I SA/Wa 1546/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, asesor WSA Marek Maliński (spr.), Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2024 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 10 maja 2024 r. nr KOA/2120/Sr/24 w przedmiocie refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z 27 marca 2024 r. nr SŚW.5411.5.27G.2024.TS.

Zaskarżoną decyzją z dnia 10 maja 2024 r. nr KOA/2120/Sr/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej również: "Kolegium" lub "SKO" lub "Organ"), po rozpoznaniu odwołania H. P. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona" lub "Skarżąca") od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej również: "Burmistrz") z dnia 27 marca 2024 r. nr SŚW.5411.5.27G.2024.TS odmawiającej przyznania Stronie refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 27 marca 2024 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił przyznania H. P. refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. W uzasadnieniu organ I instancji wykazał, że nie zostały spełnione warunki by przyznać Wnioskodawczyni refundację podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. z uwagi na fakt, że na dołączonych do wniosku fakturach VAT dokumentujących dostarczenie paliw gazowych odbiorcą końcowym nie jest Wnioskodawczyni. Zdaniem organu I instancji w tej sytuacji brak jest podstaw do przyznania wnioskowanej refundacji podatku VAT. W wyniku rozpoznania odwołania Strony SKO – decyzją z dnia 10 maja 2024 r. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium przytoczyło regulacje ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz. U. z 2024 r., poz. 303; dalej również: "Ustawa"). Następnie Organ stwierdził, że warunkiem uzyskania refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. do odbiorcy paliw gazowych jest m. in. wpisanie lub zgłoszenie przez odbiorcę paliw gazowych do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia wejścia w życie ustawy tj. do dnia 21 grudnia 2022 r. albo po tym dniu – w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków - w terminie 14 dni od dnia uruchomienia pieca oraz załączenie faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych do tego odbiorcy przez to przedsiębiorstwo energetyczne obejmującą okres dotyczący wniosku oraz dowód uiszczenia zapłaty za tę fakturę. Z załączonych przez Wnioskodawczynię dokumentów – zdaniem SKO - wynika, ze faktury te zostały wystawione na inną osobę niż Wnioskodawczyni. W ocenie Kolegium z powołanej ustawy wynika, że prawo do refundacji podatku VAT przysługuje odbiorcy paliw gazowych w gospodarstwie domowym, przez którego należy rozumieć stosownie do treści art. 3 pkt 13b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2024 r. poz. 266 ze zm.) odbiorcę końcowego dokonującego zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym. Zatem odbiorcą paliw gazowych jest - zdaniem SKO - osoba, która dokonuje zakupu paliwa jako strona umowy na dostawę paliw gazowych i jest wpisana w fakturze VAT. Dodatek (refundacja) nie będzie więc przysługiwał osobie nie będącej stroną umowy ze sprzedawcą paliw gazowych. Zdaniem Kolegium Skarżąca nie została wskazana w fakturze jako odbiorca paliw gazowych (faktura jest wystawiona na jej męża), zatem nie przysługuje jej wnioskowana refundacja podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. Strona wniosła do WSA w Warszawie skargę na decyzję SKO z dnia 10 maja 2024 r. kwestionując jej prawidłowość. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 23 września 2024 r. Skarżąca oświadczyła, że jej mąż Z. P. zmarł w dniu [...] czerwca 2011 r. i od tej pory mieszka sama. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja z dnia 10 maja 2024 r., którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia 27 marca 2024 r. o odmowie przyznania Skarżącej refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. z uwagi na fakt, że na dołączonych do wniosku o zwrot fakturach VAT dokumentujących dostarczenie paliw gazowych odbiorcą końcowym nie jest Wnioskodawczyni, ale jej zmarły maż. Zdaniem organu I instancji w tej sytuacji brak jest podstaw do przyznania wnioskowanej refundacji podatku VAT. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu. Zgodnie z art. 18 powołanej ustawy w przypadku gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne: 1) wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (...), do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu – w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy; 2) jest osobą w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (...) nie przekracza kwoty 2100 zł, lub osobą w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę - przysługuje mu refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. do tego odbiorcy paliw gazowych, zwana dalej "refundacją podatku VAT". Stosownie zaś do art. 19 ust. 1 Ustawy odbiorcy paliw gazowych w gospodarstwach domowych, o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne, składają wniosek o refundację podatku VAT na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2020 r. poz. 344) wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta, nie później niż do dnia 29 lutego 2024 r., lub w terminie 30 dni od dnia otrzymania faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. Zgodnie z kolei z art. 20 Ustawy do wniosku o refundację podatku VAT odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne, załącza fakturę dokumentującą dostarczenie paliw gazowych do tego odbiorcy przez to przedsiębiorstwo energetyczne obejmującą okres dotyczący wniosku oraz dowód uiszczenia zapłaty za tę fakturę (ust. 1). Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o refundację podatku VAT, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (ust. 2). Do ustalenia przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta prawa do refundacji podatku VAT, o którym mowa w art. 18, stosuje się odpowiednio art. 411 ust. 10k-10° oraz 10r ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2022 r. poz. 2556) (ust. 3). Wójt, burmistrz albo prezydent miasta, weryfikuje wniosek o refundację podatku VAT w zakresie: 1) zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, 2) wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w art. 18 pkt 2, zgodnie z ust. 3 - jednorazowo przy złożeniu pierwszego wniosku o refundację podatku VAT przez odbiorcę paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne (ust. 4). Jak wynika z akt niniejszej sprawy, o przyznanie refundacji podatku VAT Skarżąca wystąpiła w dniu 31 stycznia 2024 r. (k-21-22 akt administracyjnych) załączając do wniosku faktury dokumentujące dostarczenie paliw gazowych do tego odbiorcy przez przedsiębiorstwo energetyczne, obejmujące okres dotyczący wniosku oraz dowody uiszczenia zapłaty za te faktury oraz wskazując, że w skład jej gospodarstwa domowego wchodzi wyłącznie Skarżąca. Istota sporu w przedmiotowej sprawie polega na przesądzeniu czy Skarżąca może być uznana za odbiorcę końcowego dostarczonych w 2023 r. paliw gazowych, skoro na dołączonych do wniosku o zwrot fakturach VAT dokumentujących dostarczenie paliw gazowych wskazany został zmarły w 2011 r. mąż Skarżącej. Kwestia ta jest kluczowa w przedmiotowej sprawie, gdyż zgodnie z art. 18 Ustawy podmiotem uprawnionym do uzyskania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe, jest wyłącznie odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne. Podkreślić należy, że pojęcie odbiorcy paliw gazowych oraz odbiorcy końcowego zostały zdefiniowane w art. 3 ustawy - Prawo energetyczne. Odbiorca paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła w gospodarstwie domowym definiowany jest w art. 3 pkt 13b Ustawy jako odbiorca końcowy dokonujący zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 13a ustawy - Prawo energetyczne przez pojęcie odbiorcy końcowego rozumie się odbiorcę dokonującego zakupu paliw lub energii na własny użytek; do własnego użytku nie zalicza się energii elektrycznej zakupionej w celu jej magazynowania lub zużycia na potrzeby wytwarzania, przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej oraz paliw gazowych zakupionych w celu ich zużycia na potrzeby przesyłania, dystrybucji, magazynowania paliw gazowych, skraplania gazu ziemnego lub regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 13 ustawy - Prawa energetycznego przez odbiorcę rozumie się każdego, kto otrzymuje lub pobiera paliwa lub energię na podstawie umowy z przedsiębiorstwem energetycznym. W świetle powyższych regulacji Prawa energetycznego uznać należy za błędne stanowisko organów, w świetle którego odbiorcą paliw gazowych jest osoba, która dokonuje zakupu paliwa jako strona umowy na dostawę paliw gazowych i jest wpisana w fakturze VAT. Przepisy Prawa energetycznego w ogóle nie uzależniają możliwości kwalifikacji jako odbiorcy paliw gazowych od kwestii wpisania danej osoby w fakturze VAT. Dodatkowo art. 3 pkt 13b Prawa energetycznego nie uzależnia wprost kwalifikacji jako odbiorcy od statusu strony wskazanej umowy. Przepis ten odnosi się wyłącznie do okoliczności pobierania paliw gazowych na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Skarżąca w spornym okresie pobierała paliwa gazowe na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym wyłącznie w celu ich zużycia we własnym gospodarstwie domowym. Okoliczność tą potwierdzają załączone do wniosku Skarżącej faktury VAT i potwierdzenia płatności dokonywane przez Skarżącą we własnym imieniu (a nie zmarłego męża) na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego (k-1-16 akt administracyjnych). Dodatkowo Skarżąca podczas rozprawy oświadczyła, że od śmierci mieszka sama. W toku postępowania organy nie przedstawiły natomiast żadnych dowodów potwierdzających, że to inna osoba niż Skarżąca była faktycznym odbiorcą paliw gazowych. Na marginesie wskazać należy, że SKO w zaskarżonej decyzji nie wykazało, że Skarżąca nie była spadkobiercą zmarłego męża, a przez to – zdaniem Sądu – brak było podstaw do kwestionowania statusu Skarżącej jako strony umowy z przedsiębiorstwem energetycznym. Jak wskazał bowiem WSA w Gdańsku prawomocnym wyroku z dnia 28 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 154/13 "Zobowiązanie wynikające z umowy dotyczącej dostawy (sprzedaży) energii nie ma charakteru ściśle osobistego, wobec czego nie mogło wygasnąć na skutek śmierci U. P. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że w przypadku śmierci odbiorcy (strony umowy), w jego prawa i obowiązki wchodzą jego spadkobiercy i to na nich przechodzą wszystkie prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, a co za tym idzie także ewentualne zadłużenie z tytułu poboru energii." Zdaniem Sądu powyższe stanowisko można analogicznie odnieść do umów w zakresie dostawy paliw gazowych. Uwzględniając realia niniejszej sprawy Sąd doszedł zatem do przekonania, że Skarżąca spełnia ustawowe przesłanki do uznania ją za odbiorcę paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 18 ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu. Konkludując, stwierdzić należy, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni w sprawie art. 18 ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu oraz art. 3 pkt 13 - 13b Prawa energetycznego, a które to naruszenie doprowadziło do błędnego wniosku, że strona skarżąca nie może być uznana za odbiorcę paliw gazowych w gospodarstwie domowym przez co w konsekwencji negatywnie załatwiono wniosek Skarżącej. Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz Miasta i Gminy [...] weźmie pod uwagę przyjętą przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku ocenę prawną oraz wykładnię przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. oraz Prawa energetycznego i ponownie rozpozna wniosek Skarżącej o refundację podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak sentencji.