I SA/Wa 2224/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. H. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 104/17 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 3 000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta W. na rzecz M. H. kwotę 2 000 (dwa tysiące) złotych tytułem sumy pieniężnej; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego M. H. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

M. H. (dalej jako "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 104/17, mocą którego Sąd uwzględnił jego skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] maja 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazał, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, wymierzenia już raz organowi grzywny w związku z niewykonaniem ww. wyroku oraz skierowanego do organu ponownego wezwania do jego wykonania, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniósł o wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej; przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej, w oparciu o art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a."; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazał, że Prezydent lekceważy wyrok Sądu od prawie trzech lat, już poprzednio dopuszczając się rażącego naruszenia prawa. Jest to jaskrawy przykład braku szacunku dla porządku prawnego w Polsce. Zapadłe na niekorzyść Prezydenta wyroki w żadnym stopniu nie spełniły swojej dyscyplinującej roli i nie przyniosły oczekiwanych skutków. W związku z brakiem rozstrzygnięcia wniosku z 1948 r. skarżący ponosi wymierne straty. W związku z tym zasadne jest przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej, która prócz funkcji dyscyplinującej, będzie stanowić dla skarżącego rekompensatę za zwłokę organu. Skarżący zauważył bowiem, że wartość ½ praw do przedmiotowej nieruchomości wynosi około [...] mln zł, co oznacza, że zaniechanie organu ma wymierny skutek w postaci niemożności korzystania z majątku lub jego równowartości. Wszelkie pożytki z nieruchomości pobiera natomiast nadal [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że do zakończenia postępowania niezbędne jest wykonanie rozliczenia geodezyjnego dawnej nieruchomości hipotecznej w aktualnych działkach ewidencyjnych. Opracowanie to jest w trakcie realizacji. Dodatkowo pismem z [...] sierpnia 2020 r. poinformowano strony o powodach niewydania rozstrzygnięcia i jednocześnie wskazano, że przewidywany termin zakończenia sprawy to [...] listopada 2020 r. Skarżący w piśmie procesowym z [...] lutego 2021 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 15 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 104/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę skarżącego na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości, w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 15 maja 2017 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu [...] lipca 2017 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu [...] września 2017 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do [...] marca 2021 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącego z [...] czerwca 2020 r., którym wezwał Prezydenta do wykonania wyroku z 15 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 104/17. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 15 maja 2017 r., okoliczność, że jest to już druga skarga na niewykonanie ww. wyroku (wyrokiem z 7 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 390/19 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 2000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem organ, choć po otrzymaniu w dniu [...] lipca 2017 r. odpisu prawomocnego wyroku z 15 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 104/17 początkowo podejmował czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego, to już w 2019 r. swoją działalność ograniczył do dwukrotnego poinformowania stron o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy (por. pisma z [...] czerwca 2019 r. i z [...] września 2019 r.). Podobnie w 2020 r. podjęto tylko jedną czynność, kiedy to w dniu [...] września 2020 r. wystąpiono do geodety o wykonanie opracowania geodezyjnego dawnej nieruchomości hipotecznej i sporządzenia mapy sytuacyjnej z określeniem powierzchni i rozliczeniem w dawnych działkach ewidencyjnych wraz ze wskazaniem aktualnego stanu prawnego działek. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ mimo zobowiązania go przez Sąd do wydania decyzji, nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem z [...] maja 1948 r., a przede wszystkim nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem skarżący w skardze wystąpił do Sądu z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w powyższym trybie, zaś organ nie wyraził sprzeciwu.