I SA/Wa 2410/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) sędzia WSA Monika Sawa po rozpoznaniu 4 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. G., U. K., K. N.(1), M. N., K. P., A. J., B. L., J. M., P. S., M. M., W. K., M. K., S. K., G. K., H. Z., J. S., C. S., K. N.(2) i A. S. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 560/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz W. G., U. K., K. N.(1), M. N., K. P., A. J., B. L., J. M., P. S., M. M., W. K., M. K., S. K., G. K., H. Z., J. S., C. S., K. N.(2) i A. S. sumy pieniężnej w kwotach po 1.000 (tysiąc) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz W. G., U. K., K. N.(1), M. N., K. P., A. J., B. L., J. M., P. S., M. M., W. K., M. K., S. K., G. K., H. Z., J. S., C. S., K. N.(2) i A. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z [...] września 2020 r. W. G., U. K., K. N.(1), M. N., K. P., A. J., B. L., J. M., P. S., M. M., W. K., M. K., S. K., G. K., H. Ż., J. S., C. S., K. N.(2) i A. S. (dalej jako skarżący), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 560/14. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako organ/prezydent) do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], pochodzącą z księgi hipotecznej [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wskazali, że organ otrzymał prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy 1 lipca 2015 r. a zatem wyznaczony w wyroku termin na rozstrzygnięcie sprawy upłynął z dniem 1 września 2015 r., pomimo tego Prezydent nadal nie wydał decyzji w sprawie. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny za niewykonanie wyroku, przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwotach po 5000 złotych zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie podejmowane są czynności zmierzające do jej rozstrzygnięcia, zaś obecnie sprawa znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji mającej na celu określenie czy zachodzą przesłanki z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 65). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 25 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 560/14 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską, pochodzącą z księgi hipotecznej [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu 1 lipca 2015 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ppsa, rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 1 września 2015 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, pomimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, prezydent zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Wyrokiem z 2 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1925/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 500 złotych za niewykonanie wyroku z 25 marca 2015 r. Następnie wyrokiem z 12 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 169/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 3000 złotych za niewykonanie ww. wyroku. Skoro zaś organ w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 25 marca 2015 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz fakt, że jest to trzeci z kolei wyrok wymierzający grzywnę za niewykonanie wyroku z 25 marca 2015 r. a dotychczasowe sankcje jednak nie przyniosły skutku w postaci wykonania ww. wyroku, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości pięciu tysięcy złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. Za takim stanowiskiem przemawia długość trwającego postępowania, które zostało zainicjowane niemal siedem lat temu, okoliczność, że jest to trzeci z kolei wyrok wymierzający grzywnę za niewykonanie wyroku z 25 marca 2015 r. a także fakt, że organ nadal nie podjął skutecznych działań zmierzających do zakończenia sprawy. Odpis poprzedniego prawomocnego wyroku wymierzającego grzywnę organ otrzymał 29 sierpnia 2018 r., a zatem ponad dwa lata temu, pomimo tego po tej dacie nie odnotowano żadnych czynności w sprawie. Uzasadnia to przyjęcie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 25 marca 2015 r. miała charakter rażącego naruszenia prawa. Odnosząc się do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej od organu Sąd wskazuje, że instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej pozostawiona została sądowi (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). W niniejszej sprawie mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd uznał za uzasadnione przyznanie każdemu ze skarżących sumy pieniężnej w kwotach po tysiąc złotych. Wobec powyższego art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 ppsa orzekł jak w pkt 1 – 3 sentencji. Zwrot kosztów w pkt 4 sentencji nastąpił na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa.