I SA/Wa 2353/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak, Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Protokolant: specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2024 r. sprawy ze skargi H. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 września 2023 r. nr KOC/5180/Op/23 w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 21 września 2023 r., nr KOC/5180/Op/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 19 lipca 2023 r., nr 3787/2023, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wnioskiem z 1 czerwca 2023 r. [...] wystąpiła o skierowanie do domu pomocy społecznej, tj. Domu Pomocy Społecznej [...] w Warszawie. Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 19 lipca 2023 r. odmówił skierowania wnioskodawczyni do domu pomocy społecznej. Od decyzji Prezydenta odwołanie złożyła [...] wskazując, że decyzja jest dla niej krzywdząca. Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wskazało, że stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jedną z form świadczeń niepieniężnych z pomocy społecznej stanowi pobyt w domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Organ podkreślił, że wobec powyższej regulacji istotne dla skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej jest ziszczenie się trzech przesłanek, tj.: ustalenie, że osoba wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności i nie może samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym oraz, że nie można jej zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 50 ust. 1 -3 ustawy o pomocy społecznej, usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza, pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Kierowane są do osób samotnych, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione. Mogą być również przyznane osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca mieszka sama w lokalu, który sprzedała celem zapłaty długu zaciągniętego na jego wykup i który musi opuścić do 30 czerwca 2024 r. Skarżąca jest rozwiedziona, nie ma dzieci ani wnuków. Brat świadczy jej pomoc w zaspakajaniu części codziennych potrzeb życiowych, tj. wozi ją do lekarzy i urzędów, pomaga w zakupach. Skarżąca korzysta za niewielką opłatą z mocy syna sąsiadki w zakresie zakupów i sprzątania mieszkania. Z zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do Domu Pomocy społecznej wynika, że [...] nie wymaga leczenia szpitalnego lub pobytu w zakładzie opiekuńczo-leczniczym. Cierpi na schorzenia typowe dla podeszłego wieku oraz związane z zwyrodnieniami stawów i dyskopatią, jednak nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ponadto skarżąca sygnalizuje problemy w przemieszczaniu się, gdyż podczas spacerów szybko się męczy oraz uskarża się na problemy z równowagą. Wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury w wysokości 3613 zł miesięcznie. Jednocześnie odmawia udzielenia pomocy w formie usług opiekuńczych i jest zainteresowana jedynie skierowaniem do domu opieki społecznej. Zaproponowano skarżącej świadczenie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania w wymiarze 3 dni w tygodniu po 2 godziny. Organ stwierdził, że [...] nie wymaga całodobowej opieki i jest w stanie zapewnić skarżącej pomoc w formie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Wskazując na orzecznictwo sądowe Kolegium podało, że umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania. W ocenie Kolegium zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia skierowania skarżącej do domu pomocy społecznej. Bezspornym jest, że skarżąca, jest osobą w podeszłym wieku, przewlekle chorą - nie wymagającą leczenia szpitalnego. Ponadto przeprowadzony przez organ I instancji wywiad środowiskowy pozwolił na stwierdzenie, że sposób funkcjonowania skarżącej nie wskazuje, aby była ona osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Nie wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności. Organ podkreślił, że z treści art. 54 ust. 1 ustawy nie wynika możliwość przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej osobie, która posiada pewne schorzenia, ale jest osobą samodzielną, a jedynie grozi jej bezdomność. Z treści tego przepisu wynika bowiem to, że wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie musi być tego rodzaju, że uniemożliwia jej nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie pomimo innych możliwości pomocy, a więc w przypadku ustalenia, że rozmiar i zakres usług opiekuńczych byłby niewystarczający. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie złożyła [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 kpa w zw. z art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji RP poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób niewyczerpujący i nierzetelny, a skutkujący wydaniem decyzji opartej na błędnych ustaleniach faktycznych oraz w zakresie prawdy obiektywnej, co również naruszyło prawo proceduralne i wpłynęło na naruszenie zasady legalizmu w tym uznanie, że skarżącej nie można skierować do DPS jedynie z powodu grożącej bezdomności, a całkowicie pomijając schorzenia skarżącej i to, że jest osobą niesamodzielną; 2. prawa materialnego, tj. art. 54 ust. 1 ustawy, poprzez błędne przyjęcie, że nie spełnia ustawowych przesłanek do umieszczenia w DPS, podczas gdy obecny stan zdrowia i sytuacja życiowa na to wskazują. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a ewentualnie stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: | Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy | |administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta | |sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny w zakresie | |swojej właściwości ocenia zaskarżony akt wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania | |administracyjnego. Ocena ta dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. | |Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź | |poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ppsa). | |Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w | |postępowaniu administracyjnym. | |Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami uznać należy, że skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje | |również na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. | |Materialnoprawne przesłanki umieszczenia w domu pomocy społecznej określa art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jak prawidłowo | |wskazały organy prawo to przysługuje osobie: 1) wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, 2) nie| |mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, 3) której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. | |W ocenie Sądu, wobec ustaleń poczynionych w trakcie postępowania wyjaśniającego przyjąć należy, że przesłanki te na datę wydania | |zaskarżonej decyzji nie zostały spełnione. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu| |I instancji Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy. Jak wynika z materiału dowodowego, w szczególności wywiadu | |środowiskowego przeprowadzonego ze skarżącą oraz zaświadczeń lekarskich, skarżąca porusza się samodzielnie w mieszkaniu, na zewnątrz| |co 50 metrów musi odpocząć. Jest samodzielna w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych i może samodzielnie funkcjonować w | |środowisku społecznym, nie wymaga całodobowej opieki. Z zaświadczeń lekarskich wynika, że skarżąca cierpi na dolegliwości typowe dla | |wieku (w dacie wydania decyzji miała 79 lat). Skarżąca ma zmiany kostno- stawowe, zwyrodnienie kręgosłupa, które wprawdzie utrudniają | |czynności codzienne, lecz ich nie uniemożliwiają. Leczy się z powodu cukrzycy, nadciśnienia i ma stłuszczenie wątroby. Skarżąca | |samodzielnie robi zakupy, które przynosi syn sąsiadki, samodzielnie przyrządza posiłki, sama dba o higienę. Korzysta także z pomocy | |brata w zakupach, dojazdach do urzędów i lekarza. Z dokumentów lekarskich nie wynika, aby skarżąca wymagała opieki całodobowej lub | |była niezdolna do samodzielnej egzystencji. Skarżąca na datę wydania zaskarżonej decyzji nie legitymowała się orzeczeniem o | |niepełnosprawności. Stawiła się do Sądu na rozprawę przeprowadzoną 27 lutego 2024 r., poruszała się o kuli. | |Wskazać należy, że skarżąca w 2019 r. zaciągnęła pożyczkę na wykupienie mieszkania i wobec braku możliwości jej spłaty w terminie | |określonym w umowie, sprzedała mieszkanie. Część uzyskanych ze sprzedaży środków przeznaczyła na prywatne leczenie i rehabilitację, a | |część przekazała bratu na remont jego mieszkania. Pozostało jej 21 tys. zł oszczędności. Zgodnie z treścią notarialnej umowy sprzedaży| |zobowiązana jest opuścić mieszkanie do 30 czerwca 2024 r. Nie sposób więc nie powiązać starań skarżącej o umieszczenie w domu pomocy| |społecznej z koniecznością opuszczenia mieszkania, tym bardziej, że nie była ona w żadnej mierze zainteresowana proponowanymi przez | |OPS usługami opiekuńczymi w wymiarze dwóch godzin trzy razy w tygodniu. Jak bowiem wskazała skarżąca podczas wywiadu środowiskowego | |tylko umieszczenie w domu pomocy społecznej rozwiązałaby jej problem mieszkaniowy i zapewniło całodobową opiekę. Jednakże sytuacja | |życiowa (którą powołała skarżąca w pkt 2 zarzutów skargi) nie może sama w sobie uzasadniać umieszczenia w domu pomocy społecznej. | |Kwestie mieszkaniowe, w tym brak mieszkania nie może być przesłanką do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Muszą być bowiem | |spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 54 ustawy. Wprawdzie skarżąca wymaga pomocy, jednakże zakres tej pomocy jest | |możliwy poprzez zapewnienie usług opiekuńczych, na które skarżąca nie wyraziła zgody. | |Wbrew zarzutom skargi organy nie uzasadniały odmowy umieszczenia skarżącej w domu pomocy społecznej "przerzucając ten obowiązek na | |sąsiadów i niepełnosprawnego brata". Wręcz przeciwnie, organ zaproponował skarżącej usługi opiekuńcze lecz skarżąca odmawiając | |przyjęcia tych usług sama zdała się na doraźną pomoc sąsiadów i brata. | |Podnieść należy, że w przypadku zmiany sytuacji zdrowotnej skarżącej i spełnieniu przez nią przesłanek z art. 54 ust. 1 ustawy, | |istnieje możliwość wystąpienia z nowym wnioskiem o umieszczenie w domu opieki społecznej. Jednakże w zgodnie z powyższym przepisem | |powstanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej warunkowane jest ustaleniem, że dana osoba wymaga całodobowej opieki (z powodu| |wieku, choroby lub niepełnosprawności) i nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, a potrzeba opieki nie może być | |zapewniona w formie usług opiekuńczych. Z treści tego przepisu wynika bowiem to, iż wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby | |starającej się o skierowanie musi być tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym | |środowisku, ale uniemożliwia tej osobie prawidłowe funkcjonowanie pomimo innych możliwości pomocy, a więc w przypadku ustalenia, że | |rozmiar i zakres usług opiekuńczych byłby niewystarczający. Taka sytuacja w niniejszej sprawie - na datę wydania zaskarżonej decyzji | |nie zaistniała. | |Podkreślić należy, że z treści art. 54 ust. 1 ustawy nie wynika także możliwość przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy | |społecznej osobie, która pozostaje w trakcie leczenia ze względu na liczne schorzenia. Przepis ten, jak wyżej zaznaczono, stanowi, | |że wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie musi być tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko | |samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia tej osobie prawidłowe funkcjonowanie pomimo innych możliwości | |pomocy, a więc w przypadku ustalenia, że rozmiar i zakres usług opiekuńczych byłby niewystarczający. | |Jak prawidłowo wskazały organy umieszczenie w domu pomocy społecznej jest środkiem ostatecznym, stosowanym dopiero wówczas gdy | |stwierdzone zostaną niemożliwe do przezwyciężania przeszkody stworzenia warunków koniecznej w danych okolicznościach opieki w miejscu | |aktualnego pobytu potencjalnego świadczeniobiorcy. | |Ze wszystkich wyżej podanych przyczyn nie został naruszony przepis art. 54 ustawy o pomocy społecznej. | |Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W | |uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy w sposób dostateczny wykazał, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach | |przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja zapadłego rozstrzygnięcia nakazuje uznać, iż jej | |uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 kpa, zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający | |sprawę organ się oparł oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia. | |Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy na podstawie zebranych dowodów oraz informacji podanych przez skarżącą, dokonały właściwych| |ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności sprawy. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności | |mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. | |Ze wszystkich powyższych przyczyn Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. |