I SA/Wa 2423/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] decyzją z dnia [...] marca 1966 r. nr [...] orzekło o przejęciu od K. K. na własność państwa nieruchomości rolnej (wraz z budynkami) o pow. [...] ha, położonej we wsi [...], gmina [...] (obecnie województwo [...], powiat [...]). Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] wznowił postępowanie (na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) w sprawie zakończonej powołaną wyżej decyzją z dnia [...] marca 1966 r., a następnie decyzją z dnia [...] marca 2020 r. odmówił uchylenia rozstrzygnięcia o przejęciu z dnia 18 marca 1966 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. K. K. (córka K. K.) wystąpiła o przywrócenie jej terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia [...] marca 2020 r. Argumentując swoją prośbę, wnioskodawczni powołała się na swój podeszły wiek, zły stan zdrowia oraz na "obostrzenia" związane z obowiązującym w Polsce stanem epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując powyższy wniosek wskazał, że zgodnie z art. 58 k.p.a. strona, która uchybi terminowi do wniesienia środka odwoławczego, może wystąpić o przywrócenie terminu do jego wniesienia, gdy uważa, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. O braku winy w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona działała z najwyższą starannością, jednakże nie było możliwe dopełnienie przez nią czynności (dla której przewidziany był termin) z powodu pojawienia się niezależnej od strony, trudnej do przezwyciężenia przeszkody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt I OSK 2150/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Dopuszczenie się przez stronę nawet najmniejszego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Minister ustalił, że decyzja Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia [...] marca 2020 r. została doręczona K. K. w dniu [...] marca 2020 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji. Termin do wniesienia odwołania od tej decyzji nie rozpoczął jednak swojego biegu, na skutek wejścia w życie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.). Przepis ten stanowił, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Wskazany przepis został uchylony na podstawie art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875). Ustawa uchylająca określała równocześnie (w art. 68 ust. 6), że terminy w postępowaniach, których bieg nie rozpoczął się na podstawie ww. art. 15zzs, rozpoczynają swój bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 24 maja 2020 r. Koniec 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania przypadał na sobotę (6 czerwca 2020 r.), dlatego zgodnie z art. 57 § 4 k.p.a. termin upływał następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Skarżąca mogła więc złożyć odwołanie najpóźniej 8 czerwca 2020 r. (w poniedziałek). Termin ten nie został jednak dotrzymany, ponieważ odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] czerwca 2020 r. Brak jest przy tym podstaw, aby przyjąć, że uchybienie terminu było przez wnioskodawczynię niezawinione. Podniesione przez nią okoliczności, tj. podeszły wiek ([...] lata) oraz przebyte choroby, nie stanowią bowiem "zdarzenia", które wystąpiło w czasie, w którym biegł termin na wniesienie odwołania, i ustało przed złożeniem wniosku. Skoro stan zdrowia wnioskodawczyni przed rozpoczęciem biegu terminu, którego przywrócenia się domaga, oraz w czasie jego biegu nie uległ zmianie, zaś wcześniej nie uniemożliwiał on jej złożenia (do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi) wniosku w innej sprawie administracyjnej, tj. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1966 r. (por. znajdujący się w aktach sprawy [...] wniosek z dnia 12 maja 2020 r.), to nie można uznać, aby okoliczności te (tj. wiek oraz stan zdrowia) miały wpływ na niedokonanie przez K. K. czynności (złożenia odwołania) w przewidzianym przepisami terminie. Zdaniem Ministra argumentacja, która odnosi się do obowiązującego w Polsce stanu epidemii i związanych z nią "obostrzeń", również nie może przemawiać za brakiem winy w uchybieniu terminu. Ustawodawca wyznaczył bowiem granice czasowe usprawiedliwionej zwłoki, poprzez wprowadzenie wymienionego wcześniej art. 15zzs oraz późniejsze jego uchylenie. Wprawdzie po dniu 24 maja 2020 r. stan epidemii nie został zniesiony, to jednak pomimo ograniczeń możliwe było zarówno nadanie odwołania w placówce pocztowej, jak i złożenie go bezpośrednio w siedzibie KOWR w [...] (osobiście lub przy pomocy innej osoby). Okoliczność ta nie może zatem zostać potraktowana jako usprawiedliwienie niezłożenia odwołania. Przywrócenie terminu nie może bowiem być wykorzystywane do naprawiania wszelkich błędów czy zaniedbań procesowych, których dopuściła się strona, bez względu na to, jak dotkliwe są ich konsekwencje. Instytucja ta może znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawczym sytuacji takiej nie uprawdopodobniła. Skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. K. zarzucając mu nieuwzględnienie okoliczności dotyczących wieku, stanu zdrowia, okresu pandemii a także nieznacznego przekroczenia terminu, bo o jeden dzień. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną. Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 3 ww. ustawy w trybie uproszczonym. Dokonując kontroli legalności postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2020 r. odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Stosownie do art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przypisanego dla dokonania danej czynności. W prośbie o przywrócenie terminu zainteresowany powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok NSA z 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99, niepubl.). Organ podniósł, iż jako przyczynę niezachowania terminu do wniesienia odwołania skarżąca wskazała swój podeszły wiek, zły stan zdrowia oraz obostrzenia związane z obowiązującym w kraju stanem epidemii. Odnosząc się do twierdzeń strony wyjaśnić należy, że sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Pogląd o konieczności istnienia ze względu na chorobę niemożności działania po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu i niewystarczalności w tym zakresie przedłożenia zaświadczenia lekarskiego znajduje szerokie potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 12 lipca 2011 r. II GSK 744/10, postanowienie SN z 11 grudnia 2008 r., IV CZ 102/08 oraz z dnia SN z 29 maja 2007 r., II UZ 9/07, wyrok NSA z 17 czerwca 2010 r., I FSK 356/09 i przywołane tam orzeczenia, wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r., II OSK 144/09, wyrok NSA z 15 lipca 2009 r., II OSK 1162/08, wyrok NSA z 12 lutego 2008 r., II FSK 1145/07, wyrok NSA z 5 września 2002 r., I SA/Ka 1313/01, wyrok NSA z 11 marca 1998 r., I SA/Po 865/97, wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2009 r., V SA/Wa 1366/09, wyrok WSA w Łodzi z 26 sierpnia 2008 r., I SA/Łd 1441/07, wszystkie dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy dodać, że nawet choroba wymagająca leżenia nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia i przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, o ile osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich. Jak wynika zaś z treści skargi skarżąca zamieszkuje razem z mężem. Skarżąca nie wykazała również by stan jej zdrowia uniemożliwiał skorzystanie z pomocy osób trzecich. Jeśli chodzi o podnoszone przez skarżącą argumenty dotyczące stanu zagrożenia związanego z możliwością zarażenia się wirusem Covid-19, Sąd podziela stanowisko Ministra, że nie mogą one przemawiać za brakiem winy w uchybieniu terminu. Jak słusznie bowiem zauważył Minister ustawodawca wyznaczył granice czasowe usprawiedliwionej zwłoki, która w przypadku skarżącej wyniosła ponad 2 miesiące. Zdaniem Sądu skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że w tym czasie nie było możliwe złożenie przez nią odwołania, tym bardziej, że zostało ono złożone jeden dzień po upływie terminu, jednak w okresie, kiedy nadal obowiązywał stan epidemii. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego nieznacznego przekroczenia terminu do złożenia odwołania, należy wyjaśnić, że okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia z uwagi na to, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a tylko w takiej sytuacji organ zobligowany byłby do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.