa i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę przekroczenie wyznaczonego wyrokiem z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 47/19 terminu na załatwienie sprawy oraz fakt, że postępowanie było prawie dwa lata zawieszone Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3.000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa spełniając funkcję represyjną. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z 17 kwietnia 2019 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o przyznanie odszkodowania nie została załatwiona, a wyznaczony w wyroku termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony. Podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność konieczności uzupełnienia materiału dowodowego nie może usprawiedliwiać niewykonania wyroku przez tak długi okres czasu, który niewątpliwie pozwalał na zgromadzenie niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia dowodów i ich analizę oraz na wydanie decyzji. Dopiero po wniesieniu skargi organ powiadomił strony o przewidywalnym terminie zakończenia postępowania. Tak długie procedowanie świadczy o lekceważeniu norm prawnych i unikaniu podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, bez obiektywnie weryfikowalnych przyczyn mogących ten stan rzeczy usprawiedliwiać. Natomiast podnoszona przez organ przeszkoda do załatwienia sprawy wynikająca ze śmierci opiekuna prawnego A. S. nastąpiła już po wniesieniu skargi, a nowy opiekun został niezwłocznie ustanowiony. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 1.000 zł. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty uzasadnia rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Kwota ta stanowi także swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania i w powiązaniu z wymierzoną grzywną powinna zmotywować organ do zakończenia postępowania. Mając na uwadze wszystkie powyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zd. 2 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 ppsa Sąd orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa (pkt 4 sentencji).