I SA/Wa 2225/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. K. i S. Z. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 591/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4 000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżących W. K. i S. Z. sumę pieniężną w wysokości po 1 000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących W. K. i S. Z. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W. W. i S. Z. (dalej jako "skarżące") wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 591/17, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta postępowania i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] marca 2003 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazały, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz wymierzenia już dwukrotnie przez Sąd grzywny w związku z jego niewykonaniem, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego skarżące wniosły o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości; stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżące wskazały, że wobec rażącej bezczynności organu, nierespektowania wydawanych w sprawie wyroków Sądu, przyznanie sumy pieniężnej zrekompensuje skarżącym oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że w sprawie podjęto szereg czynność zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego, tj. 4 stycznia 2019 r. zlecono uprawnionemu geodecie rozliczenie dawnej nieruchomości hipotecznej w obecnych działkach ewidencyjnych wraz z naniesieniem planu zabudowania z 1931 r., jak również poinformowano strony o podjętych czynnościach, zaś w dniu [...] sierpnia 2019 r. wystąpiono do Archiwum [...], Wydziału Architektury w Dzielnicy [...] oraz Archiwum Państwowego o przesłanie dokumentów niezbędnych do wydania decyzji. Wezwano również wnioskodawców o przedłożenie oryginałów lub odpisów dokumentów wskazujących na następstwo prawne po poprzednich właścicielach gruntu. Organ wskazał, że w sprawie konieczne jest ustalenie wszystkich osób zainteresowanych, aby zapewnić im udział w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 26 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 591/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę skarżących na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta postępowania i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 26 stycznia 2018 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu [...] kwietnia 2018 r. (data z prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu [...] sierpnia 2018 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do [...] marca 2021 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z [...] sierpnia 2020 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 26 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 591/17. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 26 stycznia 2018 r., okoliczność, że jest to już trzecia skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 162/19 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 2000 zł, zaś wyrokiem z 9 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1887/19 – wymierzono grzywnę w wysokości 3000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 4000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Wymierzając grzywnę Sąd uwzględnił okoliczność, na którą wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że w sprawie konieczne jest jeszcze ustalenie pełnego kręgu stron postępowania, w celu zapewnienia im czynnego udziału w sprawie. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi przede wszystkim fakt, że od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z 26 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 591/17, do dnia wniesienia skargi rozpatrywanej w niniejszej sprawie, organ nie tylko nie wydał decyzji kończącej postępowanie, ale też podejmował nieliczne czynności zmierzające do zakończenia postępowania. Z akt sprawy wynika bowiem, że pierwsze czynności od otrzymania z Sądu akt administracyjnych, organ podjął po ponad ośmiu miesiącach, kiedy to w dniu [...] stycznia 2019 r. zlecił uprawnionemu geodecie rozliczenie dawnej nieruchomości hipotecznej w obecnych działkach ewidencyjnych wraz z naniesieniem planu zabudowania z 1931 r. (opinia sporządzona została w dniu [...] kwietnia 2019 r.). Kolejne czynności podjęto w dniu [...] sierpnia 2019 r., występując do Archiwum Urzędu [...] (odpowiedź wpłynęła w dniu [...] sierpnia 2019 r.), Wydziału Architektury i Budownictwa w Dzielnicy [...] (odpowiedź wpłynęła w dniu [...] sierpnia 2019 r.) oraz Archiwum Państwowego [...] (odpowiedź wpłynęła w dniu [...] stycznia 2019 r.) o przesłanie dokumentów niezbędnych do wydania decyzji. Dopiero zaś w dniu [...] sierpnia 2020 r. wystąpiono do pełnomocnika skarżących o nadesłanie oryginałów dokumentów lub ich uwierzytelnionych kopii, potwierdzających prawa do spadku po wszystkich współwłaścicielach przedmiotowej nieruchomości. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu w wykonaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie może bowiem usprawiedliwiać swojej bezczynności koniecznością ustalenia pełnego kręgu stron postępowania w sytuacji, gdy nad wnioskiem o ustalenie odszkodowania proceduje już od niemal osiemnastu lat. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie na rzecz skarżących od organu sumy pieniężnej w wysokości po 1000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ, mimo procedowania nad wnioskiem o ustalenie odszkodowania od prawie osiemnastu lat oraz mimo dwukrotnego nałożenia już na niego grzywny za niewykonanie wyroku, nadal nie zakończył postępowania oraz nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jego zakończenia. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.