I SA/Wa 2077/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 248/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego J. K. sumę pieniężną w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego J. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 13 sierpnia 2020 r. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 248/18. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] , część osady włościańskiej zapisanej w tab. likw. wsi [...] pod nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wskazał, że pomimo upływu wyznaczonego przez Sąd terminu organ nie wykonał powołanego wyroku. Przy czym bezskuteczne pozostały wystosowane przez skarżącego wezwania do wykonania wyroku, jak również nie odniosła skutku wymierzona już organowi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 października 2019 r. grzywna w kwocie 300 zł za niewykonanie opisanego wyżej wyroku. W ocenie skarżącego, bezczynność organu w przedmiotowej sprawie ma charakter rażący, co uzasadnia przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości, tj. połowy dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Sposób działania organu wskazuje bowiem na wysoki stopień lekceważenia zarówno strony postępowania, jak i przede wszystkim prawomocnego wyroku Sądu zobowiązującego Prezydenta do wydania decyzji. Z tego względu istnieje potrzeba podjęcia przez Sąd bardziej zdecydowanych kroków zmierzających do zdyscyplinowania organu. W konsekwencji skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że obowiązkiem organów prowadzących postępowanie w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jest przede wszystkim ustalenie, czy osoby występujące z wnioskiem o odszkodowanie posiadają legitymację do występowania z takim roszczeniem. W aktach sprawy brak jest wszystkich niezbędnych do jej rozpatrzenia dokumentów. W celu uzupełnienia materiału dowodowego, pismem z dnia 20 sierpnia 2019 r. organ wystąpił do Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych, który przy piśmie z dnia 23 września 2019 r. przesłał żądany dokument. W nadesłanym wykazie hipotecznym w dziale II wpisana jest A. G., przy czym w księdze nie ujawniono licznych umów sprzedaży dotyczących przedmiotowej nieruchomości, co zdaniem organu wymaga szczegółowej analizy. Organ wyjaśnił dodatkowo, że waga spraw o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie ustalone w toku tych postępowań, nie pozwalają na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Z uwagi zatem na wynikający z art. 7 i art. 77 §1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, według organu nie było możliwości zakończenia wskazanego postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 248/18, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu dnia 27 marca 2019 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.), rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin, w jakim sprawa winna być rozpoznana. Upłynął on dnia 27 czerwca 2019 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, pomimo uprzednich wezwań skarżącego do wykonania powyższego wyroku oraz wymierzenia już jednej grzywny orzeczeniem tutejszego Sądu z dnia 25 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1767/19, Prezydent [...] do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie nie rozpatrzył wniosku o odszkodowanie, a tym samym nadal nie wykonał wyroku tutejszego Sągu z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 248/18. Wobec tego Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej ustawy, a zatem ponowna skarga o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania. Biorąc pod uwagę upływ około 2 lat od dnia, w którym organ mógł wykonać wyrok z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 248/18, Sąd miarkując wysokość nakładanej grzywny, za najbardziej obecnie adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 uznał grzywnę w kwocie 2000 zł. Określając wysokość grzywny, Sąd miał na uwadze fakt, że jest to już druga grzywna wymierzona przez Sąd, a uprzednie ukaranie organu grzywną nie przyniosło żadnego skutku. Zgodnie z brzmieniem art. 154 § 2 powołanej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 248/18, niewątpliwie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych, organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność nie podjął praktycznie żadnych czynności zmierzających do rozpatrzenia złożonego wniosku i wydania decyzji w niniejszej sprawie. Wymierzona już raz grzywna została przez organ zlekceważona. Daje to obecnie podstawę do uznania, że organ rażąco naruszył prawo. Sądowi znany jest z urzędu fakt wpływu do organu dużej ilości spraw dotyczących gruntów warszawskich, jak również okoliczność, że sprawy te należą, z uwagi na swój historyczny charakter, do trudnych i skomplikowanych. Powyższe nie może jednak wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż działanie organu w niniejszej sprawie jest opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, i nie zmierza do wykonania wyroku z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 248/18, a co za tym idzie merytorycznego rozstrzygnięcia złożonego wniosku o odszkodowanie. Art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna o której mowa ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Ma ona także na celu zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie zgromadzony materiał dowodowy, jak również treść skargi, pozwalają na przyjęcie, że wystąpiły okoliczności przemawiające za przyznaniem na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 1000 zł. Kwota ta stanowi formę rekompensaty dla skarżącego za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy zainicjowanej wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 7 w związku z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy.