I SA/Wa 2476/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: Sędzia WSA Monika Sawa Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2021 r., na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. J., T.J., M. J., M. J., Z. S., M. N., K. W., A. K. i B. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących A. J., T.J., M. J., M. J., Z. S., M. N., K. W., A. K. i B. P. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] , po zapoznaniu się z zażaleniami: A. K., M. K., K. K., B. P., Z. S., M. N., K. W. na postanowienie Wójta Gminy [...] z [...] czerwca 2019 r., nr [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z [...] grudnia 2003 r., nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wnioskami z: [...] stycznia 2019 r., [...] stycznia 2019 r. oraz [...] stycznia 2019 r. A. J., T. i M. J., [...] , M. J., W. M., A. O., A. G., J. G., M. B., Z. S., M. N., K. W., M. K., A. K., K. K., I. K. wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z [...] grudnia 2003 r., nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] , oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] oraz nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] , oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] , położonych w obrębie [...] , gmina [...] . W uzasadnieniu wniosku wskazali, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa i wywołała określone skutki prawne naruszając prawa materialne wnioskodawców. Postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił wznowienia, na wniosek wyżej wskazanych podmiotów, postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z [...] grudnia 2003 r., nr [...] . Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli: A. K., M.K., K. K., B. P., Z. S., M. N., K. W.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że organ I instancji odmówił wznowienia postępowania wskazując, że wniosek o wznowienie nie pochodzi od strony. Kolegium podało, że rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę organ weźmie pod uwagę, że nie może wydać jednego orzeczenia w stosunku do wszystkich wskazanych w zaskarżonym postanowieniu wnioskodawców, z uwagi na to, że w stosunku do różnych wnioskodawców zachodzi różny stan faktyczny. W przedmiotowej sprawie z wnioskiem wystąpili, m.in. właściciele działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości, tj. działek: - nr [...] , nr [...] , nr [...] i nr [...] , tj. [...] , - nr [...] - W. M., Zatem, zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny oraz orzecznictwa, mogą być oni stroną postępowania wznowieniowego dotyczącego decyzji podziałowej. Organ wyjaśnił, że stroną postępowania o wznowienie decyzji może być bowiem nie tylko podmiot, który brał udział w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki wznowienia postępowania zakończonego decyzją. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie w przedmiocie decyzji podziałowej będzie bezpośrednio oddziaływać na sferę praw i obowiązków nowych właścicieli działek o nr: [...][...] , [...] , [...] , [...] (powstałych w wyniku podziału działki [...] i [...] ). Kolegium podniosło, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania przebiega w dwóch etapach. Pierwszy z nich rozpoczyna złożenie wniosku o wznowienie postępowania i w jego ramach organ dokonuje wstępnej oceny wniosku badając, czy jest on oparty na przesłankach wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a kpa, jak również czy został wniesiony z zachowaniem terminów, o których mowa w art. 148 kpa. Przepis ten stanowi, że strona może wnieść o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia (§ 1). W przypadku ustalenia przez organ, że wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na przesłankach wymienionych w kpa oraz, że został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 kpa, wznawia postępowanie wydając postanowienie, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 1 i 2 kpa). Takie postępowanie kończy się wydaniem decyzji określonych w art. 151 kpa, tj. decyzji odmawiającej uchylenia dotychczasowej decyzji (art. 151 § 1 pkt 1), decyzji uchylającej decyzję dotychczasową (art. 151 § 1 pkt 2) lub decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa (art. 151 § 2). W sytuacji natomiast, gdy po dokonaniu wstępnej kontroli wniosku organ stwierdzi, że wniosek o wznowienie postępowania nie jest oparty na przesłankach wymienionych w kpa lub został złożony z uchybieniem terminów, wydaje na podstawie art. 149 § 3 kpa postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Kolegium wskazało, że organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę z wniosków nowych właścicieli działek o nr: [...] , [...] , [...] , [...] , [...] (powstałych w wyniku podziału działki [...] i [...] ), tj. [...] i W. M. powinien zbadać, czy zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania, tj. wyjaśnić na podstawie jakiej przesłanki wnioskodawcy domagają się wznowienia wskazując, że przesłanki wznowienia zawarte są w art. 145 kpa oraz podając katalog tych przesłanek. Po wyjaśnieniu przesłanki zbadać, czy wniosek został złożony w terminie przewidzianym przez prawo. I. W przypadku pozytywnej weryfikacji tych przesłanek, tj. wskazania przesłanki wznowienia, zbadaniu i ustaleniu, w przypadku [...] , że są to inne przesłanki niż wskazane w poprzednio złożonym wniosku o wznowienie postępowania, wydać postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy [...] z [...] grudnia 2003 r. Po wydaniu powyższego postanowienia organ powinien przeprowadzić postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcia istoty sprawy, które to postępowanie zakończone zostanie wydaniem decyzji w trybie art. 151 kpa. II. W przypadku negatywnej weryfikacji, tj. stwierdzenia przez organ, że wniosek o wznowienie postępowania nie jest oparty na przesłankach wymienionych w kpa lub został złożony z uchybieniem terminów, o których mowa w art. 148 kpa powinien wydać, na podstawie art. 149 § 3 kpa, postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. III. W przypadku ustalenia, że wniosek [...] sp. z.o.o. oparty jest na tożsamych przesłankach wskazanych w poprzednio złożonym wniosku o wznowienie postępowania, organ wyda orzeczenie uwzględniające powyższe. Ponadto Kolegium podkreśliło, że