I SA/Wa 107/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2023 r. sprawy ze skargi G. G., S. D. i S. G. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1398/16 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz G. G., S. D. i S. G. sumę pieniężną w kwotach po 2 000 (dwa tysiące) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz G. G., S. D. i S. G. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

G.G. , S.G. i S.G. (dalej, jako: skarżący), reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1398/16. Skarżący wnieśli o: 1. wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w wysokości stosownej do bezczynności Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2016 r. (sygn. akt I SAB/Wa 1398/16), biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2021 r. ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w dniu 9 lutego 2022 r.; 2. stosownie do art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) o przyznanie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 7 000,00 zł na rzecz każdego ze skarżących; 3. zasądzenie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawnie przypisanych; 4. rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a w zw. z art. 120 P.p.s.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2016 r. (sygn. akt l SAB/Wa 1398/16) Prezydent m.st. Warszawy został zobowiązany do rozpoznania wniosku z dnia 30 listopada 1948 r. w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 maja 2017 r. znak: KOC/5453/Go/16 uznano zażalenie G. G., S.G. i S.G. za nieuzasadnione, wobec okoliczności, iż Prezydent m.st. Warszawy został już zobowiązany prawomocnym wyrokiem Sądu do wydania rozstrzygnięcia w określonym terminie. Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z dnia 10 maja 2017 r., Nr 51/SD/2017 (znak sprawy: GK-DW-III.6841.518.2014.ESI), zawiesił z urzędu postępowanie prowadzone z wniosku z dnia 30 listopada 1948 r. do czasu zakończenia postępowania spadkowego zawisłego przed Sądem Rejonowym dla [...] po zmarłej E. M. zd. G. oraz ustaleniu kręgu następców prawnych wraz z adresami zamieszkania/korespondencji. Skarżący składali niejednokrotnie pisma do Prezydenta m.st. Warszawy z wezwaniem o usunięcie naruszenia prawa i podjęcie zawieszonego postępowania. Prezydent m.st. Warszawy w piśmie z dnia 23 września 2020 r. poinformował, że postanowienie o podjęciu postępowania prowadzonego z wniosku z dnia 30 listopada 1948 r. jest w trakcie przygotowania. Po podjęciu zawieszonego postępowania - postanowieniem z dnia 16 listopada 2020 r. Nr 372/SD/2020 - również nie doszło do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, wobec czego G.G. złożył ponaglenie na bezczynność i przewlekłość Prezydenta m.st. Warszawy w piśmie z dnia 13 lipca 2021 r. Prezydent m.st. Warszawy w odpowiedzi na ponaglenie wskazał, że dnia 29 stycznia 2021 r. zwrócono się do uprawnionego geodety celem zbadania dalszych czynności, które będą podejmowane w sprawie. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2021 r. Kolegium (znak sprawy: KOC/4784/Go/21) uznało zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło Prezydentowi m.st. Warszawy termin do 30 listopada 2021 r. na rozpatrzenie wniosku z dnia 30 listopada 1948 r. Prezydent nie wydał jednak rozstrzygnięcia. Pismem z dnia 18 lutego 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy w trybie art. 36 § 1 K.p.a. wskazał przewidywany termin zakończenia postępowania na dzień 31 lipca 2022 r., którego również nie dotrzymał. Prezydenta m.st. Warszawy pismem z dnia 7 kwietnia 2022 r. zawiadomił strony w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o zgromadzenia materiału dowodowego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 30 listopada 1948 r., jednakże dalej decyzji nie wydał. W związku niewykonaniem w dalszym ciągu wyroku WSA w dnia 4 listopada 2016 r. (sygn. akt I SAB/Wa 1398/16) przez Prezydenta m.st. Warszawy, skarżący złożyli wezwanie do jego wykonania z dnia 7 grudnia 2022 r. Na dzień wniesienia skargi skarżący nie otrzymali rozstrzygnięcia w sprawie. Z powyższych względów skarżący uznali, iż skarga na niewykonanie wyroku przez organ jest zasadna, jak też uzasadnione są wszystkie żądania skargi. W szczególności na organ należy nałożyć grzywnę w wysokości adekwatnej do bezczynności oraz przyznać na rzecz skarżących sumy pieniężnej, która stanowi swoiste zadośćuczynienie. W ocenie skarżących szczególnie zasadne jest przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej, ze względu na to, iż od wielu lat oczekują na rozpoznanie złożonego wniosku z dnia 30 listopada 1948 r. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że przed Prezydentem m.st. Warszawy prowadzone jest postępowanie administracyjne z wniosku z dnia 30 listopada 1948 r. przez S. i M. G. o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] , ozn. " [...] " rej. hip. [...] , ozn. jako dz. ew. nr [...] ., [...] ., licz., [...] . z obrębu [...] . Zawiadomieniem z dnia 7 kwietnia 2022 r. organ poinformował strony postępowania o zgromadzonym materiale dowodowym oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 K.p.a. Organ podkreślił, że ponad kwestią szybkiego zakończenia sprawy istotne jest całościowe jej zbadanie, bowiem zgodnie z treścią art. 7 K.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Istotnym w sprawie pozostaje również fakt, iż waga spraw prowadzonych na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Organ po ponownej analizie materiału dowodowego zawiadomił A. G. wywodzącą swoje następstwo prawne po zmarłym synu M. G. o zgromadzonym materiale dowodowym. Decyzja administracyjna zostanie niezwłocznie wydana po doręczaniu A. G. zawiadomienia. Przewidywany termin zakończenia postępowania to koniec lutego 2023 r. Pismem z dnia 22 czerwca 2023 r. organ poinformował, że po rozpatrzeniu wniosku z dnia 30 listopada 1948 r., decyzją z dnia 22 czerwca 2023 r. Nr 405/SD/2023 odmówił uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy dawnej ul. [...] "[...] " rej. hip. [...] , który obecnie stanowi część dz. ew. nr [...], [...], [...], [...], [...], z obrębu [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 P.p.s.a.). Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd mógł wymierzyć grzywnę organowi administracji. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1398/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę skarżących na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o S. G. z dnia 30 listopada 1948 r. w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 4 listopada 2016 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały organowi w dniu 8 marca 2017 r. Zatem termin załatwienia sprawy wyznaczony przez sąd upłynął w dniu 8 czerwca 2017 r. Tymczasem w wyznaczonym przez Sąd terminie organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z tym wyrokiem. Z analizy akt sprawy wynika również, że w sprawie spełniony został drugi warunek dopuszczalności skargi określony w powołanym art. 154 § 1 P.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu (pismo skarżących z dnia 7 grudnia 2022 r.). Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie do treści art. 154 § 6 P.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc przede wszystkim pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z dnia 4 listopada 2016 r., ale także okoliczność podejmowania przez organ czynności w celu zakończenia sprawy, okoliczność że postępowanie administracyjne pozostawało zawieszone od dnia 10 maja 2017 r. do dnia 16 listopada 2020 r., a finalnie wydano decyzję - wymierzono organowi grzywnę w wysokości 3000 zł. Sąd uznał, że grzywna we wskazanej wysokości jest adekwatną sankcją dla Prezydenta m.st. Warszawy za niewykonanie wyroku. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, w myśl art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem od podjęcia przez organ zawieszonego postępowania administracyjnego (w dniu 16 listopada 2020 r.) do dnia wydania decyzji upłynęło ponad dwa i pół roku. Organ pismem z dnia 10 stycznia 2023 r. zawiadomił strony, stosownie do art. 10 K.p.a., że zgromadzony został materiał dowodowy w sprawie, jednak mimo tego, Prezydent przez kolejne 6 miesięcy, decyzji nie wydał. Sposób procedowania organu, który doprowadzał do utrzymującej się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 30 listopada 1948 r. wskazuje zdaniem Sądu, że bezczynność Prezydenta w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tej sprawie, zdaniem Sądu, wystąpiły nadto okoliczności przemawiające za przyznaniem na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 2 000 zł dla każdego z nich. Kwota ta stanowi formę rekompensaty dla skarżących za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy zainicjowanej wnioskiem z 1948 r. Przepis ten ma także za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu, co w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie bez wątpienia miało miejsce. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy. W tej sprawie, pomimo stwierdzonej bezczynności i zobowiązania przez Sąd do rozpoznania wniosku - organ sprawy nie zakończył przez 6 lat, a od podjęcia zawieszonego postępowania do dnia wydania decyzji upłynęło ponad dwa i pół roku. W tej sytuacji Sąd uznał, że zasadnym jest obecnie zasądzenie dodatkowo na rzecz skarżących sumy pieniężnej. W ocenie Sądu, wymierzenie grzywny i stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez organ nie stanowiłoby dolegliwości adekwatnej do dotychczasowego zaniechania Prezydenta. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.