I SA/Wa 2683/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2021 r. sprawy ze skargi B. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 369/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz B. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

B. S. pismem z [...] listopada 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 369/18, zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] stycznia 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały organowi 17 kwietnia 2019 r. Wobec niewykonania wyroku, B. S. pismem z [...] sierpnia 2019 r. oraz pismem z [...] października 2020 r. wezwała organ do jego wykonania, a następnie wniosła wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej na podstawie art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", wymierzenia organowi grzywny w maksymalnej wysokości, przyznania od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości do połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpatrzenia sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wskazała, że do dnia wniesienia skargi organ nie zakończył postępowania i nie wydał decyzji, dlatego skarga jako w pełni uzasadniona zasługuje na uwzględnienie. Podniosła, że mimo zebrania całości materiału dowodowego postępowanie nie zostało dotychczas zakończone. Wskazała, że organ ponownie próbuje nie kończyć sprawy, wymagając uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego zdublowanych postępowań spadkowych, mimo że ich treść oraz krąg spadkobierców jest taki sam, a zatem w żaden sposób nie rzutuje to na rozstrzygnięcie postępowania wszczętego wnioskiem dekretowym poprzedników prawnych skarżącej. Stwierdziła także, że poniosła realną stratę polegającą na braku możliwości korzystania z nieruchomości, ponieważ na dzień złożenia skargi brak jest przesłanek materialnoprawnych do odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Podała, że w przypadku, gdy w następstwie rażącej przewlekłości postępowania przed Prezydentem dojdzie do zmiany przepisów prawa co uniemożliwi odzyskanie nieruchomości w naturze, jej strata będzie się wyrażać w utracie praw majątkowych do nieruchomości. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej stwierdziła, że będzie to namiastka rekompensaty za brak dysponowania nieruchomością (pożytkami z nieruchomości) lub należnym odszkodowaniem. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w toku prowadzonego postępowania ujawnił, że w obrocie prawnym znajdują się dwa prawomocne postanowienia spadkowe po byłym właścicielu nieruchomości. Podał, że w związku z tym postanowieniem z [...] listopada 2020 r., nr [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego jednego z prawomocnych postanowień spadkowych, gdyż do tego czasu nie ma możliwości merytorycznego zakończenia prowadzonego w sprawie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Wniesiona ona została w trybie art. 154 p.p.s.a. Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 10 stycznia 2019 r. I SAB/Wa 369/18 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] stycznia 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Te natomiast wpłynęły do organu [...] kwietnia 2019 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on [...] czerwca 2019 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania wyroku, organ ów zawisłej przed nim sprawy administracyjnej co do istoty nie rozstrzygnął. Wprawdzie – jak wynika z akt administracyjnych – już po wniesieniu skargi, zawiesił z urzędu postępowanie do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego jednego z postanowień spadkowych po zmarłej M. B. (byłym właścicielu) (vide: postanowienie z [...] listopada 2020 r., nr [...].). Jednakże, w świetle przywołanego wyżej art. 154 § 3 p.p.s.a., okoliczność ta nie zwalnia Sądu z obowiązku oceny sposobu procedowania sprawy do tego momentu, a w konsekwencji także możliwości stosowania przewidzianych ustawą środków o charakterze represyjno-dyscyplinujących-kompensacyjnych. Z zestawienia daty zawieszenia postępowania oraz daty, w której postepowania winno ulec zakończeniu, względnie zawieszeniu - przy jednoczesnym uwzględnieniu wstrzymania biegu terminów administracyjnych i sądowoadministracyjnych pomiędzy [...] marca a [...] maja 2020 r. (art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych – DZ.U. poz. 374 ze zm.) - wynika, że zwłoka w wykonaniu wyroku wydanego w sprawie ze skargi na bezczynność Prezydenta [...] wyniosła rok i pięć miesięcy. Oznacza to, że pozostaje przy jego wykonywaniu w stanie bezczynności, która jednak w okolicznościach niniejszej sprawy nie miła z rażącym naruszeniem prawa. Tego rodzaju postać kwalifikowanej bezczynności ma bowiem miejsce wówczas, gdy jest ona efektem intencjonalnego lekceważenia zasad procedury administracyjnej, skutkującym szczególnie długotrwały milczeniem organu, mimo braku jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przyczyn, mogących ten stan tłumaczyć. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie takiej intencjonalnej obstrukcji procesowej po stronie organu stwierdzić nie sposób. Owszem prowadzi on postępowanie opieszale, jednak nie jest tak, ze nie podejmuje w nim działań ukierunkowanych na jej załatwienie, bądź czynności przezeń realizowane maja charakter pozorny. Już [...] maja 2019 r. Biuro Spraw Dekretowych Urzędu [...] (komórka organizacyjna urzędu obsługującego organ, w której prowadzone jest postępowanie) wystąpiło do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Dzielnicy [...] o udzielenie informacji o możliwość wydzielenia z obecnych działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] i [...], w zgodzie z prawem i ładem przestrzennym terenów pochodzących z dawnej nieruchomości hipotecznej, co jest okolicznością warunkującą uwzględnienie wniosku dekretowego w świetle art. 214a ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990). Prezydent zlecił także ([...] października 2019 r.) geodecie uprawnionemu sporządzenie stosownej analizy geodezyjnej, mającej na celu rozliczenie dawnej nieruchomości hip. Nr [...], na tle aktualnie istniejących dziełek. Ta zaś sporządzona została dopiero w styczniu 2020 r. Informował jednocześnie strony o przyczynach opóźnienia w załatwieniu sprawy z [...] czerwca 2019 r., z [...] i [...] sierpnia 2019 r.). Dążąc z kolei do wyjaśnienia wszystkich mogących mieć znaczenie prawne okoliczności faktycznych zwrócił się również do Archiwum Państwowego w [...] o kopie akt sprawy o stwierdzenie praw spadkowych po M. B. (pismem z [...] października 2019 r.). Po ich zaś otrzymaniu ([...] października 2019 r.), stwierdził istnienie w obrocie prawnych dwóch postanowień spadkowych po wyżej wymienionej, tj. postanowienia Sądu Grodzkiego w [...] z [...] czerwca 1949 r. [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] września 1989 r. sygn. akt [...]. To z kolei skutkowało wystosowaniem do stron wezwania o wystąpienie do właściwego sądu o wycofanie z obrotu prawnego ostatniego z wymienionych postanowień (vide pismo z [...] marca 2020 r.). Na wezwanie to strony jednak przez 7 miesięcy nie reagowały. Skarżąca zajęła w jego przedmiocie stanowisko dopiero przy okazji kierowania do organu wezwania do wykonania wyroku (vide wezwanie z [...] października 2020 r.). Godzi się zaś zauważyć, że choć postępowania administracyjne oparte jest na zasadzie oficjalności, to nie wyłącza ona leżącego po stronie jednostki oczekującej załatwienia jej sprawy lojalnej współpracy z organem. Przeciwnie, aktualne brzmienie art. 7 k.p.a., zakłada wręcz jej aktywny udział w postępowaniu. Jak wskazuje się w orzecznictwie to, że na organie administracji publicznej prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, że ma on obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie (por. wyrok NSA z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18). Mając powyższe na uwadze, jak też uwzględniając skomplikowany charakter sprawy, nie można stwierdzić, że zaistniała w sprawie zwłoka w wykonaniu wyroku (której sąd nie kwestionuje) wynika z celowej obstrukcji procesowej ze strony organu, ukierunkowanej li tylko na odsunięcie w czasie terminu zakończenia postępowania. A to oznacza, że nie można mu przypisać by dopuścił się owej opieszałości w warunkach rażącego naruszenia prawa. Sam bowiem fakt przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu załatwienia sprawy, nie jest w tym aspekcie wystarczający, choć czyni zasadnym żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny z tytułu zaistniałej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku Aczkolwiek w niższej niż oczekiwała tego skarżąca wysokości. Ustalając jej wymiar na poziomie 2000 złotych Sąd wziął pod uwagę zarówno okres owej zwłoki, jak również fakt wydania już po wniesieniu skargi aktu przerywającego bieg terminów. Zważywszy natomiast na to, że stwierdzona opieszałości nie przybrała postaci kwalifikowanej, a po części do przedłużenia procedowania sprawy przyczyniła się także bierna postawa stron, brak jest wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia żądania skargi dotyczącego przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej i w tej części skarga podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. W części ujętej w punkcie 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 powołanej ustawy. W przedmiocie zaś kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. ----------------------- 5