I SA/Wa 403/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. W. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 186/18 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu [...] stycznia 2023 r. M. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 186/18 zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku M. W. z dnia [...] stycznia 2017 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (obecnie [...]), oznaczoną hip. [...], stanowiącą obecnie część działek nr [...] z obrębu [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zobowiązanie Prezydenta [...] do realizowania powierzonych mu zadań oraz o zasądzenie odszkodowania na podstawie art. 154 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Skarżący wyjaśnił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie już dwukrotnie uwzględnił jego skargi na niewykonanie przez Prezydenta [...] wskazanego na wstępie wyroku. Ponadto, Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] wyznaczył Prezydentowi [...] termin 3 miesięcy na rozpoznanie tej sprawy i wydanie rozstrzygnięcia. Do dnia dzisiejszego Prezydent m.st. Warszawy postanowienia tego nie wykonał. Skarżący podniósł, że organ uchyla się od odpowiedzialności finansowej poprzez niedopełnianie obowiązków i lekceważenie wyroków sądu. Tymczasem skarżący mógłby wykorzystać należne mu odszkodowanie, pomagając niepełnosprawnemu synowi, zamiast od 20 lat wysyłać kolejne skargi i wezwania. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2017 r. o ustalenie odszkodowania, do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku złożonego w dniu [...] listopada 1991 r. przez I. G. o zwrot (ustanowienie prawa użytkowania wieczystego) nieruchomości położonej przy ul. [...] nr hip. [...]. Ponadto organ wskazał, że M. W. wywodzi swoje prawa i roszczenia do nieruchomości z aktu notarialnego z dnia [...] października 2005 r., którym nabył wszelkie prawa i roszczenia przysługujące do spornej nieruchomości. Zgodnie zaś ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt: I OSK 2034/20, przepisy dekretu warszawskiego nie kreują normy materialnoprawnej przypisującej stronom umowy nabycia praw i roszczeń interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie tego dekretu w celu przyznania praw określonych w tym dekrecie. Powyższe, zdaniem organu, oznacza, że skarżący nie jest stroną niniejszego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, co następuje: Skarga na niewykonanie wyroku zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione, aby sąd mógł wymierzyć grzywnę organowi administracji. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zawartych w odpowiedzi na skargę argumentów organu dotyczących interesu prawnego skarżącego w tej sprawie, należy zauważyć, że wyrokiem z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 186/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę skarżącego na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. Wyrok ten jest prawomocny, a organ jest zobowiązany do jego wykonania w sposób prawem przewidziany. Ewentualne konstatacje organu dotyczące interesu prawnego stron postępowania powinny znaleźć swój wyraz w wydanych w sprawie aktach administracyjnych. Okoliczności te nie zwalniają natomiast z całą pewnością organu od obowiązku wykonywania prawomocnych wyroków sądowych, jak również nie stanowią przesłanki pozbawienia strony możliwości dochodzenia wykonania wyroku przez organ w trybie przewidzianym w art. 154 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 186/18 wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały organowi w dniu 10 października 2018 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 30 akt sądowych sprawy sygn. akt I SAB/Wa 186/18). Zgodnie zaś z art. 286 § 2 p.p.s.a., termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Zatem w niniejszej sprawie termin załatwienia sprawy wyznaczony przez sąd upłynął w dniu 10 grudnia 2018 r. Tymczasem organ administracji publicznej dopiero w dniu 10 lutego 2023 r., tj. już po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku, wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego, które wstrzymało bieg terminów procesowych. Z analizy akt sprawy wynika również, że w sprawie spełniony został drugi warunek dopuszczalności skargi określony w przywołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącego z dnia 29 grudnia 2022 r. (k. 383 akt administracyjnych), którym wezwał on Prezydenta [...] do wykonania wyroku. Nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie do treści art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1 wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z dnia 5 lipca 2018 r. oraz okoliczność, że jest to już trzecia skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z dnia 14 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 319/19 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 1.000 zł, zaś wyrokiem z dnia 11 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 553/21 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 4.000 zł, stwierdzono bezczynność z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznano od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 1.000 zł), a także fakt, że przed wydaniem wyroku organ zawiesił postępowanie administracyjne w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania oraz że od doręczenia organowi wyroku z dnia 11 marca 2022 r. (tj. od 10 sierpnia 2022 r.) do zawieszenia postępowania upłynęło 6 miesięcy, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 5.000 zł (a więc o 1000 zł wyższa niż zasądzona w poprzednim wyroku) jest adekwatną sankcją dla Prezydenta [...] za niewykonanie wyroku. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, w myśl art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia lub lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r. o sygn. akt I OSK 1181/13; powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem od otrzymania przez organ odpisu wyroku z dnia 5 lipca 2018 r. upłynęło 4,5 roku. W ciągu 6 miesięcy od dnia wpływu do organu odpisu prawomocnego wyroku z dnia 11 marca 2022 r. wraz z aktami sprawy, tj. od 10 sierpnia 2022 r. do czasu zawieszenia postępowania w dniu 10 lutego 2023 r., organ poinformował jedynie dwukrotnie stronę, pismami z dnia 29 września 2022 r. oraz z dnia 16 grudnia 2022 r., o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, a następnie pismem z dnia 19 stycznia 2023 r. poinformował o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia sprawy. Powyższe, zdaniem Sądu, świadczy o tym, że Prezydent [...] nie zmierzał do szybkiego zakończenia postępowania, a wręcz przeciwnie, działał w celu jego dodatkowego przedłużenia. Zdaniem Sądu, brak było jakichkolwiek przeszkód procesowych do wcześniejszego wydania postanowienia zawieszającego postępowanie w tej sprawie, skoro przyczyną zawieszenia postępowania była konieczność rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości, który został złożony [...] listopada 1991 r. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 154 § 4 p.p.s.a., należy wyjaśnić, że zgodnie z tym przepisem, osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. Sądy administracyjne nie są właściwe do rozpoznawania spraw w tym zakresie, bowiem należą one do właściwości sądów powszechnych, skoro są rozpoznawane na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł.