I SA/Wa 2017/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa-Prezydenta [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. znak: [...], Minister Rozwoju i Technologii (dalej jako organ/minister) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. znak [...], stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w [...], dzielnicy [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...] wraz z prawem własności budowli i urządzeń znajdujących się na ww. gruncie. Decyzja zapadła na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r., poz. 2542 ze zm. dalej jako ustawa), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29). Jak podał organ, zgodnie z art. 34 ust. 1 ww. ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 tej ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich (art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r.). W toku prowadzonego postępowania uwłaszczeniowego organ stwierdził, że w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo własności przedmiotowych działek nr [...] i nr [...] przysługiwało Skarbowi Państwa. Ustalenia te poczyniono w oparciu o treść księgi wieczystej nr [...], prowadzonej mi. in. dla przedmiotowych działek, w której własność Skarbu Państwa została ujawniona na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1974 r. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazujących na to, że przedmiotowa nieruchomość z dniem 27 maja 1990 r. przeszła na własność gminy, na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm. - dalej jako: "ustawa komunalizacyjna"), minister wyjaśnił, że stwierdzenie komunalizacji następuje na podstawie deklaratoryjnej decyzji wojewody, która dotychczas nie zapadła, nie potwierdzono zatem, że w istotnej z punktu widzenia dacie nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa. W skardze na ww. decyzję Skarb Państwa – Prezydent [...] (dalej jako skarżący) zarzucił ministrowi naruszenie: 1. art. 34 ust 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r, o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych i art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez niewystarczające zbadanie kwestii, czy Skarbowi Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. przysługiwało prawo własności nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i [...] w obrębie [...], 2. art. 34 ust. 1 i 3 ustawy w zw. z art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez: 1) stwierdzenie nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. własności budowli i urządzeń posadowionych na nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i [...] w obrębie [...], które wybudowane zostały w latach 2010-2011, 2) niedokonanie wystarczających ustaleń odnośnie budowli i urządzeń istniejących obecnie i w dniu 27 października 2000 r. na nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i [...] w obrębie [...] i niezweryfikowanie wykazów budowli i urządzeń przedłożonych przez spółkę Polskie Koleje Państwowe S.A. Podnosząc powyższe skarżący wniósł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ppsa o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w zw. z art. 135 ppsa o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r., znak: [...], oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jeśli chodzi o treść normy z art. 34 ustawy, to nie budzi ona wątpliwości. Sporne w sprawie pozostawało czy orzekając w 2023r. organ miał prawo przyjąć, że własność ww nieruchomości przysługiwała Skarbowi Państwa. W tym zakresie zasadnie wywiódł minister, że treść art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. wskazuje wprost, że nabycie mienia ogólnonarodowego następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r. Jednakże, stwierdzenie nabycia mienia z mocy prawa dokonuje się w drodze deklaratoryjnej decyzji wydawanej przez wojewodę (art. 18 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej). Decyzja komunalizacyjna stanowi więc element niezbędny, bez którego istnienia gmina nie może powoływać się na prawo własności, a Skarb Państwa nie może powoływać się na zaistnienie komunalizacji z mocy prawa. Powyższe potwierdza przywołane przez organ stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 6 lutego 2004 r. sygn. akt II CK 404/02 (publ. Legalis), zgodnie z którym chociaż nabycie własności na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) następuje z mocy prawa z chwilą wejścia ustawy w życie, to stwierdzenie owego przejścia prawa należy, stosownie do art. 18 ust. 1, do kompetencji organu administracji państwowej – wymaga więc decyzji wojewody. Decyzja ta stanowi akt deklaratoryjny, ale konieczny i zawierający sui generis element konstytutywny, dopiero bowiem od chwili jej wydania (a ściśle - uprawomocnienia) gmina może skutecznie powoływać się w obrocie na swoje prawo, i prawem tym rozporządzać. Do tego czasu gmina nie może powoływać się na samo brzmienie wymienionego art. 5 ww. ustawy, gdyż decyzja wojewody stanowi sformalizowany i jedyny dowód nabycia przez gminę składników będących mieniem państwowym. Sytuacja ta powoduje w istocie czasowe wyłączenie uprawnień właścicielskich. Nabycie mienia komunalnego stanowi uwłaszczenie gminy częścią mienia ogólnonarodowego i ma charakter pochodny - gmina staje się następcą Skarbu Państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1085/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1575/07, publ. CBOSA). Jak wynika z akt, Wydział Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] w piśmie z dnia [...] sierpnia 2023 r. poinformował organ, iż w rejestrach dotyczących postępowań komunalizacyjnych prowadzonych w [...] Urzędzie Wojewódzkim (dotyczących wydanych decyzji oraz spraw w toku) nie odnaleziono przedmiotowych działek nr [...] i nr [...]. W konsekwencji minister nie naruszył prawa stwierdzając, iż wg danych z daty wydawania decyzji sporne działki nr [...] i nr [...] były w dniu 5 grudnia 1990 r. własnością Skarbu Państwa. Odnośnie do zawartej w art. 34 ustawy przesłanki posiadania w dniu 5 grudnia 1990 r. przez PKP, organ zasadnie przyjął, że jej stwierdzenie następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. Na potwierdzenie wykazania ww. przesłanki posiadania gruntu spółka PKP przedłożyła do akt sprawy m.in. zaświadczenie Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. znak [...], w którym wskazano, iż działki nr [...] i nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły część dawnej działki nr [...], do której to części w archiwalnym rejestrze gruntów prowadzonym w formie papierowej ([...] z dnia [...] marca 1976 r.) jako władający ujawniona była Centralna Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych. Strona skarżąca nie negowała zresztą kwestii posiadania PKP lecz tytuł Skarbu Państwa. Skoro jednak posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. przez Polskie Koleje Państwowe gruntu Skarbu Państwa obejmującego działki nr [...] i nr [...] zostało potwierdzone na podstawie dokumentu wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia z 3 stycznia 2001 r., tj. wypisu z ewidencji gruntów i budynków, to zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Jak wynika z akt minister odniósł się też do sformułowanego w skardze zarzutu, że w stanowiącym załącznik do ww. decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. wykazie inwentarzowym budowli i urządzeń PKP zostały ujęte obiekty wybudowane po dniu 27 października 2000 r., które nie powinny być przedmiotem uwłaszczenia. Wyjaśnił, że treść art. 34 ust. 3 ustawy nie uzależnia nabycia prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na uwłaszczanym gruncie od okoliczności wybudowania ich przed dniem 27 października 2000 r. Wskazał ponadto, że w świetle regulacji dotyczących użytkowania wieczystego nie jest możliwe potwierdzenie nabycia tego prawa bez potwierdzenia nabycia prawa własności znajdujących się na tym gruncie zabudowań. Dopuszczenie decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. znak: [...] na okoliczność: jej treści, budowli i obiektów wskazanych w wykazie inwentarzowym stanowiącym załącznik do decyzji [...] stało się bezprzedmiotowe. Przede wszystkim podkreślić należy, że owe budowle wybudowane wg wykazu po 2000r. stanowią elementy infrastruktury kolejowej i uwzględniając, że użytkowanie wieczyste zostało przez spółkę PKP nabyte z mocy prawa na podstawie art. 34 ustawy – wszelkie urządzenia wzniesione przez użytkownika wieczystego na gruncie Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego – zgodne z jednoznacznie brzmiącą treścią art. 235 kc – stanowią własność użytkownika wieczystego i są prawem immanentnie związanym z użytkowaniem wieczystym. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, została przy tym uzasadniona rzeczowo i odpowiednio do wymogów art. 107 § 3 kpa. Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).