prowadząc postępowanie w trybie wznowienia, organ zobligowany jest do stosowania wszelkich zasad postępowania administracyjnego obowiązujących w innych trybach. Organ powinien zatem zawiadamiać wszystkie strony postępowania o podejmowanych czynnościach, w tym o wydaniu postanowienia o wznowieniu bądź jego odmowie, o prowadzonych czynnościach wyjaśniających, wreszcie o zebraniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim oraz wypowiedzenia co do niego. Powinien również, wydając rozstrzygnięcie, zawrzeć prawidłowe jego uzasadnienie, w myśl reguł zawartych w kpa oraz ugruntowanych w orzecznictwie sądowym. Odnosząc się do pozostałych wnioskodawców Kolegium wskazało, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem i stanowiskiem doktryny nie są stronami postępowania o podział nieruchomości osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego. Interes prawny w postępowaniu podziałowym posiadają, co do zasady, wyłącznie właściciel, względnie użytkownik wieczysty nieruchomości podlegającej podziałowi, tj. osoby które dysponują tytułem prawnym do dzielonej nieruchomości. W przypadku postępowania dotyczącego podziału nieruchomości, zgodnie z art. 97 ust. 1 ugn, zasadą jest, że dokonuje się go na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Zatem konsekwencją tego uregulowania jest, że osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu przedłożonego projektu podziału, nie mając w tym interesu prawnego, a co najwyżej interes faktyczny. W postępowaniu podziałowym właścicielom działek sąsiednich z działką podlegającą podziałowi nie przysługują prawa strony. Sprzeciw od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2019 r. złożyli: A. J., T. J., M. J., M. J., A. O., Z. S., M. N., K. W., A. K. i B. P., zarzucając, że rozstrzygnięcie Kolegium w przedmiocie decyzji podziałowej bezpośrednio oddziałuje na ich prawa i obowiązki, jako sąsiadów. W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o jego oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sąd odrzucił skargę (nazwaną sprzeciwem) A. O.. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z [...] stycznia 2021 r. wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne, o czym skarżący, organ oraz uczestnik postępowania zostali powiadomieni. W piśmie z 8 marca 2021 r. skarżąca T. J. złożyła wniosek o zawieszenie postępowania sądowego w związku z postępowaniem prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w [...] w sprawie dotyczącej podrobienia protokołu granicznego. Postanowieniem z 30 marca 2021 r. Sąd oddalił powyższy wniosek. W sprawie bowiem nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 125 ppsa, w tym w szczególności w art 125 §1 pkt 2 ppsa. Prowadzone postępowanie w Prokuraturze nie ma bowiem wpływu na niniejsze postępowanie sądowe, którego przedmiotem jest kontrola kasatoryjnego postanowienia w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że Kolegium wadliwie pouczyło adresatów zaskarżonego postanowienia, że od postanowienia tego przysługuje sprzeciw. Zgodnie z 64a ppsa od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych sprzeciw nie przysługuje od postanowienia organu drugiej instancji wydanego na podstawie art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 144 kpa. Skoro ustawodawca w przepisach ppsa rozróżnia pojęcia "postanowienia" i "decyzji", a jednocześnie w dziale III rozdziału 3a ppsa uregulował instytucję sprzeciwu wyłącznie od decyzji, czemu dał też jednoznacznie wyraz już w samym tytule rozdziału, to zakładając racjonalność ustawodawcy, nie można przepisów o sprzeciwie od decyzji kasatoryjnych stosować do postanowień kasatoryjnych. (por. wyrok NSA z 30 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 2146/18, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Go 267/18). Wobec powyższego Sąd potraktował wniesiony sprzeciw jako skargę. Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazano. Jak wynika z akt sprawy zażalenie na postanowienie Wójta Gminy [...] z [...] czerwca 2019 r. złożyli także A. G. i M. B.. Byli oni adresatami powyższego postanowienia, które doręczone zostało A. G. [...] czerwca 2019 r., a M. B. [...] czerwca 2019 r. (k. 92 i 90 akt adm.). Złożyli oni osobiście zażalenie w organie I instancji - 4 lipca 2019 r. (k.107- 108 akt adm), a więc w terminie, o jakim mowa w art. 141 § 2 kpa. Jednakże zażalenie A. G. i M. B. nie zostało przez Kolegium rozpoznane. Wynika to zarówno z treści części wstępnej postanowienia oraz uzasadnienia, gdzie Kolegium wskazuje podmioty, których zażalenie było przedmiotem orzekania. Zważyć należy, że wniesienie środka odwoławczego od orzeczenia organu I instancji przez kilka podmiotów nakłada na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpatrzenia w jednym terminie i w jednym orzeczeniu (decyzji, postanowieniu). Jeżeli bowiem organ odwoławczy ograniczy się do rozpoznania zażalenia (odwołania) tylko kilku stron, pozostawiając nierozpoznane zażalenie pozostałych stron rozstrzygnięcia organu I instancji, to podjęte orzeczenie organu II instancji kończy postępowanie zażaleniowe (odwoławcze), w konsekwencji czego wyłączona jest możliwość rozpoznania kolejnych dotychczas nie rozpoznanych zażaleń. Z tego względu niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich środków odwoławczych (odwołań, zażaleń, czy też wniosków o ponowne rozpoznanie sprawy) skutkuje tym, że orzeczenie dotknięte jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jako wydane bez podstawy prawnej (por. wyroki NSA: z 1 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1230/04, z 22 grudnia 2008 r., sygn. akt 1109/07 z 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2638/12). W niniejszej sprawie Kolegium nie rozpoznało zażalenia A. G. i M.B.. Oznacza to, że zaskarżone postanowienie dotknięte jest wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Stwierdzone naruszenie zwalnia Sąd od obowiązku merytorycznej kontroli zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze Sąd, z mocy art. 145 § 1 pkt 2) ppsa orzekł, jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 210 § 2 ppsa. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium rozpozna łącznie wszystkie złożone zażalenia na postanowienie Wójta Gminy [...] z [...] czerwca 2019 r.