I SA/Wa 2306/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 lipca 2022 r. nr DAP-WOSR-7280-50/2022/GD w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

A. B. (dalej, także jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2022 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Stan sprawy przedstawia się następująco. Decyzją z dnia [...] maja 2022 r., znak: [...], Wojewoda [...] odmówił H. B. i A. B. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Przesyłka zawierająca ww. decyzję zaadresowana do skarżącej została doręczona dorosłemu domownikowi w dniu [...] maja 2022 r., co wynika z adnotacji oraz z własnoręcznego podpisu odbiorcy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej decyzji. Następnie pismem przesłanym w dniu [...] maja 2022 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej do [...] Urzędu Wojewódzkiego oraz bezpośrednio do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji. Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r., wysłanym pocztą elektroniczną Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wezwało A. B. do usunięcia braków formalnych ww. pisma z dnia [...] maja 2022 r. poprzez jego przedłożenie w formie dokumentu elektronicznego spełniającego wymogi ustawowe lub wniesienia podania pisemnie opatrzonego podpisem wnoszącej. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Niezależnie od powyższego, pismem z dnia [...] maja 2022 r., Wojewoda [...] wezwał skarżącą do usunięcia braku formalnego pisma przesłanego do [...] Urzędu Wojewódzkiego w dniu [...] maja 2022 r., poprzez jego podpisanie. W dniu [...] czerwca 2022 r. do organu I instancji wpłynęło odwołanie skarżącej opatrzone podpisem. Przy piśmie z dnia [...] czerwca 2022 r. (data wpływu: [...] czerwca 2022 r.), Wojewoda [...] przekazał odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wraz z aktami sprawy. Zaskarżonym postanowieniem Minister, działając w oparciu o art. 134 K.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2022 r. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2097) oraz art. 127 § 1, art. 129 § 2 i art. 134 K.p.a. i podniósł, że termin określony wart. 129 § 2 K.p.a. jest dla strony terminem zawitym, a zatem jego uchybienie wywołuje skutek w takiej postaci, iż czynność procesowa podjęta przez stronę po jego upływie jest bezskuteczna. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowemu terminowi do wniesienia środka odwoławczego powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. W sytuacji zaś stwierdzenia, iż zostało ono wniesione po terminie obowiązany jest, stosownie do treści art. 134 K.p.a., stwierdzić tę okoliczność w ostatecznym postanowieniu. Uchybienie zaś temu obowiązkowi i merytoryczne rozpoznanie sprawy na podstawie odwołania wniesionego po terminie stanowi rażące naruszenie prawa. Organ zauważył, że skarżąca w treści decyzji została prawidłowo pouczona o terminie złożenia odwołania. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2022 r., została doręczona dorosłemu domownikowi w dniu [...] maja 2022 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji. Od tego dnia należy więc liczyć 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania, a zatem ostatnim dniem do wniesienia odwołania od powyższej decyzji był dzień [...] maja 2022 r. Odwołanie skarżącej zostało przesłane pocztą elektroniczną do [...] Urzędu Wojewódzkiego oraz bezpośrednio do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 24 maja 2022 r., a zatem po upływie terminu ustawowego. Minister wyjaśnił, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia w tym zakresie. Z tym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz decyzji organu I instancji. Nadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: "Brak oceny przez MSWIA złożonego przeze mnie wniosku odwoławczego o rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy prawa do rekompensaty za pozostawione mienie poza obecnymi granicami RP wydanej przez Urząd Wojewódzki w [...] pod nr. [...]. Oraz jeżeli to stanowi największy problem to o braku poinformowanie mnie przez Urząd Wojewódzki o możliwości przywrócenia terminu na odwołanie zgodnie z art. 58 k.p.a jeżeli został przekroczony i o jego konsekwencjach a nie informować mnie w pismach co grozi za brak podpisu pod wnioskiem i skupiając moją uwagę na mniej ważnej jak się okazuje kwestii.". W uzasadnieniu skargi skarżąca swoją argumentację skupiła na kwestiach związanych z brakiem formalnym odwołania w postaci podpisu. Odniosła się do kierowanych do niej wezwań o uzupełnienie tego braku, wskazując, że dopełniła wszelkich wymogów formalnych. Nadto dodała, że organ nie pouczył jej o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 134 K.p.a., organ odwoławczy ocenia, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w ustawowym terminie. W razie stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu organ odwoławczy ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, które jest ostateczne. Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z kolei w myśl art. 40 § 1 K.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli jednak strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (art. 40 § 2 K.p.a.). Należy za organem powtórzyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 K.p.a. Treść powołanego przepisu, będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. G. Łaszczyca, Komentarz do art. 134 k.p.a., teza 9, Lex 2010 r.). W świetle powyższej regulacji stwierdzić należy, że w sprawie należało ustalić dwie okoliczności, datę doręczenia stronie decyzji organu I instancji oraz datę wniesienia przez nią odwołania. Obie te okoliczności zostały w sprawie prawidłowo ustalone, czego wynikiem jest zaskarżone postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z akt sprawy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2022 r. została doręczona skarżącej w dniu [...] maja 2022 r., co bezsprzecznie potwierdza podpis dorosłego domownika (M. F.) na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (art. 43 K.p.a.). Tym samym, 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] maja 2022 r. Nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżąca swoje odwołanie złożyła drogą elektroniczną (mailem) w dniu [...] maja 2022 r., a zatem z uchybieniem terminu. Rozstrzygnięcie organu w trybie art. 134 K.p.a., należy zatem uznać za prawidłowe. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Wyjaśnić nadto należy skarżącej, że odwołanie od decyzji z [...] maja 2022 r. zostało złożone z uchybieniem terminu ale także obarczone było brakiem formalnym gdyż nie zostało podpisane. Organ właściwie zatem wezwał skarżącą do uzupełnienia tego braku, co skarżąca prawidłowo uczyniła. Tym samym wyeliminowana została ta przeszkoda formalna. Tym niemniej – jak wykazano wyżej – odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu, a zatem mimo, że skarżąca podpisała skargę na wezwanie organu (uzupełniła ten brak formalny) to organ odwoławczy zobowiązany był do zastosowania art. 134 K.p.a. Nie miał przy tym wyboru albowiem stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Dodać trzeba, że od dnia 16 maja 2022 r. zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1027) nie obowiązuje już na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. A zatem w sprawie nie znajduje zastosowania art. 15zzzzzn² ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz.1842 ze zm.), dodany przez art. 1 pkt 24 ustawy z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 2255) zmieniającej ww. ustawę z dniem 16 grudnia 2020 r. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów określonych w tym przepisie zobowiązany był zawiadomić stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznaczał stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Obecnie – z uwagi na odwołanie stanu epidemii – taki obowiązek na organie nie ciąży. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) orzekł jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 powołanej ustawy.