I SA/Wa 425/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) asesor WSA Nina Beczek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. L. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 czerwca 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 322/21 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 2 000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st Warszawy w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz J. L. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

[...] pismem z 20 stycznia 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 czerwca 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 322/21, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z 23 kwietnia 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] uregulowanej w KW [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżąca wniosła o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu w wykonaniu ww. wyroku, biorąc pod uwagę kwotę przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2021 r. ogłoszoną przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego 9 lutego 2022 r.; przyznanie od Prezydenta na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 7000 zł; zasądzenie kosztów postępowania, a także rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżąca zaznaczyła, że akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku z 10 czerwca 2022 r. zostały zwrócone Prezydentowi m.st. Warszawy 7 września 2022 r. Termin wyznaczony wyrokiem upływał zatem 7 listopada 2022 r. Od 8 listopada 2022 r. organ pozostaje w bezczynności w wykonaniu wyroku. Skarżąca wskazała, że pismem z 18 stycznia 2023 r. wezwała organ do wykonania wyroku. Prezydent m.st. Warszawy nie rozpoznał jednak dotychczas wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości. Odnosząc się do żądania wymierzenia organowi grzywny skarżąca zaznaczyła, że zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 9 lutego 2022 r. przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2021 r. wyniosło 5662,53 zł. Zasadne jest zatem nałożenie na Prezydenta grzywny adekwatnej do bezczynności organu w wykonaniu ww. wyroku. Skarżąca przytoczyła ponadto stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne odnoszące się do funkcji sumy pieniężnej i podkreśliła, że z uwagi na czas trwania postępowania oraz zaawansowany wiek skarżącej (95 lat) istnieje realna obawa, że skarżąca nie dożyje do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Bez przyznania sumy pieniężnej, a więc dodatkowego i dolegliwego dla organu środka dyscyplinującego nie zostanie wydana decyzja merytoryczna. Dlatego też zasadne jest przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 7000 zł. Prezydent m.st. Warszawy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ zaznaczył, że w celu uzupełnienia materiału dowodowego 10 listopada 2022 r. do Biura Spraw Dekretowych została dostarczona opinia geodezyjna sporządzona przez uprawnionego geodetę dotycząca nieruchomości hip. Nr [...] położonej przy ul. [...] zawierająca szkic nieruchomości wraz z rozliczeniem działek ewidencyjnych w nieruchomości hipotecznej. Precyzyjne określenie działek ewidencyjnych pochodzących z dawnej nieruchomości hipotecznej jest niezbędne w celu ustalenia stron postępowania. Organ zaznaczył, że wobec faktu, iż część obszaru, na którym położona jest dawna nieruchomość hip. nr [...] zabudowany jest budynkiem wielolokalowym, organ ma obowiązek ustalić strony postępowania - właścicieli lokali, z którymi związane są odpowiednie udziały w użytkowaniu wieczystym (własności) gruntu. Prezydent m.st. Warszawy wskazał, że 9 lutego 2023 r. zawiadomiono strony postępowania w trybie art. 10 kpa o zgromadzeniu materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, których część przekazana została do WSA w Warszawie. Organ zaznaczył, że po otrzymaniu zwrotnych potwierdzeń odbioru, z uwagi na odrębny stan prawny każdej z działek wchodzących w skład dawnej nieruchomości hip. Nr [...], zostaną wydane odrębne rozstrzygnięcia odnośnie każdej z nich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) - dalej P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżącej z 18 stycznia 2023 r., którym wezwano Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku z 10 czerwca 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 322/21. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że środki przewidziane w art. 154 P.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego odpis prawomocnego wyroku z 10 czerwca 2022 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku z 23 kwietnia 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do opisanej wyżej nieruchomości w terminie dwóch miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 7 września 2022 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 7 listopada 2022 r. Mimo to Prezydent m.st. Warszawy nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. Podkreślić należy, że z analizy akt administracyjnych przekazanych do Sądu wynika, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 10 czerwca 2022 r. organ podjął nieliczne działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. W dniu 10 listopada 2022 r. dostarczona została analiza geodezyjna sporządzona 7 listopada 2022 r. na zlecenie z 11 sierpnia 2022 r. Następnie pismem z 9 lutego 2023 r. organ zawiadomił strony postępowania, w trybie art. 10 kpa o zgromadzeniu materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Sprawa o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości nadal nie została jednak załatwiona. Organ nie wydał stosownego rozstrzygnięcia. Zauważyć przy tym trzeba, że nadesłana przy piśmie z 24 lipca 2023 r. decyzja z 29 maja 2023 r. nr 316/SD/2023 nie dotyczy nieruchomości będącej przedmiotem wyroku z 10 czerwca 2022 r. Spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 10 czerwca 2022 r. terminu na załatwienie sprawy, a także uwzględniając, że Prezydent podejmował nieliczne działania mające na celu jej wyjaśnienie i rozstrzygnięcie Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu po wyroku z 10 czerwca 2022 r. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że termin wyznaczony ww. wyroku nie został znacznie przekroczony. Istotne też jest, że po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy organ - mimo, że nieliczne - to podjął jednak czynności mające na celu wydanie rozstrzygnięcia. Zauważyć trzeba, że rażące naruszenie prawa jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde więc naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Sąd uznał ponadto brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że suma pieniężna, określona ww. przepisie, powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych. Stanowi ona formę zadośćuczynienia za niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu i konieczność zastosowania tego szczególnego środka powinna być właściwie uzasadniona, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W złożonej skardze nie wykazano okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku. Podnoszone kwestie odnoszące się do zwłoki organu oraz dotyczące wieku i obaw skarżącej, nie stanowią podstawy do uwzględnienia żądania. W ocenie Sądu ponadto, to wymierzona grzywna stanowi dolegliwość finansową wobec organu, mobilizującą go do wydania orzeczenia. Skarga w tej części podlega więc oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2 i § 6 oraz art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 P.p.s.a.